Stanisław Żółkiewski
Historia
Student: Aleksandra Gańska Ewa Leik
Date: 24.02.2021
Początki
Urodzony w 1574 roku w Turynce pod Lwowem
Znakomity wódz polski z początku XVII w.
Pochodził z rycerskiej rodziny – jego dziad Mikołaj bił Tatarów i Wołochów, ojciec Stanisław był rotmistrzem obrony potocznej, starszy brat Mikołaj stawał dzielnie pod Lubieszowem w 1577 r..
- Wpływy ojca wprowadziły go w krąg Jana Zamoyskiego. Został sekretarzem króla Stefana Batorego
- zwycięzca wielu kampanii wojennych przeciwko Szwedom, Turkom, Tatarom i Moskwie.
Życiorys
W 1566 został wysłany na dwór królewski Zygmunta Augusta pod opiekę sekretarza królewskiego Jana Zamoyskiego. W 1573 r. młody Stanisław wraz ze swoim protektorem brał udział w poselstwie do Paryża wysłanego po nowego króla Rzeczpospolitej, Henryka Walezego. Swój chrzest wojenny przeszedł pod Lubieszowem w 1577 r., gdzie dzielnie stawał na czele swojej husarii. Następnie, w okresie wojen batoriańskich z Moskwą (1579-1582) wsławił się min. pod Połockiem, Wieliżem i Pskowem.Kolejnym ważnym wydarzeniem w życiu naszego bohatera była bitwa pod Byczyną w 1588. Brał on udział w przełamującym uderzeniu polskiego lewego skrzydła, które rozstrzygnęło bitwę. Stanisław zdobył w tej bitwie główną chorągiew wojsk austriackich, co przypłacił postrzałem z arkebuza w kolano – z powodu tej rany do końca życia miał problemy z chodzeniem.
W 1595 r. wraz z Zamoyskim odparł przeważające siły tatarskie pod Cecorą. Natomiast w 1596 r. osaczył pod Sołonicą i zmusił do kapitulacji zbuntowanych Kozaków Nalewajki. Wtedy też doszło do znamiennego wydarzenia – wbrew ustaleniom i woli hetmana, który słynął z humanitarnego postępowania, podczas kapitulowania wojsk kozackich żołnierze polscy dokonali masakry bezbronnych przeciwników, zabijając kilkuset z nich.
W 1609 roku, mimo osobiście niechętnego stosunku do wyprawy wschodniej, podporządkował się rozkazowi królewskiemu i wraz z Zygmuntem III ruszył na Smoleńsk. W 1610 r., w związku ze zbliżaniem się moskiewskiej odsieczy ruszył na czele nielicznych sił na spotkanie wroga. Po zwycięstwie pod Carowym Zajmiszczem doszło 4 lipca 1610 r. do najsłynniejszej bitwy w karierze Żółkiewskiego – bitwy pod Kłuszynem. W 5 godzinnym, morderczym starciu rozgromił wielokrotnie przeważające liczebnie wojska moskiewskie i najemne.
Po tej bitwie, 28 sierpnia moskiewscy bojarzy złożyli hołd polskiemu królewiczowi Władysławowi. 29 września 1610 r. Żółkiewski wprowadził wojska polskie na Kreml.
W 1600 roku hetman brał udział w wyprawie do Mołdawii uwieńczonej wspaniałym zwycięstwem pod Bukowem. W związku z atakiem Szwecji na polskie Inflanty hetman został przerzucony na północ, gdzie w 1601 r. odniósł kolejny sukces – po dwumiesięcznym oblężeniu zdobył Wolmar, biorąc do niewoli syna króla szwedzkiego – Carla Carlssona Gyllenhjelma. W 1602 r. odniósł zwycięstwo pod Rewlem, jednak musiał opuścić front inflancki z powodu choroby. W 1606 pobił Tatarów pod Udyczem koło Kalnika a w 1607 r. wraz z wojskiem kwarcianym wziął udział w bratobójczej bitwie pod Guzowem, gdzie opowiedział się po stronie króla
W związku ze zbliżającą się wojną z Imperium Tureckim, w 1620 r., liczący 73 lata hetman wykonał wyprzedzające uderzenie na Mołdawię. Armia złożona z wojsk kwarcianych, wojsk prywatnych, lisowczyków i „sojuszniczych„ mołdawskich w dniach 19-20 września stoczyła bitwę z przeważającymi liczebnie wojskami tatarsko-tureckimi. Polacy rozłożyli się pod Cecorą – pod ta samą Cecorą, gdzie 25 lat wcześniej odniesiono zwycięstwo. Pierwszy dzień bitwy był korzystny dla naszych żołnierzy. Drugiego dnia niestety, z powodu zdrady Mołdawian, nie wykonania w pełni planu hetmana i ukształtowaniu terenu, Polacy zostali zmuszeni do wycofania się do obozu. Mimo chęci hetmana do stoczenia bitwy kolejnego dnia niesubordynowane wojska prywatne i luźna czeladź dokonały tumultu i przeciwstawiły się woli dowódcy, wymuszając na Żółkiewskim powrót do Polski. 29 września wojska uszykowały się w tabor i rozpoczęły marsz ku ojczyźnie. Nieustannie atakowany tabor „toczył„ się ku Dniestrowi. Wojska Rzeczpospolitej odparły 17 szturmów nieprzyjaciela.
