Prezentacja

Presentation

Andrzej Witold Wajda

Życie i twórczość Patron 2021 roku

Andrzej Witold Wajda – polski reżyser filmowy i teatralny, w młodości aktywny jako malarz. W sezonie 1989/1990 dyrektor artystyczny Teatru Powszechnego w Warszawie. Czterokrotnie jego filmy były nominowane do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego. W latach 1989–1991 senator I kadencji.

Data i miejsce urodzenia: 6 marca 1926, Suwałki Data i miejsce śmierci: 9 października 2016, Warszawa

Rodzina

Ojciec - Jakub Wajda, zawodowy wojskowy. Matka - Aniela, była nauczycielką. Brat - Leszek Wajda, był scenografem. Żona 1 - Gabriela Obremba, poznali się na studiach. Rozwód 1959 roku. Żona 2 - Zofia Żuchowska, artystka ASP. Po kilku latach rozwiedli się. Żona 3 - Beata Tyszkiewicz. Córka Karolina. Rozstali się gdy ich córka miała 1,5 roku. Żona 4 - Krystyna Zachwatowicz, aktorka, reżyserka, scenografka, profesor sztuk plastycznych. Byli razem do 2016 roku.

Młodość i Wykształcenie

Ojcem Andrzeja Wajdy był zawodowy wojskowy Jakub (1900–1940), syn Kazimierza Waydy. Matka reżysera, Aniela z domu Białowąs (1901–1950), pracowała jako nauczycielka. Andrzej Wajda urodził się i początkowo wychowywał w Suwałkach; w 1934 roku cała rodzina przeprowadziła się do Radomia. Rodzice zapisali go do Publicznej Szkoły Podstawowej nr 15 im. Mikołaja Reja. Gdy 8 września 1939 roku, tydzień po wybuchu II wojny światowej, Niemcy wkroczyli do miasta, znalazło się ono w granicach Generalnego Gubernatorstwa. Z polityki okupantów wynikał określony przepisami zakaz pobierania przez Polaków nauki w szkole średniej. Ostatecznie Andrzej Wajda rozpoczął dalszą naukę w gimnazjum na tajnych kompletach. Przerwał jednak ją już po pierwszym roku z powodów finansowych; w celu utrzymania rodziny wraz z bratem Leszkiem podejmował pracę zarobkową w Landwirtschaft Zentrale, gdzie pełnił funkcję magazyniera, a następnie tragarza i pomocnika bednarza. Po zakończeniu wojny rozpoczął w 1946 roku studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W lipcu 1949 roku Andrzej Wajda zrezygnował jednak ze studiów na akademii, wraz z Konradem Nałęckim podejmując studia z zakresu reżyserii w Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi Studia ukończył w roku 1953, ale dyplom otrzymał dopiero w roku 1960[6]; wynikało to z faktu, iż nie udało mu się wcześniej wykonać pracy dyplomowej.

Twórczość Filmowa

Twórczość artystyczna Andrzeja Wajdy ma charakter kina autorskiego o dużej różnorodności, która czerpie z malarstwa i literatury polskiej oraz polskiej i europejskiej tradycji kulturowej. Stworzył wiele filmowych adaptacji dzieł literackich, uznawanych za czołowe w polskiej kinematografii, jest autorem również filmów o tematyce współczesnej, wielkich, epickich dzieł, jak również kameralnych dramatów psychologicznych. Artysta zajmuje się również reżyserią teatralną, a szczególnie związany jest z krakowskim Starym Teatrem i warszawskim Teatrem Powszechnym. Jednak jego dorobek teatralny jest mniej znany niż filmowy, chociaż jest reżyserem 38. przedstawień teatralnych w teatrach Warszawy, Krakowa, Moskwy, Sofii, Berlina, Zurychu, Tel Awiwu, Tokio, Budapesztu.

Styl Filmowy

W początkowej fazie swej twórczości Andrzej Wajda odwoływał się do socrealizmu. Ze schematami tego nurtu zerwał w Kanale; w filmie tym po raz pierwszy przedstawił żołnierzy Armii Krajowej jako tragiczne postaci ówczesnego pokolenia, odżegnując się od propagandy ukazującej ich w formie „zaplutych karłów reakcji”. Dwie cechy, które pojawiały się dalej w jego twórczości: operowanie symboliką (na przykład główny bohater ginący na „śmietniku historii”) oraz polemika z romantycznym mitem bohatera poświęcającego swoje życie za ojczyznę. W latach 70. Andrzej Wajda zaczął urozmaicać swój styl filmowy. W Ziemi obiecanej korzystał z różnych środków wyrazu, łącząc naturalistyczną brutalność z wizją ekspresjonistyczną. Jego filmy z okresu kina moralnego niepokoju były z kolei skupione na tematyce publicystycznej z elementami kina psychologicznego

