ŚREDNIOWIECZE
Martyna Przybysz 1b
a więc kiedy?
Średniowiecze to epoka w dziejach historii i sztuki przypadająca w Europie na V-XV wiek, natomiast w Polsce wystąpił w X-XV wieku (początek - 476 -upadek Cesarstwa Rzymskiego
- koniec -1453 -upadek Konstantynopola)
co oznacza nazwa?
Nazwa powstała dopiero w epoce renesansu, ale nie była zbyt dobrze przyjęta i nacechowana negatywnie. Dosłownie znaczy ,,wieki średnie,,
uniwersalizm i teocenrtyzm?
Uniwersalizm: wspólnota kulturowa oparta na jednolitym systemie przekonań i poglądów, wyrażające się w podobnych formach i sposobach jej przeżywanie na obszarze całej Europy. W przypadku Średniowiecza to: - jedna religia - chrześcijaństwo, - jeden język - łacina, - jeden ustrój - feudalizm. Teocentryzm w Średniowieczu to nic innego jak stawianie Boga w centrum zainteresowania człowieka. Uważanie Boga za przyczynę, środek i cel wszystkiego w chrześcijaństwie.
Kierunki filozoficzne średniowiecza
1. Augustynizm ( św. Augustyn ) Człowiek jest istotą filozofująca, której byt jest usytułowany między zwięrzetami ,a aniołami. Sprawia to, że czujue sie wewnętrznie rozdarty, ponieważ wciąż odczuwa konflikt między duchowością ,a cielesnością , dobrem , a złem.
2. Tomizm ( św. Tomasz z Akwinu )Człowiek jako jedność cielesno-duchowa. Człowiek powinien kierować sie ku Bogu, walcząc z pokusami. Za właście powinien też uznawać swoje miejsce w społeczeństwie, w którym może funkcjonować dzięki cnocie i rozumowaniu . Według Tomasza świat jest oparty na porządku hierarchicznym.
3. Franciszkanizm ( św. Franciszek z Asyżu)Wcielenie w życie ewangelicznych wzorców- zakłada głoszenie Ewangelii, poświęcenie się modlitwie i medytacji oraz szacunek i miłosierdzie wobec bliźniego. Franciszkanizm postuluje życie w ubóstwie i czystości moralnej .
główne style sztuki
W sztuce dominował charakret religijny, symbole i alegorie, oraz anonimowi twórcy. Wyróżniamy 2 style architektoniczne w średniowieczu:- styl romański, - styl gotycki.
styl romański
Rozwinął się w latach X-XIII. Z wiązany był głównie z budownictwem sakralnym i obronnym. Budowle wznoszono z ciosów ( czworobocznych kamieni ) , układanych w proste elementy geomatryczne- prostopadłościany , walce, stożki. Wznoszono je na planie kwadratu , postokąta, krzyża lub koła. Proporcje poszcególnych elementów wyrażane liczbami całkowitymi , miłay symblizować prawdy wiary. Ze względów obronnych mury były grube, a otwory okienne i drzwiowe- wąskie. Kolumny, portale, gzymsy zdobiono najczęściej płaskorzeźbami.
zdjęcie ->
styl gotycki
Nazwę zawdzięcza gotom , barbarzyńskiemu ludowi . Budowle te zaczęto wznosić w XII w. Styl ten dominiował w architekturze. malarstwie i rzeźbie późnego średniowiecza. Stosowane cienkich ceglanych murów, umożliwiło wznoszenie lekkich, wysokich wieży. Ich strzelistość podkreśliły łukowe zwieńczenia otworów okiennych i drzwiowych, sklepienie krzyżowo-żebrowe, zewnętrze przypory, wysokie wieże. Kościoły były bardzo bogato i różnorodnie zdobione . Wzorcowym przykładem budownictwa gotyckiego jest katedra .
