PREZENTACJA HISTORIA JULIA SZLĘZAK

,,WSPOMNIENIA Z PRL-U..." Julia Szlęzak

Życie w czasach PRL- u ……….. Nie łatwo nam - młodym ludziom w dzisiejszych czasach wytłumaczyć, jak się żyło w czasach PRL-u czyli Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (w latach 1952- 1989). Gdybyśmy jednak mogli cofnąć się w czasie powiedzmy np.: do roku 1953, 1964, 1960, 1989 czy 1981r. i zajrzeć do mieszkania przeciętnej polskiej rodziny, pewne rzeczy na pewno zwróciłyby naszą uwagę i zainteresowanie- dlaczego? Przekonajcie się sami……. oglądając przygotowane przeze mnie wspomnienia do napisania , których wykorzystałam informacje i zdjęcia zebrane od moich dziadków i rodziców.

Kartka z kalendarza 1989 rok

Fot. 1 Kuchnia moich dziadków … 1989 rok Zdjęcie przedstawia widoczne na meblach radio KASPRZAK ( skarb tamtejszych czasów), lodówkę POLAR czy maszynkę do mięsa firmy ZELMER. Nie mogę nie wspomnieć o moim tacie Tomaszu, który ma na sobie szlafrok, oczywiście zakupiony przez mojego dziadka, a jego tatę Andrzeja u naszych niemieckich sąsiadów. Każdy sąsiedni kraj miał wtedy swoje atuty,którymi były deficytowe towary, których nie można było zdobyć w polskich sklepach. Trzeba było po nie pojechać, najlepiej zabierając na wymianę rzeczy, których z kolei tam brakowało.

Kartki żywnościowe obowiązywały tylko przez kilkanaście lat PRL-u. Do dzisiaj jednak to właśnie one stanowią symbol niewydolności komunistycznej gospodarki. Co w latach 80 można było kupić na kartki? A co trzydzieści lat wcześniej? Czy możecie sobie wyobrazić życie , gdzie wchodzicie do sklepu, chcecie kupić mięso np. schab na pyszne kotleciki, a tu pustki na półkach? Nici z marzeń o kotlecie schabowym na obiad…

Kartki na mięso tzw. bony tłuszczowe, obowiązywały do końca lipca 1989r. rozdzielane były w zakładach pracy i uprawniały ich posiadaczy do pierwszeństwa przy zakupie tłuszczów. System sprzedaży kartkowej lub talonowej obejmował nie tylko mięso, ale większość towarów deficytowych, łącznie z alkoholem, papierosami, kawą, czekoladą, cukierkami, proszkiem do prania, benzyną, a nawet butami. Symbolem zaś złego zaopatrzenia sklepów w okresie stanu wojennego były stojące samotnie na pustych półkach butelki octu , którego jako jednego z nielicznych artykułów spożywczych nigdy nie brakowało.

Ocet na półkach w czasach PRL- u

Zaopatrzenie półek sklepowych w czasach PRL-u

Kartka z kalendarza 1981r.

Fot.2 Zdjęcie z kultowym misiem na Gubałówce w Zakopanem w czasach PRL- u było jednym z obowiązkowych punktów przyjazdów do Zakopanego, co wspomina mój tata Tomasz Szlęzak ( tutaj ma 4 lata) widoczny na fotografii. Rodzice zabrali go na kilka dni w góry, aby zmienić mu powietrze, bo miał problemy z gardłem. W latach PRL- u zakłady fotograficzne były upaństwiowione, ale nadal biały miś pozował do zdjęć. Aby mieć taką wyjątkową pamiątkę z Zakopanego trzeba było zrobić sobie zdjęcie z białym misiem, a dopiero następnego dnia odebrać fotografię. Faktem jest, że bardzo wielu turystów, którzy odwiedzali Zakopane takie zdjęcie posiadało. To była bardzo popularna pamiątka, którą turyści mogli się pochwalić swoim znajomym.

Kartka z kalendarza rok 1964

System oświatowy w PRL-u był oparty na 8-klasowej szkole podstawowej. Po niej - do wyboru - były licea (4 lata), szkoły zawodowe (2- i 3-letnie) lub technika (5 lat). Studia trwały zazwyczaj 5 lat podobnie jak w dzisiejszych czasach. Dzisiejsze pokolenie dzieci PRL- u wspomina bardzo doskonale szkolne apele, które zazwyczaj odbywały się w poniedziałki przed rozpoczęciem lekcji. Zaczynały się one patriotycznej pieśni (często był to harcerski hymn). Potem była część oficjalna: komunikaty, zarządzenia, a nawet życzenia urodzinowe. Podczas apelu dyrektor szkoły odczytywał nazwiska uczniów, którzy „podpadli” lub odnieśli jakiś sukces- wspomina moja babcia Gosia.

Fot.3 Szkolna fotografia mojej babci Małgorzaty Szlęzak ( pierwsza od góry z prawej strony) z koleżankami w czasach PRL- u, dziewczynki miały na sobie fartuszki mundurki szkolne, których wzory mundurków i materiał z którego były uszyte zmieniały się przez lata. Miały kolor niebieski lub ciemno- granatowy.

Kartka z kalendarza rok 1960

Fot. 4 Marzeniem każdego chłopca żyjącego w czasach PRL- u, jak wspomina mój dziadek Andrzej Szlęzak ( siedzący z tyłu na motocyklu) był motor JAWA wyprodukowany przez ( wtedy czechosłowackiego producenta, naszego sąsiada) motorów i samochodów. Ten jednoślad z okresu PRL ciągle fascynuje i jest obiektem pożądania fanów motocykli czy skuterów. Niestety motocykl widoczny na zdjęciu był własnością mojego pradziadka Mariana i nie przetrwał do dzisiejszych czasów, a szkoda…. twierdzi Tomasz Szlęzak – wielki fan motorów.

Kartka z kalendarza 1953 rok

W czasach PRL- u mój pradziadek śp. Alfred Gołąb pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej (MO) czyli mundurowej formacji państwowej o charakterze policyjnym, która służyła do utrzymania systemu państwowego, walki z przestępczością oraz zapewnienia bezpieczeństwa publicznego.

Fot. 5 Na zdjęciu pradziadek Alfred Gołąb podczas służby – zdjęcie pamiątkowe z albumu rodzinnego. W tym miejscu chciałabym powiedzieć, że w ślady swojego dziadka, a mojego pradziadka poszedł mój tata, który pełni służbę w Policji- czyli umundurowanej formacji uzbrojonej, która obecnie - w roku 2021r chroni bezpieczeństwo ludzi i mienie, tak jak w czasach PRL- u robiła to Milicja Obywatelska.

Na zakończenie moich wspomnień i zapisków zaczerpniętych od dziadków i rodziców , które zapisałam na wybranych przeze mnie kartkach z kalendarza, muszę stwierdzić, że okres PRL- u miał zarówno swoje dobre, jak i złe strony. Nie ma idealnego ustroju. Wydaje mi się, że w tamtych czasach państwo bardziej dbało o obywatela – co możemy zaliczyć do pozytywów wśród których na pewno znajdą się: powszechny, wakacyjny wypoczynek dzieci i młodzieży, często związany z obozami sportowymi i turystycznymi, możliwość tanich urlopów w atrakcyjnych regionach kraju, opieka państwa nad osobami starszymi i samotnymi w tzw. państwowych domach rencistów czy sieć niezbyt wykwintnych, ale bardzo tanich barów mlecznych.

W okresie PRL-u łamane były podstawowe prawa człowieka m. in. wolność wyznania, wolność słowa itp. zaliczyłabym do negatywnych stron tego okresu.