+info

+info

Osiągnięcia

Cztery filmy Andrzeja Wajdy (Ziemia obiecana, Panny z Wilka, Człowiek z żelaza oraz Katyń) były nominowane do Oscara w kategorii: najlepszy film obcojęzyczny. W 2000 roku Wajda otrzymał honorowego Oscara od amerykańskiej Akademii Filmowej. W 1981 roku Człowiek z żelaza zdobył Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes. Otrzymał 20 orderów. Wyróżnienie takie jak Nagrody Filmowe (32) np; Nagroda Specjalna Jury na Festiwalu Filmowym w Cannes za Kanał (1957),Nagroda FIPRESCI na Festiwalu Filmowym w Wenecji za Popiół i diament (1959), Srebrna Muszla na Festiwalu Filmowym w San Sebastián za Wesele (1973).

+info

+info

+info

Działalność społeczna i polityczna

W 1948 roku, jeszcze w ramach grupy Andrzeja Wróblewskiego, Andrzej Wajda zadeklarował wstąpienie do Polskiej Partii Robotniczej.

Dołączył wówczas do skierowanego do władz komunistycznych apelu 64 naukowców, literatów i publicystów o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami

Był członkiem komitetu organizacyjnego IV Kongresu Kultury Polskiej, zainicjowanego przez środowisko NSZZ „Solidarność” i zorganizowanego bez wsparcia ze strony władz państwowych.

W 1989 roku Andrzej Wajda z inicjatywy Lecha Wałęsy znalazł się wśród kandydatów do parlamentu rekomendowanych przez Komitet Obywatelski „Solidarność”, którego był członkiem.

Patron 2021

Patronem tego roku będzie wybitny reżyser Andrzej Wajda. W tym roku przypada 95 rocznica urodzin reżysera oraz 5 rocznica jego śmierci. W związku z tym władze Suwałk chcą przypomnieć mieszkańcom, że to właśnie u nas urodził się zdobywca Oskara.

+info

Andrzej Wajda skończyłby dziś 95 lata. Wybitny reżyser zmarł 9 października 2016 roku w wieku 90 lat. Należał do najważniejszych twórców kina wschodnioeuropejskiego. Jego filmy były doceniane na całym świecie, czego dowodem jest fakt, że w 2000 roku otrzymał honorowego Oscara za całokształt twórczości.

TOP 10 FILMÓW WAJDY

1. „Kanał” (1956)
2. „Popiół i diament” (1958)
3. „Niewinni czarodzieje” (1960)
4. „Wesele” (1972)
5. „Ziemia obiecana” (1974)
6. „Człowiek z marmuru” (1976)
7. „Bez znieczulenia” (1978)
8. „Danton” (1982)
9. „Korczak” (1990)
10. „Katyń” (2007)

Upamiętnienie

W 2009 roku Andrzej Wajda został patronem gimnazjum w Rudnikach.

W 2017 roku jego imieniem została nazwana ulica we Wrocławiu.

W 2018 roku uchwałą Rady m.st. Warszawy utworzono samorządową instytucję kultury pod nazwą „Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy”.

+info

Dlaczego jest popularny?

Popularność przyniosły mu filmy inicjujące tzw. polską szkołę filmową: Kanał oraz Popiół i diament, w których dokonywał rozrachunku z czasami II wojny światowej. Dokonał ekranizacji wielu dzieł literackich, jak Popioły, Brzezina, Wesele, Ziemia obiecana, Panny z Wilka i Pan Tadeusz. Współtworzył kino moralnego niepokoju, w którego ramach powstały osadzone w tematyce społecznej, demaskujące patologie systemu komunistycznego w Polsce filmy: Człowiek z marmuru i jego kontynuacja Człowiek z żelaza, która została nagrodzona Złotą Palmą na 34. MFF w Cannes.

Ciekawostki

Zmarł w Warszawie (Polska) w następstwie zapalenia płuc. Został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie (Polska).

W 2000 roku był jednym z członków jury obradującego podczas 50. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie (Niemcy).

Planował nakręcenie filmu "Krzyżacy", lecz nie dostał zgody na jego realizację, co spowodowało, że opuścił Zespół Filmowy KADR. Jego miejsce zajął Aleksander Ford.

W 2001 roku wraz z Wojciechem Marczewskim założył Mistrzowską Szkołę Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy (obecnie Szkoła Wajdy) w Warszawie (Polska).

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ

Paula Sofińska

Korzystałam z różnych stron internetowych.