Kiedy wojska dotarły nieomal do granicznego Dniestru 6 października doszło do tragedii – buntownicy rozerwali tabor i poczęli uciekać na własną rękę a Tatarzy i Turcy przypuścili szturm. Rozpoczęła się rzeź. Hetman Żółkiewski odmówił ucieczki (podobno przebił szablą konia na znak, że nie będzie uciekał). W końcu, po długich namowach hetmana polnego Stanisława Koniecpolskiego, swego syna Jana i husarza Złotopolskiego wsiadł na konia i ruszył ku granicy z szablą w ręku.
Dramatyczna śmierć
Następnego dnia odnaleziono ciało Żółkiewskiego pozbawione głowy (sama głowa została odkupiona od Turków przez żonę hetmana) z ranami na piersi i odciętą prawicą. Hetman Stanisław Żółkiewski zginął bohaterską śmiercią godną żołnierza polskiego – walcząc do końca z szablą w ręku.
Stanisław Żółkiewski został pochowany w Żółkwi – mieście, które założył. Na nagrobku zostały wyryte słowa: „Exoriare aliquis nostris ex ossibus ultor„ tzn. ”Niech z kości naszych powstanie mściciel”. Jak się okazało były to prorocze słowa – Jan III Sobieski, król polski, prawnuk Żółkiewskiego, pomścił swego przodka – zwycięstwa pod Podhajcami, Bracławiem, Komarnem, Niemirowem, Narolem, Chocimiem, Lwowem, Żórawnem, Wiedniem i Parkanami czy Peretytą wskazują jednoznacznie, że z kości wielkiego hetmana powstał mściciel.
Ciekawostki
- był samoukiem i dzięki temu uzyskał wszechstronne wykształcenie, szczególnie w zakresie sztuki wojennej
- Można wspomnieć jeszcze o aparycji Stanisława – w 1583 r. podczas mitologicznego widowiska z okazji ślubu Jana Zamoyskiego był on przebrany za Dianę – ponieważ miał bardzo delikatną, kobiecą urodę i był podobno nadzwyczaj urodziwy i przystojny.
- W Poznaniu działają dwa szczepy harcerskie, których patronem jest Żółkiewski: XIV Szczep Harcerski „Czternastka” oraz XIV Szczep Harcerski „Błękitna Czternastka”.
- Prawdopodobnie przy kurhanie na miejscu śmierci hetmana – Franciszek Ksawery Pułaski pochował w kwietniu 1769 ojca Józefa, marszałka konfederacji barskiej.
Dziękujemy za uwagę
Koniec
Historia Hetman Stanislaw Żółlkieski
Ewa Leik
Created on February 24, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Audio tutorial
View
Pechakucha Presentation
View
Desktop Workspace
View
Decades Presentation
View
Psychology Presentation
View
Medical Dna Presentation
View
Geometric Project Presentation
Explore all templates
Transcript
Stanisław Żółkiewski
Historia
Student: Aleksandra Gańska Ewa Leik
Date: 24.02.2021
Początki
Urodzony w 1574 roku w Turynce pod Lwowem
Znakomity wódz polski z początku XVII w.
Pochodził z rycerskiej rodziny – jego dziad Mikołaj bił Tatarów i Wołochów, ojciec Stanisław był rotmistrzem obrony potocznej, starszy brat Mikołaj stawał dzielnie pod Lubieszowem w 1577 r..
Życiorys
W 1566 został wysłany na dwór królewski Zygmunta Augusta pod opiekę sekretarza królewskiego Jana Zamoyskiego. W 1573 r. młody Stanisław wraz ze swoim protektorem brał udział w poselstwie do Paryża wysłanego po nowego króla Rzeczpospolitej, Henryka Walezego. Swój chrzest wojenny przeszedł pod Lubieszowem w 1577 r., gdzie dzielnie stawał na czele swojej husarii. Następnie, w okresie wojen batoriańskich z Moskwą (1579-1582) wsławił się min. pod Połockiem, Wieliżem i Pskowem.Kolejnym ważnym wydarzeniem w życiu naszego bohatera była bitwa pod Byczyną w 1588. Brał on udział w przełamującym uderzeniu polskiego lewego skrzydła, które rozstrzygnęło bitwę. Stanisław zdobył w tej bitwie główną chorągiew wojsk austriackich, co przypłacił postrzałem z arkebuza w kolano – z powodu tej rany do końca życia miał problemy z chodzeniem.
