Oddzialywania antagonistyczne. Konkurencja. Pasożytnictwo

Oddziaływania antagonistyczne cz. 1 KONKURENCJA PASOŻYTNICTWO

KONKURENCJA

KONKURENCJA

zależność między osobnikami tego samego lub różnych gatunków, które mają podobne wymagania środowiskowe

Skutki konkurencji

Konkurencja jest ważnym czynnikiem regulującym liczebność populacji. Prowadzi do przeżywania osobników najlepiej dostosowanych (dobór naturalny) do danych warunków środowiska.Konkurencja może doprowadzić do całkowitego wyniszczenia poszczególnych osobników i gatunków lub też do wyparia konkurenta z danego terenu, ale może też zakończyć się pokojowym współistnieniem niedawnych rywali. Tak stało się w przypadku szczura śniadego i wędrownego. Szczur śniady, zdołał zmienić swój tryb życia tak, by unikać konkurenta (przeniósł się na korony drzew i na poddasza, podczas gdy piwnicami i kanałami zawładnął szczur wędrowny). Im bliższe pokrewieństwo i bardziej podobne wymagania życiowe tym większa konkurencja!

KONKURENCJA

o:

- wodę - pokarm - przestrzeń życiową - partnera do rozrodu - przywództwo / pozycję w stadzie

Zachodzi gdy organizmy chcą tego samego

Przykłady konkurencji

wewnątrzgatunkowej o rządy w stadzie

międzygatunkowej o pokarm

Rośliny także ze sobą konkurują o dostęp do wody, światła, soli mineralnych ...

A człowiek ??? O co konkurujemy między sobą? Czy konkurujemy z innymi gatunkami?

Skutki konkurencji

1.Ograniczenie liczebności jednego z gatunków 2. Podział przestrzeni na terytoria (silniejszy ma lepsze terytorium) 3. Ustalenie hierarchii wśród stada 4. Migracja organizmów na tereny o słabszej konkurencji 5. Śmieć słabszych osobników 6. Słabszy gatunek może się przystosować do innych warunków , a jak nie to straci życie.

walka jelonków rogaczy

walka jeleni o samicę

walka altanników o samicę

walka jaguarów

Chabry wydzielają związki do gleby, które hamują wzrost zbóż

Dzięcioł czarny wykuwa dziuplę w pniach drzew. Inne ptaki które nie potrafią tego zrobić zajmują dziple wykute prze dzięcioła np. sowy, kawki, kraski, nietoperze, kuny, a nawet osy.

żurawie podczas tańca rywalizują o samice

młode pisklaki rywalizuja ze soba o pokarm przynoszony przez rodziców

Na polu i grządkach w ogrodzie trwa konkurencja o miejsce, światło, wodę i sole mineralne pomiędzy roślinami uprawnymi i dziko rosnącymi, określanymi jako chwasty. W zaniedbanych uprawach intensywnie rosnące i wytwarzające ogromne ilości nasion chwasty szybko przerastają i zagłuszają konkurentów.

Filmik

PASOŻYTNICTWO

Pasożyt stale lub czasowo żyje kosztem swojej ofiary, zwanejżywicielem lub gospodarzem.Ofiara pasożyta jest jego miejscem życia i źródłem pokarmu, dlatego większość pasożytów nie dąży do jej uśmiercenia.Śmierć ofiary byłaby dla pasożyta niekorzystna.Pasożyt pozbawiony źródła pokarmu umiera lub musi szukać nowego gospodarza.O skuteczności pasożytniczego trybu życia świadczy fakt, że pasożyty spotykamy wśród wszystkich grup organizmów.Ze względu na miejsce występowania pasożyty dzielimy na wewnętrzne, czyli takie, które żyją wewnątrz organizmu żywiciela, oraz zewnętrzne występujące na powierzchni organizmu gospodarza.

Pasożyty zewnętrzne

Pasożyty zewnętrzne zwierząt zwykle żywią się krwią, naskórkiem czy piórami. Mogą one być przyczepione (stale lub czasowo) do organizmu gospodarza (np. kleszcz, pijawka) lub swobodnie się po nim poruszać (jak wszy i pchły). Cały czas mają one kontakt ze środowiskiem zewnętrznym i po śmierci żywiciela mogą znaleźć nowego gospodarza. Najlepsze warunki mają te pasożyty, które żerują na osobnikach licznych i mocno zagęszczonych populacji.

Kleszcz pod okiem

Pasożyty wewnętrzne

Pasożyty wewnętrzne zwierząt mogą występować w różnych częściach organizmu. Są często spotykane w układzie pokarmowym (np. owsiki, tasiemiec uzbrojony i nieuzbrojony, glista ludzka), gdzie żywią się głównie treścią pokarmową. Niektóre z nich mogą jednak żyć w narządach wewnętrznych – np. wątrobie (motylica wątrobowa), dwunastnicy, płucach, mózgu, mięśniach szkieletowych. Inne pasożyty wewnętrzne żywią się krwią lub nabłonkiem.

Pasożyty wewnętrzne są znacznie bardziej uzależnione od swojego żywiciela niż pasożyty zewnętrzne. Często, gdy ginie gospodarz, jego pasożyty umierają wraz z nim. Jedynie w niektórych przypadkach mają szansę przetrwać, gdy ciało gospodarza zostanie zjedzone przez inne zwierzę. Podobnie jak w przypadku pasożytów zewnętrznych obecność pasożytów wewnętrznych wywołuje wiele chorób. Żywiciel ponosi szkody nie tylko poprzez utratę treści pokarmowej czy naruszenie ciągłości tkanek, ale też poprzez zatrucie szkodliwymi produktami przemiany materii pasożyta. Niektóre pasożyty ludzkie przenoszą choroby: komar widliszek malarię, kleszcze boreliozę lub odkleszczowe zapalenie opon mózgowych.

Wiele pasożytów żeruje na roślinach lub w ich wnętrzu. Należą do nich na przykład bakterie chorobotwórcze, nicienie glebowe, grzyby i owady, rdza źdźbłowa, huby, larwy chrabąszcza (pędraki) i bielinka kapustnika, larwy i dorosłe osobniki mszycy. Wśród roślin też są pasożyty. Jednym z nich jest łuskiewnik, pasożyt drzew.

kanianka pospolita

buławinka czerwona czyli sporysz

Przystosowania do pasożytnictwa

Pasożyty, tak jak inne organizmy, mają specjalne przystosowania niezbędne do prowadzenia swojego trybu życia i zdobywania pokarmu. W przypadku zwierząt będących pasożytami zewnętrznymi mogą to być specjalnie przekształcone organy służące do nacinania lub nakłuwania skóry i spijania krwi. Dodatkowo część pasożytów, np. pijawki, ma w ślinie związki chemiczne uniemożliwiające krzepnięcie krwi oraz substancje znieczulające, dzięki którym żywiciel nie od razu zauważa nieproszonego gościa. Inne pasożyty, jak wesz głowowa, posiadają odnóża z haczykami umożliwiające utrzymanie się na powierzchni ciała gospodarza nawet podczas bardzo gwałtownych ruchów. Mają mocną budowę ciała, dzięki czemu są w stanie przetrwać nawet drapanie pazurami czy ocieranie się o korę drzew.

Dziękuję za uwagę! Marzena Kieca

Prezentacja powstała w oparciu o: - zasoby Internentu - treści i zdjęcia z podreczników różnych wydawnictw