Chrzest Polski kl.5,7

Dlaczego chrzest Polski nie był stratą, lecz zyskiem ?

t. 44, s.164-167.

O Mieszku I, władcy Polan, wspomina po raz pierwszy żydowski podróżnik Ibrahim ibn Jakub. W swej kronice przedstawił on Mieszka I jako księcia, którego władza rozciągała się na rozległym obszarze. Nie wiemy dokładnie, jakie ziemie odziedziczył książę po swoim ojcu. W czasie swego panowania zdołał natomiast poszerzyć granice swych włości, które wykraczały daleko poza dzisiejszą Wielkopolskę. Plemiona, które zjednoczył, mówiły podobnym językiem, oddawały cześć podobnym bóstwom. Były to najczęściej bóstwa przyrody: Swarożyc – bóstwo ognia, Trygław – bóstwo urodzaju, Perun – bóg burzy i gromu.

Ludowe wyobrażenie Swarożyca

„Mieszko, objąwszy księstwo, zaczął dawać dowody zdolności umysłu i sił cielesnych i co raz częściej napastować ludy [sąsiednie] dookoła. Dotychczas jednak w takich pogrążony był błędach pogaństwa, że wedle swego zwyczaju siedmiu żon zażywał. W końcu zażądał w małżeństwo jednej bardzo dobrej chrześcijanki z Czech, imieniem Dąbrówka. Lecz ona odmówiła poślubienia go, jeśli nie zarzuci owego zdrożnego obyczaju i nie przyrzeknie zostać chrześcijaninem. Gdy zaś on [na to] przystał, że porzuci ów zwyczaj pogański i przyjmie sakramenta wiary chrześcijańskiej, pani owa przybyła do Polski z wielkim orszakiem [dostojników] świeckich i duchownych, ale nie pierwej podzieliła z nim łoże małżeńskie, aż powoli a pilnie zaznajamiając się z obyczajem chrześcijańskim i prawami kościelnymi, wyrzekł się błędów pogaństwa i przeszedł na łono matki-Kościoła”. (Anonim tzw. Gall, Kronika Polska, Wrocław 1968, wyd. III, s. 18-19)

Rozszerzenie terytorialne państwa przysporzyło Mieszkowi I wielu wrogów. Byli wśród nich Wieleci, Czesi, margrabiowie niemieccy. Ci ostatni napadali na pogańskie państwo pod pretekstem chrystianizacji.

Przyczyny przyjęcia chrztu: • Dążenie do umocnienia pozycji państwa polskiego na arenie międzynarodowej (zyskiwaliśmy nowego sprzymierzeńca – Czechy). • Chęć zapobieżenia izolacji pogańskiej Polski (możliwość prowadzenia misji chrystianizacyjnych). • Ugruntowanie pozycji księcia jako pomazańca Bożego (chęć uniezależnienia się od Niemiec). • Umocnienie jedności kraju i walka z tendencjami decentralistycznymi. • Zamiar usprawnienia administracji państwowej, która została wzmocniona przez wykształconych duchownych.

Skutki chrztu Polski*Mieszko I dołączył do chrześcijańskich władców Europy i traktowany był na równi z nimi. * Polska zyskała ochronę ze strony papieża na mocy dokumentu Dagome iudex, w którym książę powierzył państwo opiece Świętego Piotra, a Kościół – Stolicy Apostolskiej. W tej sytuacji państwa ościenne nie mogły atakować Polski pod pretekstem chrystianizacji.

*Państwo Polan na stałe weszło w krąg kultury zachodnioeuropejskiej. *Na dwór przybyły osoby wykształcone, które pomagały w organizowaniu struktur państwowych i kościelnych. * Usprawniono system administracji i dyplomacji w państwie.

Kolejne skutki chrztu Polski W 968 roku powstało w Poznaniu pierwsze biskupstwo z biskupem Jordanem na czele, podległe bezpośrednio Rzymowi. Biskupi zaczęli sprawować bardzo ważne stanowiska w państwie Polan, utworzono biskupstwa, w 1000 r. z okazji wizyty Ottona III zawarto układ, powstało arcybiskupstwo w Gnieźnie, które sprawowało władzę nad trzema biskupstwami, znajdującymi się we Wrocławiu i Kołobrzegu oraz Krakowie.

1. Kościół pomagał w umacnianiu autorytetu władzy monarszej 2. organizacja kościelna usprawniała funkcjonowanie państwa 3. jednolita religia zastępowała pogańskie wierzenia lokalne, umacniała łączność ziem polskich, stwarzała dodatkowe więzi.

Językiem liturgii była łacina – międzynarodowy język dyplomacji. Duchowni, którzy przybywali do Polski, wnieśli swój wkład w rozwój oświaty, kultury, rzemiosła, rolnictwa. Nowe prawo oparte na Dekalogu spowodowało zmianę stosunków społecznych oraz zasad moralnych.

Data chrztu 14 kwietnia 966

Skąd data 14 kwietnia? Liturgia wskazuje, że mogła to być Wielka Sobota, z tablic paschalnych wynika, że w 966 r. przypadała ona 14.04 .