W 1595 r. wraz z Zamoyskim odparł przeważające siły tatarskie pod Cecorą. Natomiast w 1596 r. osaczył pod Sołonicą i zmusił do kapitulacji zbuntowanych Kozaków Nalewajki. Wtedy też doszło do znamiennego wydarzenia – wbrew ustaleniom i woli hetmana, który słynął z humanitarnego postępowania, podczas kapitulowania wojsk kozackich żołnierze polscy dokonali masakry bezbronnych przeciwników, zabijając kilkuset z nich.
W 1609 roku, mimo osobiście niechętnego stosunku do wyprawy wschodniej, podporządkował się rozkazowi królewskiemu i wraz z Zygmuntem III ruszył na Smoleńsk. W 1610 r., w związku ze zbliżaniem się moskiewskiej odsieczy ruszył na czele nielicznych sił na spotkanie wroga. Po zwycięstwie pod Carowym Zajmiszczem doszło 4 lipca 1610 r. do najsłynniejszej bitwy w karierze Żółkiewskiego – bitwy pod Kłuszynem. W 5 godzinnym, morderczym starciu rozgromił wielokrotnie przeważające liczebnie wojska moskiewskie i najemne. Po tej bitwie, 28 sierpnia moskiewscy bojarzy złożyli hołd polskiemu królewiczowi Władysławowi. 29 września 1610 r. Żółkiewski wprowadził wojska polskie na Kreml.
W 1600 roku hetman brał udział w wyprawie do Mołdawii uwieńczonej wspaniałym zwycięstwem pod Bukowem. W związku z atakiem Szwecji na polskie Inflanty hetman został przerzucony na północ, gdzie w 1601 r. odniósł kolejny sukces – po dwumiesięcznym oblężeniu zdobył Wolmar, biorąc do niewoli syna króla szwedzkiego – Carla Carlssona Gyllenhjelma. W 1602 r. odniósł zwycięstwo pod Rewlem, jednak musiał opuścić front inflancki z powodu choroby. W 1606 pobił Tatarów pod Udyczem koło Kalnika a w 1607 r. wraz z wojskiem kwarcianym wziął udział w bratobójczej bitwie pod Guzowem, gdzie opowiedział się po stronie króla
W związku ze zbliżającą się wojną z Imperium Tureckim, w 1620 r., liczący 73 lata hetman wykonał wyprzedzające uderzenie na Mołdawię. Armia złożona z wojsk kwarcianych, wojsk prywatnych, lisowczyków i „sojuszniczych„ mołdawskich w dniach 19-20 września stoczyła bitwę z przeważającymi liczebnie wojskami tatarsko-tureckimi. Polacy rozłożyli się pod Cecorą – pod ta samą Cecorą, gdzie 25 lat wcześniej odniesiono zwycięstwo. Pierwszy dzień bitwy był korzystny dla naszych żołnierzy. Drugiego dnia niestety, z powodu zdrady Mołdawian, nie wykonania w pełni planu hetmana i ukształtowaniu terenu, Polacy zostali zmuszeni do wycofania się do obozu. Mimo chęci hetmana do stoczenia bitwy kolejnego dnia niesubordynowane wojska prywatne i luźna czeladź dokonały tumultu i przeciwstawiły się woli dowódcy, wymuszając na Żółkiewskim powrót do Polski. 29 września wojska uszykowały się w tabor i rozpoczęły marsz ku ojczyźnie. Nieustannie atakowany tabor „toczył„ się ku Dniestrowi. Wojska Rzeczpospolitej odparły 17 szturmów nieprzyjaciela.
Kiedy wojska dotarły nieomal do granicznego Dniestru 6 października doszło do tragedii – buntownicy rozerwali tabor i poczęli uciekać na własną rękę a Tatarzy i Turcy przypuścili szturm. Rozpoczęła się rzeź. Hetman Żółkiewski odmówił ucieczki (podobno przebił szablą konia na znak, że nie będzie uciekał). W końcu, po długich namowach hetmana polnego Stanisława Koniecpolskiego, swego syna Jana i husarza Złotopolskiego wsiadł na konia i ruszył ku granicy z szablą w ręku.
Dramatyczna śmierć
Następnego dnia odnaleziono ciało Żółkiewskiego pozbawione głowy (sama głowa została odkupiona od Turków przez żonę hetmana) z ranami na piersi i odciętą prawicą. Hetman Stanisław Żółkiewski zginął bohaterską śmiercią godną żołnierza polskiego – walcząc do końca z szablą w ręku.
Stanisław Żółkiewski został pochowany w Żółkwi – mieście, które założył. Na nagrobku zostały wyryte słowa: „Exoriare aliquis nostris ex ossibus ultor„ tzn. ”Niech z kości naszych powstanie mściciel”. Jak się okazało były to prorocze słowa – Jan III Sobieski, król polski, prawnuk Żółkiewskiego, pomścił swego przodka – zwycięstwa pod Podhajcami, Bracławiem, Komarnem, Niemirowem, Narolem, Chocimiem, Lwowem, Żórawnem, Wiedniem i Parkanami czy Peretytą wskazują jednoznacznie, że z kości wielkiego hetmana powstał mściciel.
Ciekawostki
Dziękujemy za uwagę
Koniec