zdjęcie -->
rola kościoła , powstanie uniwerstyetów
Pierwsze uniwersytety powstały w XI-XII wieku. Uczono się 7 sztuk wyzwolonych : TRIVIUM- gramatyka, retoryka, dialektyka i QUAIVIUM - arytmetyka, geometria, astronomia, muzyka. Studentami mogli być tylko chłopcy. Socholarystyka - nurt filozoficzny- teologiczny oparty na postulacie łączenia wiary z rozumem. Głównym hasłem tej nauki było ,, wiara szukająca rozumienia,,
literatura średniowiecza
Miała charakter dydaktyczny, miała na celu pokazywanie ludzią jak mają żyć. W odrębie tematyki religijnej ważna była hagiografia, a w tamatyce świeckiej - historiografia Cechy literatury: - dwujęzyczność - na początku pisane po łacinie , a potem przekładana na języki narodowe, - anonimowość - autorzy nie chcieli byc rozpoznawani, - rękopismiennictwo - zapisywane rżcenie
dance macabre
Danse macabre to motyw alegorycznego tańca, którego przedstawianie rozwinęło się w kulturze późnego średniowiecza (XIV i XV wiek), korowód ludzi wszystkich stanów z kościotrupem na czele, wyrażający równość wszystkich ludzi w obliczu śmierci.
zdjęcie -->
ars moriendi ...... momento mori......
Ars moriendi - motyw umierania w literaturze i sztuce średniowiecznej, częsty temat ikonograficzny. Występuje on także jako ars bene moriendi, czyli sztuka dobrego umierania. Momento mori - przypomnienie, że nie da się uniknąć śmierci.
wzorce osobowe w średniowieczu
Inaczej wzorce parenetyczne ,to wzorce, które miały pokazywać jak żyć , co robić i jakim być człowiekiem , aby dostąpić zbawienia. Wyrózniamy przede wszystkim wzorzec: - świętego ( ascety ) --> Aleksy, Franciszek - rycerza --> Roland, - władca --> Karol Wielki, Bolesław Chrobry
chansons de gaste
Czyli "pieśni o czynie". Poezja epicka. Mianem tym określamy powstałe między XI a XIII wiekiem poematy rycerskie mówiące o przygodach (czynach) historycznych i legendarnych bohaterów. Przykładem może być legenda o Rolandzie. Miały one sławić czyny walecznych rycerzy i ukazywać ich cnoty. Twórcami byli prowansalscy wędrowni poeci i muzycy dworscy, zwani trubadorami. Dzięki takiej literaturze upowszechnił się wzorzec rycerza.
bogurodzica
To najstarsza polska pieśń , a zarazem najdawniejszy polski utwór poetycki. Charaketr utworu wskazuje na to , że jego autor był osobą wykształconą , o duzym obyciu klulturalnym i nie małej biegłości literackiej, najprawdopodobniej był duchowym związanym z kościelnym lub świeckim ośrodkiem władzy. Nie znane są czas i miejsce powstania utworu, przyjmuje sie , że powstała w XIII lub XIV w. Oficialny tekst nie jest znany , ale zachowały sie jego 2 wersje - przekaz kcyński i krakowski.
hagiografia i histografia
Hafiografia / utwory hagiograficzne ( żywotopisarstwo ) ---> dział piśmiennictwa religijnego sięgający czasów starożytnych w literaturze hagiograficznej przedstawiano świętych jako wzory do naśladowania . Historiografia / utwory historiograficzne ---> teksty o minionych dziejach wraz z ich oceną, teksty dotyczące przeszłości , pisarstwo historyczne. W tych dziełach można donaleźć osobowe ideały np. władcy.
literatura i utwory
Można ją podzielić na : > LIRYKĘ ---> pieśń ( ,,Bogurodzica,, ) ---> lament (,, Lament świętokrzyski,, ) > EPIKĘ ---> epos rycerski (,, Pieśń o Rolandzie,,) ---> hagiografia ( ,,Kwiatki św. Franciszka,,, ,,Legenda o św. Aleksym,,) ---> historiografia , roczniki, kroniki (,, Kronika Polska Galla Anonima,,) > DRAMAT ---> dramat liturgiczny ---> misterium ---> moralitet
dziękuję za uwagę
Prezentacja średniowiecze
martynaprzy
Created on February 23, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Chalkboard Presentation
View
Witchcraft Presentation
View
Sketchbook Presentation
Explore all templates
Transcript
ŚREDNIOWIECZE
Martyna Przybysz 1b
a więc kiedy?
