Potop Szwedzki

Wideo-prezentacja

Potop Szwedzki

Stworzone przez:Sebastian Skierka, Adam Panek,Michał Rudnicki, Maciej Wojciechowski

Potop Szwedzki - najazd Szwecji na Rzeczpospolitą w latach 1655–1660 będący jedną z odsłon II wojny północnej. Formalnie zakończył go pokój w Oliwie zawarty w 1660.

Potop szwedzki był jedną z odsłon wojen prowadzonych przez Szwecję, która dążyła do całkowitej dominacji nad Morzem Bałtyckim, wynikiem czego były wcześniejsze wojny z Polską o ujście Wisły i Inflanty. Konflikt miał również swoje korzenie w sporze o tron Szwecji w obrębie dynastii Wazów, do czego zgłaszali pretensje królowie polscy z tej dynastii.

Na początku XVI wieku Polska i Szwecja nie miały wspólnej granicy, dlatego ich kontakty nie były zbyt intensywne. Jednak gdy w drugiej połowie XVI wieku nad Bałtykiem wybuchła wojna o bogatą krainę zwaną Inflantami (dzisiejszą Łotwę i Estonię), Polska i Litwa zaczęły zwracać coraz większą uwagę na Szwecję.

Zaangażowana w wojnę z najazdem rosyjskim i osłabiona powstaniami kozackimi Rzeczpospolita nie zdołała odeprzeć militarnie najazdu Szwedów w 1655 roku, czego wyrazem było poddanie się wojsk pospolitego ruszenia, a nawet przypadki współpracy i podporządkowania się królowi szwedzkiemu.

Przebieg wydarzenia w punktach

1. Kapitulacja polskiej szlachty - 1655 rokOd początku wojny Szwedzki odnosili liczne sukcesy. Słabo wyszkolone pospolite ruszenie szlachty wielkopolskiej nie podjęło walki i skapitulowało pod Ujściem. Na litwie magnaci i szlachta poddali się Szwedom w Kiejdanach - widzieli w tym ratunek przed zagrażającą Litwie od wschodu Moskwą. Wielu mieszkańców Rzeczypospolitej, widząc upadek państwa, przechodziło na stronę wroga. Krół Polski Jan Kazimierz schronił się poza granicami kraju, na Śląsku.

2. Obrona Jasnej Górry - 1655 rok Przełomowym momentem wojny była obrona klasztoru paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie. W listopadzie i grudniu 1655 roku około 300 polskich obrońców klasztoru pod wodzą Augustyna Kordeckiego odpierało atak dziesięciokrotnie liczniejszych oddziałów szwedzkich. Zwycięstwo w tym ważnym dla Polaków miejscu kultu religijnego obudziło w społeczeństwie wiarę w pokonanie najeźdźcy.

3. Śluby Iwowskie - 1656 rok Grabieże i mordy na ludności oraz nakładanie przez Szwedów podatków wywołały opór mieszkańców Rzeczypospolitej. W 1656 roku do Polski wrócił krój Jan Kazimierz. W katedrze we Lwowie władca złożył uroczystą przysięgę zwaną ślubami Iwowskimi. Obiecał wówczas poprawę losu chłopców i mieszczan, jeśli najeźdźcy zostaną wygnani. Zachęciło to dużą część społeczeństwa do walki ze Szwedami

4. Wojna podjazdowa od 1656 roku.W 1656 roku na czele polskiej armii stanął wybitny wódz, Stefan Czarnecki. Jego żołnierze w walce ze Szwedami stosowali taktykę wojny podjazdowej. Polacy, w niewielkich grupach, atakowali z zaskoczenia odosobnione odziały szwedzkie, unikali zaś starcia z głównymi siłami wroga. Taktyka ta okazała się skuteczna - Szwedzi byli coraz bardziej wyczerpani wojną. W kwietniu 1656 roku Czarniecki pokonał Szwedów w bitwie pod Warką

5. Pokój w Oliwie - 1660 rok Wojna zakończyła się podpisaniem pokoju w Oliwie w 1660 roku. Na mocy traktatu Szwecja zagarnęła niemal całe Inflanty. Król Jan Kazimierz musiał się też zrzec pretensji do tronu szwedzkiego.

Dziękujemy za uwagę!

Quiz na temat potopu. (nie skończone)