Kultura Polska w czasach Oświecenia
mgr Monika Piosik
Date: 22 luty 2021r.
CELE LEKCJI: 1. Dowiesz się, jak wyglądało oświecenie w Polsce 2. Poznasz mecenasa polskiego oświecenia
Zagadnienia
– literatura okresu oświecenia
– Teatr Narodowego i jego zadania
– mecenat Stanisława Augusta Poniatowskiego – architektura i sztuka klasycystyczna w Polsce – reforma szkolnictwa w Polsce daty: 1765 r. – utworzenie Szkoły Rycerskiej, 1773 r. – powołanie Komisji Edukacji Narodowej
Pojęcia: Komisja Edukacji Narodowej (KEN),
czasy stanisławowskie, obiady czwartkowe, klasycyzm, mecenas sztuki, Szkoła Rycerska
Osoby: Tadeusza Rejtana, Hugona
Kołłątaja, Ignacego Krasickiego
„Szanujmy mądrych, przykładnych, chwalebnych, / Śmiejmy się z głupich, choć i przewielebnych”
–Ignacy Krasicki
Oświecenie
Termin oświecenie (niem. Aufklärung)upowszechnił się najpierw w Niemczech, a potem w całej Europie. We Francji tę epokę nazywano „wiekiem filozofów”, a w Anglii –„wiekiem rozumu”.
Ramy czasowe Europa: koniec XVII w. –XVIII w. Polska: lata czterdzieste XVIII w. –1822 r. Rozkwit polskiego oświecenia wiąże się z panowaniem ostatniego króla Polski –Stanisława Augusta Poniatowskiego (czasy stanisławowskie). Za umowny koniec oświecenia uznaje sięrok wydania pierwszego tomu poezji Adama Mickiewicza zawierającego Ballady i romanse.
info
literatura okresu oświecenia
W literaturze rozwijały się trzy prądy:- klasycyzm - nawiązywał do literatury starożytnej, posługiwał się motywami mitologicznymi, cenił tragedię i epos, język powinien być zrozumiały;- sentymentalizm - opisywano przeżycia wewnętrzne, ludzkie uczucia, by silniej oddziaływać na odbiorcę;- rokoko - odrzucał dydaktyzm, utwory powinny być tworzone dla przyjemności. W sztuce rozwijał się klasycyzm. W okresie tym tworzyli Canaletto i Bacciarelli.Oświecenie - publicystykaGłówną ideą oświecenia był krytycyzm wobec instytucji politycznych i społecznych, Kościoła i dotychczasowego systemu nauczania. Postawę tę wspierały prądy filozoficzne, a więc racjonalizm, który przywiązał szczególną wagę do roli rozumu w poznaniu prawdy, oraz empiryzm kładący nacisk na doświadczenie.
Literatura oświeceniowa:
propagowała wzorce światłego, pozbawionego przesądów myślenia, propagowała postępowanie w duchu patriotycznym i obywatelskim, krytykowała tradycyjną obyczajowość szlachty i duchowieństwa,
Ignacy Krasicki (1735 - 1801)
poeta, prozaik, komediopisarz, publicysta, autor bajek, satyr, powieści, poematów, krytykował nieuctwo, próżniacze życie zakonników Napisał: „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” – pierwsza polska powieść „Monachomachia” „Antymonachomachia” „Myszeida” liczne bajki i satyry
INFO
Adam Stanisław Naruszewicz (1733 - 1796)
poeta i historyk, przełożył na język polski dzieła Tacyta i Horacego, pieśni Anakreonta, głosił pochwałę rozumu, potępia cywilizację, która doprowadza współczesny mu świat do degeneracji i upadkuNapisał: „Dzieje prehistoryczne” „Historię narodu polskiego” „Żywoty Chodkiewicza” liczne wiersze, m.in. ody, satyry, epigramaty, sielanki
Okres oświecenia dla polskiego teatru oznaczał czas wspaniałego rozkwitu. Rozwój dokonał się przede wszystkim na scenach dworskich i szkolnych, a momentem przełomowym było utworzenie w Warszawie w 1765 roku teatru narodowego.
Julian Ursyn Niecewicz (1758 – 1841)
polski dramaturg, powieściopisarz, poeta, pamiętnikarz. poseł na Sejm Wielki, współautor Konstytucji 3 Maja, adiutant Adama Kazimierza Czartoryskiego, sekretarz Tadeusza Kościuszki podczas powstaniaNapisał: „Powrót posła” – komedia „Śpiewy historyczne” „Władysław pod Warną” – tragedia„ Kazimierz Wielki” – tragedia
Franciszek Zabłocki (1752 – 1821)
polski komediopisarz i poeta pisał ody, bajki, sielanki, satyry, napisał ponad 50 komedii, w tym „ Zabobonnik”, „Sarmatyzm”, „Król w kraju rozkoszy”, „Fircyk w zalotach”.