Średniowiecze to epoka w dziejach historii i sztuki przypadająca w Europie na V-XV wiek, natomiast w Polsce wystąpił w X-XV wieku (początek - 476 -upadek Cesarstwa Rzymskiego - koniec -1453 -upadek Konstantynopola)
co oznacza nazwa?
Nazwa powstała dopiero w epoce renesansu, ale nie była zbyt dobrze przyjęta i nacechowana negatywnie. Dosłownie znaczy ,,wieki średnie,,
uniwersalizm i teocenrtyzm?
Uniwersalizm: wspólnota kulturowa oparta na jednolitym systemie przekonań i poglądów, wyrażające się w podobnych formach i sposobach jej przeżywanie na obszarze całej Europy. W przypadku Średniowiecza to: - jedna religia - chrześcijaństwo, - jeden język - łacina, - jeden ustrój - feudalizm. Teocentryzm w Średniowieczu to nic innego jak stawianie Boga w centrum zainteresowania człowieka. Uważanie Boga za przyczynę, środek i cel wszystkiego w chrześcijaństwie.
Kierunki filozoficzne średniowiecza
1. Augustynizm ( św. Augustyn ) Człowiek jest istotą filozofująca, której byt jest usytułowany między zwięrzetami ,a aniołami. Sprawia to, że czujue sie wewnętrznie rozdarty, ponieważ wciąż odczuwa konflikt między duchowością ,a cielesnością , dobrem , a złem.
2. Tomizm ( św. Tomasz z Akwinu )Człowiek jako jedność cielesno-duchowa. Człowiek powinien kierować sie ku Bogu, walcząc z pokusami. Za właście powinien też uznawać swoje miejsce w społeczeństwie, w którym może funkcjonować dzięki cnocie i rozumowaniu . Według Tomasza świat jest oparty na porządku hierarchicznym.
3. Franciszkanizm ( św. Franciszek z Asyżu)Wcielenie w życie ewangelicznych wzorców- zakłada głoszenie Ewangelii, poświęcenie się modlitwie i medytacji oraz szacunek i miłosierdzie wobec bliźniego. Franciszkanizm postuluje życie w ubóstwie i czystości moralnej .
główne style sztuki
W sztuce dominował charakret religijny, symbole i alegorie, oraz anonimowi twórcy. Wyróżniamy 2 style architektoniczne w średniowieczu:- styl romański, - styl gotycki.
styl romański
Rozwinął się w latach X-XIII. Z wiązany był głównie z budownictwem sakralnym i obronnym. Budowle wznoszono z ciosów ( czworobocznych kamieni ) , układanych w proste elementy geomatryczne- prostopadłościany , walce, stożki. Wznoszono je na planie kwadratu , postokąta, krzyża lub koła. Proporcje poszcególnych elementów wyrażane liczbami całkowitymi , miłay symblizować prawdy wiary. Ze względów obronnych mury były grube, a otwory okienne i drzwiowe- wąskie. Kolumny, portale, gzymsy zdobiono najczęściej płaskorzeźbami.
zdjęcie ->
styl gotycki
Nazwę zawdzięcza gotom , barbarzyńskiemu ludowi . Budowle te zaczęto wznosić w XII w. Styl ten dominiował w architekturze. malarstwie i rzeźbie późnego średniowiecza. Stosowane cienkich ceglanych murów, umożliwiło wznoszenie lekkich, wysokich wieży. Ich strzelistość podkreśliły łukowe zwieńczenia otworów okiennych i drzwiowych, sklepienie krzyżowo-żebrowe, zewnętrze przypory, wysokie wieże. Kościoły były bardzo bogato i różnorodnie zdobione . Wzorcowym przykładem budownictwa gotyckiego jest katedra .
