Prezentacja Nadia M 2asp

Motyw wampira w romantyzmie i dziś

Nadia Motyka 2Asp

Wampir- co to?

Pierwotnie wampir był postacią odrażającą... Odstraszający z wyglądu i niebezpieczną dla ludzi żywych. Był uosobieniem mściwych emocji oraz sił seksualnych. Tradycyjnie można było unieszkodliwić go kołkiem brzozowym wbitym w serce, czosnkiem, bądź wodą święconą

Sama postać demona pijącego krew wywodzi się z wierzeń i opowieści słowiańskich, które przypisywały powstawanie tego typu upiorów ze zwłok, które były niepogrzebane. Nie jest to więc proweniencja, która miałaby wiele wspólnego z estetyką.

Wampir w romantyzmie

Cechy charakterystyczne

• samotność
• wieczne cierpienie
• indywidualizm
• dwuznaczność moralna
• skłócenie z otoczeniem

Ważne informacje na temat wampirów z romantyzmu

• Motyw wampira był szczególnie popularny w epoce romantyzmu, gdzie wiązał się z tajemniczością, cierpieniem i nieszczęśliwą miłością. Najwięksi twórcy romantyzmu podejmowali temat wampiryzmu przekształcając go na rozmaite sposoby – Juliusz Słowacki w „Beniowskim”, „Kordianie”, czy „Grobie Agamemnona”, Adam Mickiewicz w „Dziadach”, czy George Byron w „Giaurze”.

• Zmarli wstający nocą z grobu, niemogący zaznać spokoju, zawieszeni między niebem a ziemią, znajdujący się w stanie wiecznej liminalności3, pijący ludzką krew

• To romatyzm stworzył nową teorie wyobraźni. Wampir przestał być potworem budzącym jedynie lęk, dzięki antropologii romantycznej oraz związanym z nią wyzwoleniem fantazmatów, stał się nową jakością kulturową .

Wampir Byrona?

Dla rozrywki, każdy przedstawił jakaś historyjkę z motywem grozy. Mary opowiedziała o mieszkańcach miejscowości Frankenstein (obecnie Ząbkowice Śląskie) i tamtejszych okrutnych praktykach grabarzy, Polidori o kobiecie, która zamiast twarzy miała czaszkę, a Byron scharakteryzował historię o wampirze . Polidori zaczerpnął pomysł od swojego przyjaciela, nadając swojej postaci cechy Byrona. Tym sposobem, pisarz stworzył w literaturze nowy styl i wyobrażenie o krwiopijcach, które na stałe weszły do kanonu postaci „dziecka nocy”. Styl bajroniczny, który stworzył Polidori cechuje:bunt przeciwko przyjętym wzorcom kulturowo – społecznym – bohater to buntownik, charakterystyczny w literaturze romantycznej

Wampir w kategorii fantomowej

Od romantyzmu można mówić o wampirze w kategoriach fantomowych, gdyż właśnie w tym okresie narodziły się fantazmaty; pojawia się filozofia, która niosła za sobą nowe postrzeganie śmierci; jak stwierdza Philippe Ariès: „W czasach nowożytnych to, co dotąd było w śmierci dalekie, zostało przybliżone i zaczęła ona fascynować, budzić tę samą niezdrową ciekawość, te same rojenia i perwersyjne dewiacje, co seks i erotyzm”.

Upiór Mickiewicza

Upiór Mickiewicza to samobójca, który zabił się przez nieodwzajemnioną miłość. Właśnie to sprawiło, że stał się wampirem - raz na rok wychodził z grobu tylko po to, sby potem ponownie zabić się i cierpieć.

W dodatku "Upiór" był samotnikiem niezrozumianym przez resztę. Posiada on wiele cech wapira z romatyzmu.

Filmy z podobieństwem do romantycznego wampira

1. "Wywiad z wampirem" (1994)
2. "Dracula" (1897)
3. "Nosferatu. Symfonia grozy" (1922)

*polecam ten 1*

Oczywiście nie są tam przedstawione wampiry wyjęte z epoki romatntyzmu i występują różnice, ale jednocześnie zostają ukazane podobne cechy.

Wampir współczesny

Cechy:

• Nowoczesny wampir nie przemienia się w nietoperza, nadal jest dzieckiem nocy, ale światło dzienne już go nie zabija, cechuje go nietuzinkowa uroda.

• Dodatkowo wampiry z książek można uśmiercić podczas specjalnego rytuału, jakim jest rozczłonowanie i spalenie ciała wampira.

