Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

Get started free

Krzyżacy. Geneza.

Aleksandra Woźniak

Created on February 28, 2021

Start designing with a free template

Discover more than 1500 professional designs like these:

Fill in Blanks

Countdown

Stopwatch

Unpixelator

Break the Piñata

Bingo

Create a Secret Code

Transcript

Skąd pomysł na "Krzyżaków"?

Geneza utworu i powstanie. "Krzyżacy" jako powieść historyczna...

Autorstwa Jan Matejko - http://cyfrowe.mnw.art.pl/dmuseion/docmetadata?id=4799, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=49004656

Twórczość Henryka Sienkiewicza zamyka się w latach 1865-1911. Był to czas, kiedy w polskiej literaturze wielką popularnością cieszyła się powieść historyczna...

Jak kształtowała się rzeczywistość społeczno-polityczna w okresie, kiedy w głowie Sienkiewicza rodził się pomysł napisania Krzyżaków? Dlaczego polskość w 2. połowie XIX wieku była zagrożona?

Twórczość Henryka Sienkiewicza zamyka się w latach 1865 1911. Był to czas, kiedy w polskiej literaturze wielką popularnością cieszyła się powieść historyczna – zwłaszcza taka, której akcja była osadzona w XIV wieku, czyli latach panowania Kazimierza Wielkiego i budowania związków Królestwa Polskiego z Litwą. Pomysł na książkę, której akcja będzie rozgrywać się w czasach panowania Władysława Jagiełły, zaświtała Sienkiewiczowi już w 1892 roku. Pierwsze lata zajęło mu studiowanie materiałów źródłowych z epoki. przerwał jednak to zajęcie, by napisać dwie inne powieści – "Rodzinę Połanieckich" i "Quo Vadis". W lutym 1896 roku powrócił do realizacji swego zamiaru i już rok później między innymi w "Tygodniku Ilustrowanym" zaczęły się ukazywać pierwsze rozdziały "Krzyżaków".

Ku pokrzepieniu serc...

Uczynienie jednym z bohaterów zbiorowych zakonu krzyżackiego było z zabiegiem celowym, którego źródeł można dopatrywać się w kilku faktach z życia pisarza. Sienkiewicz z wielkim przejęciem obserwował to, co działo się na terenach zaboru pruskiego – w zmagającym się z roku na rok akcję germanizacji polskiej ludności (do realizacji zadań związanych z wynarodowieniem Polaków z 1894 roku została powołana specjalna instytucja – Hakata ). Sprzeciwiał się temu w takich utworach jak Bartek Zwycięzca czy Listy z Podróży do Ameryki. Opowieść o zwycięstwie Polaków nad siłami krzyżackimi, których działania przypominały te stosowane przez pruskiego zaborcę, miała “krzepić serca” pozwalać utrzymywać wiarę w to, że duch w narodzie nie umarł, a Polska kiedyś znowu zatriumfuje. Tę ideową wymowę dzieła podkreśla zakończenie opisu bitwy pod Grunwaldem:

I nie tylko przeniewierczy Zakon Krzyżacki leżał oto pokotem u stóp króla, ale cała potęga niemiecka zalewająca dotychczas jak fala nieszczęsne krainy słowiańskie rozbiła się w tym dniu odkupienia o piersi polskie. Więc tobie, wielka, święta przeszłości, i tobie krwi ofiarna, niech będzie chwała i cześć po wszystkie czasy!

Krzyżacy to utwór którego świat przedstawiony stanowi kombinację elementów prawdy historycznej i fikcji literackiej. Dzięki wyborowi takiego gatunku literackiego to, co w podręcznikach historii jest przedstawiony jako zbiór suchych faktów, pod piórem pisarza ożywa, nabiera rumieńców i wciąga czytelnika. Przecież o wiele bardziej emocjonujące jest śledzenie konfliktu między krzyżakami a Polakami na przykładzie Juranda i Zygfryda (chociaż to postacie fikcyjne a ich relacje były zapewne mocno podkoloryzowane). Przedstawienie Bitwy pod Grunwaldem, w której walczą bliscy nam, bo poznani już wcześniej bohaterowie, jest o wiele bardziej plastyczne. Nie oznacza to oczywiście, że należy zrzucić uczenie się historii, a wiedzę o przyszłości czerpać z tego typu książek. Należy pamiętać, że wydarzenia autentyczne są wykorzystywane jako tło dla tych fikcyjnych, i tylko rzetelna wiedza historyczna pozwoli nam odróżnić prawdę od zmyślenia.

Epika!

Powieść!

Powieść historyczna!

Lekcja

Ważne! Zapamiętaj!

Temat:

Geneza "Krzyżaków" Henryka Sienkiewicza.

Powieść ukazuwała się w "Tygodniku Ilustrowanym" w latach 1896-1900. Utwór Sienkiewicza należy do gatunku powieści historycznej. Lektura nasza ma dość ideową wymowę.

Sienkiewicz z wielkim przejęciem obserwował to, co działo się na terenach zaboru pruskiego – w zmagającym się z roku na rok akcję germanizacji polskiej ludności

Opowieść o zwycięstwie Polaków nad siłami krzyżackimi, których działania przypominały te stosowane przez pruskiego zaborcę, miała “krzepić serca” pozwalać utrzymywać wiarę w to, że duch w narodzie nie umarł, a Polska kiedyś znowu zatriumfuje.