zdjęcie -->
rola kościoła , powstanie uniwerstyetów
Pierwsze uniwersytety powstały w XI-XII wieku. Uczono się 7 sztuk wyzwolonych : TRIVIUM- gramatyka, retoryka, dialektyka i QUAIVIUM - arytmetyka, geometria, astronomia, muzyka. Studentami mogli być tylko chłopcy. Socholarystyka - nurt filozoficzny- teologiczny oparty na postulacie łączenia wiary z rozumem. Głównym hasłem tej nauki było ,, wiara szukająca rozumienia,,
literatura średniowiecza
Miała charakter dydaktyczny, miała na celu pokazywanie ludzią jak mają żyć. W odrębie tematyki religijnej ważna była hagiografia, a w tamatyce świeckiej - historiografia Cechy literatury: - dwujęzyczność - na początku pisane po łacinie , a potem przekładana na języki narodowe, - anonimowość - autorzy nie chcieli byc rozpoznawani, - rękopismiennictwo - zapisywane rżcenie
dance macabre
Danse macabre to motyw alegorycznego tańca, którego przedstawianie rozwinęło się w kulturze późnego średniowiecza (XIV i XV wiek), korowód ludzi wszystkich stanów z kościotrupem na czele, wyrażający równość wszystkich ludzi w obliczu śmierci.
zdjęcie -->
ars moriendi ...... momento mori......
Ars moriendi - motyw umierania w literaturze i sztuce średniowiecznej, częsty temat ikonograficzny. Występuje on także jako ars bene moriendi, czyli sztuka dobrego umierania. Momento mori - przypomnienie, że nie da się uniknąć śmierci.
wzorce osobowe w średniowieczu
Inaczej wzorce parenetyczne ,to wzorce, które miały pokazywać jak żyć , co robić i jakim być człowiekiem , aby dostąpić zbawienia. Wyrózniamy przede wszystkim wzorzec: - świętego ( ascety ) --> Aleksy, Franciszek - rycerza --> Roland, - władca --> Karol Wielki, Bolesław Chrobry
chansons de gaste
Czyli "pieśni o czynie". Poezja epicka. Mianem tym określamy powstałe między XI a XIII wiekiem poematy rycerskie mówiące o przygodach (czynach) historycznych i legendarnych bohaterów. Przykładem może być legenda o Rolandzie. Miały one sławić czyny walecznych rycerzy i ukazywać ich cnoty. Twórcami byli prowansalscy wędrowni poeci i muzycy dworscy, zwani trubadorami. Dzięki takiej literaturze upowszechnił się wzorzec rycerza.
bogurodzica
To najstarsza polska pieśń , a zarazem najdawniejszy polski utwór poetycki. Charaketr utworu wskazuje na to , że jego autor był osobą wykształconą , o duzym obyciu klulturalnym i nie małej biegłości literackiej, najprawdopodobniej był duchowym związanym z kościelnym lub świeckim ośrodkiem władzy. Nie znane są czas i miejsce powstania utworu, przyjmuje sie , że powstała w XIII lub XIV w. Oficialny tekst nie jest znany , ale zachowały sie jego 2 wersje - przekaz kcyński i krakowski.
hagiografia i histografia
Hafiografia / utwory hagiograficzne ( żywotopisarstwo ) ---> dział piśmiennictwa religijnego sięgający czasów starożytnych w literaturze hagiograficznej przedstawiano świętych jako wzory do naśladowania . Historiografia / utwory historiograficzne ---> teksty o minionych dziejach wraz z ich oceną, teksty dotyczące przeszłości , pisarstwo historyczne. W tych dziełach można donaleźć osobowe ideały np. władcy.
literatura i utwory
Można ją podzielić na : > LIRYKĘ ---> pieśń ( ,,Bogurodzica,, ) ---> lament (,, Lament świętokrzyski,, ) > EPIKĘ ---> epos rycerski (,, Pieśń o Rolandzie,,) ---> hagiografia ( ,,Kwiatki św. Franciszka,,, ,,Legenda o św. Aleksym,,) ---> historiografia , roczniki, kroniki (,, Kronika Polska Galla Anonima,,) > DRAMAT ---> dramat liturgiczny ---> misterium ---> moralitet
dziękuję za uwagę