Mecenat Stanisława Augusta
Mecenat króla Stanisława Augusta = oświecenie stanisławowskie. Król zaprosił na dwór królewski wybitnych zagranicznych malarzy, architektów i rzeźbiarzy. Byli to m.in.: malarze: Marcello Bacciarelli, Bernardo Belotto zwany Canaletto, architekt Domenico Merlini, rzeźbiarz Franciszek Pinck. Król fundował stypendia dla polskich twórców: malarzy Franciszka Smaglewicza i Zygmunta Vogla. Pomagał również Stanisławowi Trembeckiemu, Franciszkowi Salezy – Jezierskiemu, Franciszkowi Bohomolcowi. Król zamawiał u twórców obrazy, przebudowę królewskich rezydencji, m.in. Zamku Królewskiego w Warszawie.
Obiady czwartkowe
– co tygodniowe spotkania w Łazienkach, w pałacu na wodzie, które trwały przez 11 lat od 1771 r. Król zapraszał co czwartek wybitne postacie, z którymi dyskutował o literaturze, sztuce, nauce, reformach.Często byli zapraszani: Franciszek Bohomolec, Hugo Kołłątaj, Ignacy Krasicki, Adam Naruszewicz, Stanisław Trembecki. Podczas obiadów powstało wiele utworów literackich, które drukowano w tygodniku„Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”.
architektura i sztuka klasycystyczna w Polsce
Architektura klasycystyczna
Łazienki – prywatna rezydencja króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Kompleks pałacowo – parkowy, zaprojektowany m.in. przez Domenico Merliniego i Jana Chryzostoma Komsetzera. W jego skład wchodzą: Pałac na Wyspie Stara Pomarańczarnia Nowa Kordegarda Teatr na Wyspie Świątynia Sybilli Pałac Myślewicki
INFO
Reforma oświaty - KEN
Komisja Edukacji Narodowej została utworzona na sejmie rozbiorowym w 1773 r. Było to pierwsze w Europie ministerstwo oświaty. KEN składał się z 8 osób. Przejęła majątek uzyskany z kasacji Zakonu Jezuitów (kasacji dokonał papież Klemens XIV). Była podporządkowana bezpośrednio królowi i sejmowi. Jej celem była reorganizacja szkolnictwa. Objęła zarząd nad wszystkimi szkołami publicznymi w państwie. KEN zakładała szkoły parafialne dla dzieci chłopskich. KEN stworzyła dwa seminaria nauczycielskie w Łowiczu i w Wilnie.
Reformy KEN:
RP podzielono na dwa okręgi szkolne: Koronę i Litwę, które podlegały dwóm szkołom wyższym Akademii Krakowskiej i Wileńskiej. Akademie te zamieniono w Szkoły Główne. Szkołom Głównym podporządkowano szkoły wydziałowe (7-o letnie) i podwydziałowe (6-o letnie) – szkolnictwo średnie. Szkoły parafialne zostały upaństwowione i zeświecczone. Zreformowano Szkoły Główne: w miejsce wykładów wprowadzono nauki oparte na eksperymencie, większy nacisk położono na naukę historii i geografii ojczystej, wprowadzono naukę praktycznych umiejętności i ćwiczenia fizyczne, ograniczono łacinę na rzecz astronomii i matematyki, fizyki czy geologii, medycyny.
Towarzystwo do spraw Ksiąg Elementarnych
Zostało powołane przez KEN w 1775 r. w Warszawie. Głównym zadaniem Towarzystwa było opracowywanie programów i podręczników szkolnych zgodnych z nowym programem edukacyjnym. Przygotowano 27 pozycji, w tym 5 opracowanych przez zagranicznych uczonych. Powstał wówczas pierwszy polski elementarz.
Info
https://www.youtube.com/watch?v=FxziVzc7Y1k&list=UULyvZKsaisSzgVdVXfs-p9g&index=11
Dziękuję za uwagę
W prezentacji ukryłam zadanie, czekam na odpowiedzi na nie. 3 pierwsze osoby otrzymaja oceny.
kl. 6 Kultura Polski w czasach oświecenia
Monika Piosik
Created on February 22, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Higher Education Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Vaporwave presentation
View
Geniaflix Presentation
View
Vintage Mosaic Presentation
View
Modern Zen Presentation
View
Newspaper Presentation
Explore all templates
Transcript
Kultura Polska w czasach Oświecenia
mgr Monika Piosik
Date: 22 luty 2021r.
