Żona modna

Ignacy Krasicki "Żona modna"

Iwona Sulej

Podróż na wieś

Zajeżdża angielska karéta. Siada jejmość, a przy niej suczka faworyta. Kładą skrzynki, skrzyneczki, woreczki i paczki, Te od wódek pachnących, tamte od tabaczki, Niosą pudło kornetów, jakiś kosz na fanty; W jednej klatce kanarek, co śpiewa kuranty, W drugiej sroka, dla ptaków jedzenie w garnuszku, Dalej kotka z kocięty i mysz na łańcuszku. Chcę siadać, nie masz miejsca; żeby nie zwlec drogi, Wziąłem klatkę pod pachę, a suczkę na nogi. Wyjeżdżamy szczęśliwie

Obsługa

Masz waćpan kucharza?« »Mam, moje serce«. »A pfe, koncept z kalendarza, Moje serce! Proszę się tych prostactw oduczyć!« Zamilkłem. Trudno mówić, a dopieroż mruczyć. Więc milczę. Jejmość znowu o kucharza pyta. »Mam, mościa dobrodziejko«. »Masz waćpan stangréta? « »Wszak nas wiezie«. »To furman. Trzeba od parady Mieć inszego. Kucharza dla jakiej sąsiady Możesz waćpan ustąpić«. »Dobry«. »Skąd?« »Poddany«. »To musi być zapewne nieoszacowany, Musi dobrze przypiekać reczuszki, łazanki, Do gustu pani wojskiej¹⁶, panny podstolanki. Ustąp go waćpan; przyjmą pana Matyjasza, Może go i ksiądz pleban użyć do kiermasza¹⁷ . A pasztetnik?« »Umiałci i pasztety robić«. »Wierz mi waćpan, jeżeli mamy się sposobić Do uczciwego życia, weźże ludzi zgodnych, Kucharzy cudzoziemców, pasztetników modnych, Trzeba i cukiernika.

Przysmaki

Na wety zastawiają półki, Tam w pięknych piramidach krajanki, gomółki, Tatarskie ziele w cukrze, imbier chiński w miodzie, Zaś ku większej pociesze razem i wygodzie W ładunkach bibułowych kmin kandyzowany, A na wierzchu toruński piernik pozłacany

»Gdzie sala?« »Tu jadamy«. »Kto widział tak jadać! Mała izba, czterdziestu nie może tu siadać«. Aż się wezdrgnął Franciszek, skoro to wyrzekła, A klucznica natychmiast ze strachu uciekła. Jam został. Idziem dalej. »Tu pokój sypialny«. »A pokój do bawienia?« »Tam gdzie i jadalny«. »To być nigdy nie może! A gabinet?« »Daléj. Ten będzie dla waćpani, a tu będziem spali«. »Spali? Proszę, mospanie, do swoich pokojów. Ja muszę mieć osobne od spania, od strojów, Od książek, od muzyki, od zabaw prywatnych, Dla panien pokojowych, dla służebnic płatnych.

A ogród?« »Są kwatery z bukszpanu, ligustru«. »Wyrzucić! Nie potrzeba przydatniego lustru. To niemczyzna. Niech będą z cyprysów gaiki, Mruczące po kamyczkach gdzieniegdzie strumyki, Tu kiosk, a tu meczecik, holenderskie wanny, Tu domek pustelnika, tam kościół Dyjanny²⁸. Wszystko jak od niechcenia, jakby od igraszki, Belwederek maleńki, klateczki na ptaszki, A tu słowik miłośnie szczebioce do ucha, Synogarlica jęczy, a gołąbek grucha, A ja sobie rozmyślam pomiędzy cyprysy Nad nieszczęściem Pameli albo Heloisy…«

Zmiany domu Piotra

Uciekłem. Jejmość w rządy. Pełno w domu wrzawy, Trzy sztafety w tygodniu poszło do Warszawy; W dwa tygodnie już domu i poznać nie można. Jejmość w planty obfita, a w dziełach przemożna, Z stołowej izby balki wyrzuciwszy stare, Dała sufit a na nim: Wenery Ofiarę. Już alkowa złocona w sypialnym pokoju, Gipsem wymarmurzony gabinet od stroju. Poszły słojki z apteczki, poszły konfitury, A nowym dziełem kunsztu i architektury Z półek szafy mahoni, w nich książek bez liku, A wszystko po fancusku; globus na stoliku Buduar szklni się złotem, pełno porcelany, Stoliki marmurowe, zwierściadlane ściany. Zgoła przeszedł mój domek warszawskie pałace

SATYRA cechy gatunkowe

W czym przejawia się w oświeceniowej Polsce moda na cudzoziemski styl życia i obyczaje?

Co ośmiesza "Żona modna"?

Z PAMIĘTNIKA PANA PIOTRA Opowiedz o wydarzeniach z perspektywy bohatera • Okoliczności decyzji o ślubie • Pierwsze rozczarowanie – podróż na wieś • Zmiany • Refleksje