• Współcześni krwiopijcy są obdarzeni nadludzkimi umiejętnościami np. potrafią czytać w myślach, sterować podświadomością zwykłego człowieka, mają niezwykłą siłę.

Co nowego?!

Autorzy książek czy reżyserzy picie krwi przez wampira odsuwają na dalszy plan, a bardziej skupiają się na ich cielesności, uczuciach czy relacjach ze zwykłymi śmiertelnikami. Wampir z filmu nie musi się ubierać na czarno, a jedynym wspólnym czynnikiem, który go łączy z dawnymi wyobrażeniami o tych istotach jest niezwykła bladość skóry.

Potomkowie...wampirów?

Może to wpływ literatury, ale coraz częściej słyszy się o ludziach, którzy uważają się za potomków Kaina i mówią o sobie wampiry. Są to zamknięte grupy, które w trakcie tajnych spotkań piją krew. Uważają się za lepszych od innych, charakteryzuje ich duża siła fizyczna, bardzo dobre zdrowie.

Mają także inne podejście do spraw doczesnych, a mianowicie podchodzą do nich bez emocji, są wyciszeni i zdystansowani do wszelkich problemów.

Dlaczego krew? W jednym z wywiadów z człowiekiem, który uważa się za wampira można przeczytać, że picie krwi nie gwarantuje nieśmiertelności, a wpływa na organizm wampira – regeneruje go.

Wampiryzm

Literatura naukowa, a zwłaszcza z zakresu psychologii i psychiatrii porusza zagadnienie, jakim jest wampiryzm. Według specjalistów osoby, które utożsamiają się z wampirami są to osoby o mocnych zaburzeniach osobowościowych mówi się o urojonej osobowości. W opiniach pojawia się także schizofrenia. Książki naukowe podnoszące kwestię wampiryzmu mówią również o porfirii, czyli chorobie najczęściej genetycznej, która charakteryzuje się np. światłowstrętem, nadwrażliwością skóry, przebarwieniem zębów i paznokci. W ostrych przypadkach porfiria prowadzi do zaburzeń psychicznych np. do halucynacji.

Wampir dwudziestego pierwszego wieku?

Edward Cullen

Prawie każdy zna popularną sagę "Zmierzch" o wampirach i wilkołakach. Właśnie tam zostaje przedstawiony ideał wampira współczesnego.

Picie ludzkiej krwi schodzi na drugi plan. "Dobre" wampiry starają się wręcz tego unikać. Kolejną różnicą jest to, że wampiry mogły wychodzić na światło dzienne i żyć jak normalni ludzie.

W tym współczesnym dziele na pierwszy plan wchodzi cielesność i uczucia do "potwora" do zwykłej śmiertelniczki.

Zaskakujące jest też to, że mogą zmieniać im się kolory tęczówek, a pod wpływem mocnego światła, ich skóra zaczyna się błsyszczeć.

Wampiry w horrorach nie grają już wielkiej wagi. Teraz są tajemniczymi kochankami.

Różnice pomiędzy dwoma wampirami

Współczesność

Romantyzm

• wygląda jak każdy
• unika ludzkiej krwi
• żyje między ludźmi
• ma inne spojrzenie na życie
• słońce nic mu nie zrobi
• wychodzi cały rok
• tajemniczy
• blada skóra
• znajduje miłość w, np. śmiertelniczce

• odrażający
• pije ludzką krew
• żyje w ciemnościach
• cierpi
• nie może wychodzić na słońce
• wychodzi raz na rok
• samotnik
• blada skóra
• odrzucony przez miłość

__________

Filmy i seriale ze współczesnymi wampirami

Przykłady:

1. Saga "Zmierzch" - wszystkie części
2. "The Shadowhunters"
3. "The Vampire Diaries"
4. "Mroczne cienie"

Przybliżony wygląd współczesnego wampira

Podsumowując...

Jest wiele różnic pomiędzy wampirem romantycznym, a współczesnym. Jednak wspólne cechy na przestrzeni lat nie zginęły.

Koniec

Źródła:

https://historykon.pl/motyw-wampira-w-kulturze/

https://zbc.uz.zgora.pl/Content/45021/PDF/13_rawski_metamorfozy.pdf

https://oldcamera.pl/top-25-filmy-o-wampirach/https://oldcamera.pl/top-25-filmy-o-wampirach/

zeszyt z polskiego