CELE LEKCJI: 1. Dowiesz się, jak wyglądało oświecenie w Polsce 2. Poznasz mecenasa polskiego oświecenia
Zagadnienia
– literatura okresu oświecenia – Teatr Narodowego i jego zadania – mecenat Stanisława Augusta Poniatowskiego – architektura i sztuka klasycystyczna w Polsce – reforma szkolnictwa w Polsce daty: 1765 r. – utworzenie Szkoły Rycerskiej, 1773 r. – powołanie Komisji Edukacji Narodowej
Pojęcia: Komisja Edukacji Narodowej (KEN), czasy stanisławowskie, obiady czwartkowe, klasycyzm, mecenas sztuki, Szkoła Rycerska
Osoby: Tadeusza Rejtana, Hugona Kołłątaja, Ignacego Krasickiego
„Szanujmy mądrych, przykładnych, chwalebnych, / Śmiejmy się z głupich, choć i przewielebnych”
–Ignacy Krasicki
Oświecenie
Termin oświecenie (niem. Aufklärung)upowszechnił się najpierw w Niemczech, a potem w całej Europie. We Francji tę epokę nazywano „wiekiem filozofów”, a w Anglii –„wiekiem rozumu”.
Ramy czasowe Europa: koniec XVII w. –XVIII w. Polska: lata czterdzieste XVIII w. –1822 r. Rozkwit polskiego oświecenia wiąże się z panowaniem ostatniego króla Polski –Stanisława Augusta Poniatowskiego (czasy stanisławowskie). Za umowny koniec oświecenia uznaje sięrok wydania pierwszego tomu poezji Adama Mickiewicza zawierającego Ballady i romanse.
info
literatura okresu oświecenia
W literaturze rozwijały się trzy prądy:- klasycyzm - nawiązywał do literatury starożytnej, posługiwał się motywami mitologicznymi, cenił tragedię i epos, język powinien być zrozumiały;- sentymentalizm - opisywano przeżycia wewnętrzne, ludzkie uczucia, by silniej oddziaływać na odbiorcę;- rokoko - odrzucał dydaktyzm, utwory powinny być tworzone dla przyjemności. W sztuce rozwijał się klasycyzm. W okresie tym tworzyli Canaletto i Bacciarelli.Oświecenie - publicystykaGłówną ideą oświecenia był krytycyzm wobec instytucji politycznych i społecznych, Kościoła i dotychczasowego systemu nauczania. Postawę tę wspierały prądy filozoficzne, a więc racjonalizm, który przywiązał szczególną wagę do roli rozumu w poznaniu prawdy, oraz empiryzm kładący nacisk na doświadczenie.
Literatura oświeceniowa:
propagowała wzorce światłego, pozbawionego przesądów myślenia, propagowała postępowanie w duchu patriotycznym i obywatelskim, krytykowała tradycyjną obyczajowość szlachty i duchowieństwa,
Ignacy Krasicki (1735 - 1801)
poeta, prozaik, komediopisarz, publicysta, autor bajek, satyr, powieści, poematów, krytykował nieuctwo, próżniacze życie zakonników Napisał: „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” – pierwsza polska powieść „Monachomachia” „Antymonachomachia” „Myszeida” liczne bajki i satyry
INFO
Adam Stanisław Naruszewicz (1733 - 1796)
poeta i historyk, przełożył na język polski dzieła Tacyta i Horacego, pieśni Anakreonta, głosił pochwałę rozumu, potępia cywilizację, która doprowadza współczesny mu świat do degeneracji i upadkuNapisał: „Dzieje prehistoryczne” „Historię narodu polskiego” „Żywoty Chodkiewicza” liczne wiersze, m.in. ody, satyry, epigramaty, sielanki
Okres oświecenia dla polskiego teatru oznaczał czas wspaniałego rozkwitu. Rozwój dokonał się przede wszystkim na scenach dworskich i szkolnych, a momentem przełomowym było utworzenie w Warszawie w 1765 roku teatru narodowego.