Miejsce chrztu

Różni badacze, w zależności od środowiska, z jakiego się wywodzą, próbują przekonywać o słuszności swoich racji. O Gnieźnie wspominał Jan Długosz. Poznań pojawia się w źródłach z początku XIV w. Pewność mamy tylko taką, że odbyło się to w granicach Civitas Schinesghe ("państwo gnieźnieńskie"), czyli w przestrzeni historycznej Wielkopolski. Może w jednej z trzech głównych siedzib rezydencjonalnych księcia Mieszka? Istnieje też pytanie, czy Mieszko chrzczony był w wodzie żywej, tj. jeziorze lub rzece, czy były już ustawione baptysteria? Jeśli były, najbardziej prawdopodobne jest to na Ostrowie Lednickim, Poznań z misą chrzcielną jest według obecnego stanu badań mało prawdopodobny. Jest to bowiem misa wapienna - przesiąkliwa, o małej grubości, a ze względu na materiał "mało prestiżowa". Baseny tego typu były wykonywane najczęściej z gipsu jastrychowego, który przy odpowiednim wykonaniu był podobny do marmuru. W Gnieźnie niczego takiego nie znaleziono, na Wawelu baptysterium nie ma.

baptysterium

Chrześcijaństwo na ziemiach polskich rozwijało się przez kolejne 30 lat, bez znaczących wydarzeń. Sytuacja jednak zmieniła się, gdy na dworze Bolesława Chrobrego pojawił się biskup Wojciech z czeskiego rodu Sławnikowiców, przyjaciel Ottona III. Wcześniej był biskupem w Pradze, skąd został wypędzony. Przez pewien czas przebywał w klasztorze benedyktyńskim w Rzymie, ale papież polecił mu wrócić do diecezji lub udać się na misje do pogan.

Święty Wojciech przybył na dwór Bolesława Chrobrego w latach dziewięćdziesiątych X w. W porozumieniu z Bolesławem postanowił zająć się chrystianizacją Prusów. Wyruszył w podróż misyjną z przyrodnim bratem Radzimem- Gaudentym oraz prezbiterem Boguszą-Benedyktem i już w Gdańsku ochrzcił znaczną część mieszkańców. Następnie udali się do Prus (okolice Elbląga), gdzie rozpoczęli działalność misyjną. Niestety nie spotkała się ona z życzliwym przyjęciem i rozkazano Wojciechowi i jego towarzyszom opuścić te tereny.On jednak nie był do tego skłonny, wierząc, że uda się kogoś ochrzcić.

Po kilku dniach, gdy odpoczywali po Mszy Świętej (było to 23 kwietnia 997 r.) przybyło 7 strażników. Wojciecha uderzono w głowę, a następnie odcięto ją i zawieszono na palu. Pozostałym pozwolono odejść, by zanieśli tę wieść władcy. Głowę z pala zdjął potajemnie i przewiózł do Gniezna nieznany Pomorzanin. Wkrótce potem Chrobry wykupił resztę ciała Wojciecha, płacąc za nietyle złota, ile ważyło, i rozkazał pochować w Gnieźnie. Biskup Wojciech stał się pierwszym polskim męczennikiem. Szybko został uznany za świętego, a jego grób odwiedzali ludzie.

W marcu 1000 r. do grobu św. Wojciecha przybył cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Otton III. Po modlitwie w katedrze spotkał się z księciem Bolesławem. Wynikiem tego spotkania było utworzenie metropolii gnieźnieńskiej – pierwszej metropolii kościelnej w Polsce podległej wyłącznie papieżowi, na czele której postawiono brata św. Wojciecha – Radzima- Gaudentego. Wraz z powstaniem nowej metropolii utworzono podległe Gnieznu nowe biskupstwa-sufraganie w Krakowie (z biskupem Popponem), w Kołobrzegu (z biskupem Reinbernem), Wrocławiu (z biskupem Janem).

Chrześcijaństwo przyniosło wartości, które są dla nas tak oczywiste, że nie zastanawiamy się nad nimi._ Jedną z tych wartości jest małżeństwo monogamiczne. Mieszko miał kilka żon, ale tylko do czasu przyjęcia wiary w Chrystusa. Rytm naszego życia wskazują wydarzenia liturgiczne, które przeżywamy w ciągu roku. Tak jest ze świętami Bożego Narodzenia, Wielkanocy czy tradycją Wielkiego Postu. One kształtują nasz sposób myślenia, świętowania i życia rodzinnego. - Razem z chrześcijaństwem w Polsce pojawiła się łacina, która przyniosła możliwość zapisywania naszego języka i czytania. Bliższą nam czasowo konsekwencją chrztu był wybór Karola Wojtyły na papieża i rozsławienie Polski w Europie i na świecie. - Nasza wiara i religijność są wyrazem kontynuowania decyzji naszych przodków. Wzrastaliśmy w kulturze chrześcijańskiej i w nasze życie są włączone wartości przyniesione do Polski przez św. Wojciecha. Obecnie w niektórych krajach Europy odchodzi się od wartości chrześcijańskich. Polska trwa przy nich. Jedno wydarzenie z 966 r. zaważyło na życiu milionów ludzi przez ponad tysiąc lat.

Najważniejsze daty: 966 r. – chrzest Mieszka I i początek chrześcijaństwa w Polsce. 997 r. – śmierć św. Wojciecha. 1000 r. – zjazd gnieźnieński i utworzenie arcybiskupstwa w Gnieźnie. 23 kwietnia – uroczystość św. Wojciecha, który jest jednym z głównych patronów Polski.

Dzisiaj wieczorem podziekuj Bogu za Twój chrzest i za to, że Polska jest narodem chrzescijańskim!

Módl się Święty Wojciechu, patronie nasz, módl się za nami. Święty Wojciechu, męczenniku i wyznawco… Wierny naśladowco Chrystusa Pana… Węgrom, Prusom i Polakom światło wiary niosący… U pogan wobec śmierci nieustraszony… Wiarę Chrystusową męczeństwem potwierdzający… Za słowo Chrystusa śmierć ponoszący… Patronie i Opiekunie Ojczyzny naszej… Patronie uciśnionych i ubogich ludzi… (fragmenty Litanii do Świętego Wojciecha)