Grzybobranie

Adam Mickiewicz

Pan Tadeusz

Księga III: Umizgi

Grzybobranie

start

Grzybobranie

Pan Tadeusz został wydany w 1834 r. w Paryżu. Najważniejsza dla Polaków księga powstawała w czasach, gdy jej autor przebywał na emigracji i tęsknił za ukochaną ojczyzną. Najbardziej znane dzieło Adama Mickiewicza zawiera opis tradycji oraz obyczajów żyjącego w XIX wieku społeczeństwa. Największy polski romantyk z fotograficzną dokładnością odmalował dokładny krajobraz Litwy, a także zachował wiele scen z codziennego życia szlachty. Wśród najważniejszych warto wymienić: przygotowywanie i podawanie posiłków, parzenie i serwowanie kawy, etykietę zasiadania przy stole, polowanie czy ubieranie się. Jedną z codziennych rozrywek jest także grzybobranie.

Jak wyglądały osoby podczas grzybobrania?

[…] Był gaj z rzadka zarosły, wysłany murawą;Po jej kobiercach, na wskroś białych pniów brzozowych,Pod namiotem obwisłych gałęzi majowych,Snuło się mnóstwo kształtów, których dziwne ruchy,Niby tańce, i dziwny ubiór: istne duchyBłądzące po księżycu […].

Któż by zgadnął, że owi, tak mało ruchomi,Owi milczący ludzie – są nasi znajomi?Sędziowscy towarzysze! z hucznego śniadaniaWyszli na uroczysty obrzęd grzybobrania:Jako ludzie rozsądni, umieją miarkowaćMowy i ruchy swoje, aby je stosowaćW każdej okoliczności do miejsca i czasu.Dlatego, nim ruszyli za Sędzią do lasu,Wzięli postawy tudzież ubiory odmienneSłużące do przechadzki opończe płócienne,Którymi osłaniają po wierzchu kontusze,A na głowy słomiane wdziali kapelusze,Stąd biali wyglądają jak czyscowe dusze. […]

Jakie grzyby warto zbierać?

Grzybów było w bród: chłopcy biorą krasnolice,Tyle w pieśniach litewskich sławione lisice,Co są godłem panieństwa, bo czerw ich nie zjada,I dziwna, żaden owad na nich nie usiada.

Panienki za wysmukłym gonią borowikiem,Którego pieśń nazywa grzybów pułkownikiem.

Wszyscy dybią na rydza; ten wzrostem skromniejszyI mniej sławny w piosenkach, za to najsmaczniejszy,Czy świeży, czy solony, czy jesiennej pory,Czy zimą.

Ale Wojski zbierał muchomory.

Dlaczego nie zbieramy wszystkich grzybów?

Inne pospólstwo grzybów, pogardzone w brakuDla szkodliwości albo niedobrego smaku,Lecz nie są bez użytku, one zwierza pasąI gniazdem są owadów i gajów okrasą.

Co mają wspólnego grzyby z naczyniami?

Na zielonym obrusie łąk, jako szeregiNaczyń stołowych sterczą: tu z krągłymi brzegiSurojadki srebrzyste, żółte i czerwone,Niby czareczki różnym winem napełnione;

Koźlak, jak przewrócone kubka dno wypukłe, Lejki, jako szampańskie kieliszki wysmukłe, Bielaki krągłe, białe, szerokie i płaskie, Jakby mlekiem nalane filiżanki saskie,

I kulista, czarniawym pyłkiem napełnionaPurchawka, jak pieprzniczka – zaś innych imionaZnane tylko w zajęczym lub wilczym języku,Od ludzi nieochrzczone; a jest ich bez liku.Ni wilczych, ni zajęczych nikt dotknąć nie raczy,A kto schyla się ku nim, gdy błąd swój obaczy,Zagniewany, grzyb złamie albo nogą kopnie;Tak szpecąc trawę, czyni bardzo nieroztropnie.

Mickiewicz A., Pan Tadeusz, Poznań 1995, s. 68-70.

Zadanie 1

W podanym wcześniej fragmencie Pana Tadeusza odszukaj epitety oraz porównania, dzięki którym zostały opisane grzyby.

Zadanie 2

Sprawdź znaczenie podanych związków frazeologicznych i zapisz je w zeszycie. Związki są ukryte wśród grzybów.

Dziękuję