Julian Ursyn Niecewicz (1758 – 1841)
polski dramaturg, powieściopisarz, poeta, pamiętnikarz. poseł na Sejm Wielki, współautor Konstytucji 3 Maja, adiutant Adama Kazimierza Czartoryskiego, sekretarz Tadeusza Kościuszki podczas powstaniaNapisał: „Powrót posła” – komedia „Śpiewy historyczne” „Władysław pod Warną” – tragedia„ Kazimierz Wielki” – tragedia
Franciszek Zabłocki (1752 – 1821)
polski komediopisarz i poeta pisał ody, bajki, sielanki, satyry, napisał ponad 50 komedii, w tym „ Zabobonnik”, „Sarmatyzm”, „Król w kraju rozkoszy”, „Fircyk w zalotach”.
Mecenat Stanisława Augusta
Mecenat króla Stanisława Augusta = oświecenie stanisławowskie. Król zaprosił na dwór królewski wybitnych zagranicznych malarzy, architektów i rzeźbiarzy. Byli to m.in.: malarze: Marcello Bacciarelli, Bernardo Belotto zwany Canaletto, architekt Domenico Merlini, rzeźbiarz Franciszek Pinck. Król fundował stypendia dla polskich twórców: malarzy Franciszka Smaglewicza i Zygmunta Vogla. Pomagał również Stanisławowi Trembeckiemu, Franciszkowi Salezy – Jezierskiemu, Franciszkowi Bohomolcowi. Król zamawiał u twórców obrazy, przebudowę królewskich rezydencji, m.in. Zamku Królewskiego w Warszawie.
Obiady czwartkowe
– co tygodniowe spotkania w Łazienkach, w pałacu na wodzie, które trwały przez 11 lat od 1771 r. Król zapraszał co czwartek wybitne postacie, z którymi dyskutował o literaturze, sztuce, nauce, reformach.Często byli zapraszani: Franciszek Bohomolec, Hugo Kołłątaj, Ignacy Krasicki, Adam Naruszewicz, Stanisław Trembecki. Podczas obiadów powstało wiele utworów literackich, które drukowano w tygodniku„Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”.
architektura i sztuka klasycystyczna w Polsce
Architektura klasycystyczna
Łazienki – prywatna rezydencja króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Kompleks pałacowo – parkowy, zaprojektowany m.in. przez Domenico Merliniego i Jana Chryzostoma Komsetzera. W jego skład wchodzą: Pałac na Wyspie Stara Pomarańczarnia Nowa Kordegarda Teatr na Wyspie Świątynia Sybilli Pałac Myślewicki
INFO
Reforma oświaty - KEN
Komisja Edukacji Narodowej została utworzona na sejmie rozbiorowym w 1773 r. Było to pierwsze w Europie ministerstwo oświaty. KEN składał się z 8 osób. Przejęła majątek uzyskany z kasacji Zakonu Jezuitów (kasacji dokonał papież Klemens XIV). Była podporządkowana bezpośrednio królowi i sejmowi. Jej celem była reorganizacja szkolnictwa. Objęła zarząd nad wszystkimi szkołami publicznymi w państwie. KEN zakładała szkoły parafialne dla dzieci chłopskich. KEN stworzyła dwa seminaria nauczycielskie w Łowiczu i w Wilnie.
Reformy KEN:
RP podzielono na dwa okręgi szkolne: Koronę i Litwę, które podlegały dwóm szkołom wyższym Akademii Krakowskiej i Wileńskiej. Akademie te zamieniono w Szkoły Główne. Szkołom Głównym podporządkowano szkoły wydziałowe (7-o letnie) i podwydziałowe (6-o letnie) – szkolnictwo średnie. Szkoły parafialne zostały upaństwowione i zeświecczone. Zreformowano Szkoły Główne: w miejsce wykładów wprowadzono nauki oparte na eksperymencie, większy nacisk położono na naukę historii i geografii ojczystej, wprowadzono naukę praktycznych umiejętności i ćwiczenia fizyczne, ograniczono łacinę na rzecz astronomii i matematyki, fizyki czy geologii, medycyny.
Towarzystwo do spraw Ksiąg Elementarnych
Zostało powołane przez KEN w 1775 r. w Warszawie. Głównym zadaniem Towarzystwa było opracowywanie programów i podręczników szkolnych zgodnych z nowym programem edukacyjnym. Przygotowano 27 pozycji, w tym 5 opracowanych przez zagranicznych uczonych. Powstał wówczas pierwszy polski elementarz.
Info
https://www.youtube.com/watch?v=FxziVzc7Y1k&list=UULyvZKsaisSzgVdVXfs-p9g&index=11
Dziękuję za uwagę
W prezentacji ukryłam zadanie, czekam na odpowiedzi na nie. 3 pierwsze osoby otrzymaja oceny.