PONAVLJANJE GRADIVA HARUN KALABIĆ

PONAVLJANJE GRADIVA

OVOM PREZENTACIJOM ĆEMO REĆI ŠTA JE DNA I RNA KOJE SU NJIHOVE FUNKCIJE, GENETIČKI ENJŽINJERING I PRIMJENA

START

DNA je molekula nasljeđa i služi za prehranu i prijenos genetske informacije.

DNA

• Informacija uskladištena u molekuli DNA služi za pravilno funkcionisanje stanica (informacija zapisana u DNA upravlja pravilnim radom stanica) posredstvom proteina,
• Informacija uskladištena u molekuli DNA prenosi se na potomstvo – stanična dioba, seksualna reprodukcija.

RNA su molekule koje učestvuju u ekspresiji genetske informacije i biosintezi proteina.

U stanicama su najzastupljenije tri vrste RNA molekula koje imaju različite funkcije:

• U stanicama su najzastupljenije tri vrste RNA molekula koje imaju različite funkcije:
• Glasnička ili informacijska RNA (“messenger RNA, mRNA) koja služi kao kalup za sintezu proteina u procesu translacije.
• Transportna RNA (tRNA) koja donosi aktivirane aminokiseline do ribosoma na kojima dolazi do povezivanja aminokiselina peptidnom vezom, i to slijedom određenim na mRNA kao kalupu.
• Ribosomska RNA (rRNA) koja je sastavni dio ribosoma, organela na kojima se odvija biosinteza proteina (translacija).

RAZLIKA IZMEĐU DNA I RNA

SLIKOVNI PRIKAZ RAZLIKE DNA I RNA

• DNK sadrži šećerne deoksiribose, dok RNA sadrži šećerovu ribozu. Jedina razlika između riboze i deoksiriboze je u tome što riboza ima još jednu -OH grupu od deoksiriboza, koja je -H vezana za drugi (2 ') ugljenik u prstenu.
• DNK je dvostruki molekul, dok je RNA jedan molekul.
• DNK je stabilna u alkalnim uslovima dok RNA nije stabilna.

• DNK i RNA vrše različite funkcije kod ljudi. DNK je odgovorna za skladištenje i prenos genetskih informacija dok RNA direktno kodira aminokiseline i deluje kao glasnik između DNK i ribosoma za pravljenje proteina.
• Spajanje baze DNK i RNK je nešto drugačije jer DNK koristi baze adenin, timin, citozin i guanin; RNA koristi adenin, uracil, citozin i guanin. Uracil se razlikuje od timina u tome što mu nedostaje metil grupa na prstenu.

GENETIČKI ENJŽINJERING

Genetički inžinjering kod mikroorganizama

Mikroorganizmi su najbrojniji živi sistemi na planeti Zemlji sa još uvek nesagledivim potencijalima. Mikroorganizmi se veoma dugo koriste u različitim proizvodnim procesima i manipulacija s njima je relativno dobro poznata. Zato nije ni čudno što su upravo mikroorganizmi bili prvi organizmi koji su korišteni za genetičke manipulacije. U kontrolisanim uslovima bakterije se mogu odgajati do postizanja mase koja omogućava sintezu odgovarajuće količine insulina koji se izoluje, pročisti i kristališe.

Genetički inžinjering kod biljaka

Glavni cilj genetičkog inžinjeringa biljaka je konstrukcija novih varijanti kultivisanih biljaka (transgenih biljaka), odnosno poljoprivrednih kultura. Proučavanja su usmjerena na razvoj varijanti koje će dati veći prinos sa istim ili povećanim hranljivim kvalitetom biljke. Primjena genetičkog inžinjeringa u manipulaciji biljkama otvorilo je nesagledive perspektive korišćenja biljaka u budućnosti. Konstruisane su genetički modifikovane biljke koje poseduju: rezistenciju na insekte, patogene herbicide, određene stresne uslove sredine, biljke čiji plodovi sporije trule ili biljke sa izmenjenim kvalitetom ulja ili proteina.

Genetički inžinjering kod životinja

Uzgajanje životinja za humane medicinske i ostale komercijalne/industrijske svrhe povećava se putem dvije nove biotehnologije. Jedna je genetski inžinjering, što obuhvata razdvajanje tuđih gena u embrije ciljane životinje radi stvaranja "transgenih" životinja ili brisanje određenih gena radi stvaranja "izuzetnih" genetski modificiranih životinja. Druga je kloniranje, što uključuje uzimanje stanica iz željenog tipa životinje, koje mogu biti transgenske ili "izuzetne", ili iz konvencionalno uzgojenog genotipa koji posjeduje takva svojstva kao što su brzi rast, visoki prinos mlijeka ili vune, te umetanje jezgara ovih stanica u ispražnjena jajašca životinja donora iste vrste.

PRIMJENA GENETIČKOG INJŽINJERINGA

PRIMJENA GENETIČKOG ENJŽINJERINGA

omogućava dijagnostikovanje naslijednih bolesti ( procjenjuje se da je oko 4.000 oboljenja uslovljeno promjenama u jednom genu)

proizvodnja novih antibiotika, vakcina, lijekova

upoznavanje složene strukture gena

proizvodnja proteinskih hormona za liječenje ljudi (pr. insulin, somatotropni hormon)

istraživanja tumorskih virusa koji inficiraju ćelije sisara

proizvodnja proteina za ishranu stoke (tzv. jednoćelijski proteini)

HVALA NA PAŽNJI