historyzm w twórczości epoki romantyzmu

"Ballady i romanse" A.Mickiewicza

Historyzm w literaturze romantycznej

1822

"Konrad Wallenrod" A.Mickiewicza

1828

Barbara Tur i Martyna Kułak, klasa 2Gd

"Grób Agamemnona" J.Słowackiego

1840

"Kordian" J.Słowackiego

1834

umowny koniec epoki

1863

Historyzm - romantycy uważali historię za siłę opozycyjną wobec natury, a także skłajającą się na doświadczenie człowieka. W epoce, w której przywiązywano tak wielką wagę do dziedzictwa narodów, dziedzina ta zajmowała więc szczególne miejsce. - w związku z fascynacją romantyków tajemniczym średniowieczem, dzieje tej epoki cieszyły się największą popularnością, czerpano jedank również wzorce z antyku, a twórcy Polscy chętnie odnosili się również do bieżącej historii swojego narodu i jego walki o niepodległość

Kostium historyczny / maska historyczna - zabieg literacki polegający na lokalizowaniu akcji i fabuły utworu w przeszłości historycznej, a nawet legendarno-baśniowej, jednak nie po to, aby przedstawić wizję przeszłości, lecz aby przede wszystkim za jej pomocą przekazać odwołania do czasów współczesnych, aktualnych wydarzeń, często używana by uniknąć cenzury. Przykłady zastosowania: - "Konrad Wallenrod" - "Grób Agamemnona"

Historia starożytna

• Przykładowe dzieła literackie:
• Cyprian Kamil Norwid - "Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie", "Cezar", "Kleopatra"
• Juliusz Słowacki - "Grób Agamemnona"

Historia starożytna

• Inspiracja antykiem w twórczości Cypriana Kamila Norwida:
• W utworze "Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie" podmiot zwraca uwagę na tragiczne losy niedocenionych postaci, które dopiero po swojej śmierci doczekały się uznania i sławy.
• Powołuje się przy tym na postać tytułowego starożytnego filozofa Sokratesa, ale także bohaterów innych epok - np. Kolumba, Kościuszkę, Napoleona

Historia starożytna

• Inspiracja antykiem w twórczości Juliusza Słowackiego:
• W "Grobie Agamemnona" zastosowano kostium antyczny, czyli pokazano współczesne problemy pod płaszczem historii antycznej, w celu podkreślenia analogii.
• Podmiot zwraca uwagę na podobieństwo między losami pozbawionych niepodległości Greków i Polaków.
• Dochodzi do wnoisku, że postawa Polaków przypomina bardziej tchórzostwo Greków w bitwie pod Cheroneą niż ich bohaterstwo pod Termopilami.

Historia średniowieczna

• Przykładowe dzieła literackie:
• Adam Mickiewicz - "Konrad Wallenrod"
• Juliusz Słowacki - "Kordian"
• Adam Mickiewicz - "Lilje"
• Adam Mickiewicz - "Świteź"

Historia średniowieczna

• Inspiracja średniowieczem w "Konradzie Wallenrodzie":
• Jest to powieść poetycka opowiadająca o losach Walter Alfa, Litwina który jako dziecko został porwany przez Krzyżaków i zdecydował się na nich zemścić
• w tekście zastosowano kostium historyczny - zdaniem autora Polacy podobnie jak Walter Alf powinni być "lisem i lwem" i posługiwać się postępem w walce z rosyjskim zaborcą

Historia średniowieczna

• Inspiracja średniowieczem w "Kordianie":
• Przedstawiona w tekście idea winkelriedyzmu nawiązuje do postaci narodowego bohatera Szwajcarii Arnolda Winkelrieda, który w bitwie pod Sempach w 1386 roku poswięcił życie i przyjął na siebie strzały austriackich włóczni
• Zdaniem Słowackiego Polska powinna być Winkelriedem narodów i reprezentować postawę aktwną do walki o niepodległość

Historia średniowieczna

• Inspiracja średniowieczem w "Lilijach":
• Tło historyczne ballady jest osadzone w średniowieczu, za panowania Bolesława Śmiałego
• W związku z rozkazem króla, mówiącym o tym, że kobiety niewierne swoim, walczącym na wojnie, mężom będą surowo karane, główna bohaterka zabija swojego małżonka

Historia średniowieczna

• Inspiracja średniowieczem w "Świteziu":
• Akcja ballady jest osadzona w średniowieczu w czasie wojny Litwy z Rusią.
• Prawdziwe postaci historyczne - litewscy książęta Mendog i Tuhan wraz z innymi mężczyznami udali się wówczas na wyprawę wojenną.
• Pozostawione same sobie kobiety zostały wówczas zaatakowane przez ruskich najeźdźców

Inspiracja twórcami innych epok:

• William Szekspir - cytat z "Hamleta" -"Zdaje mi się, że widzę... gdzie? - Przed oczyma duszy mojej" był głównym mottem w "Romantyczności" A.Mickiewicza
• Szekspirem inspirował się również Słowacki np. Kordian w czasie swojej podróży w Dover czytał "Króla Leara"
• Niccolo Machiavelli - "Książę" był inspiracją do "Konrada Wallenroda", słynna idea "lisa i lwa"

Funkcje historyzmu:

• Nawiązywanie w tekstach literackich do odległej historii miało na celu przybliżenie odbiorcom tej części dziedzictwa kulturowego.
• Czasem osadzenie akcji utworu w odległym okresie historycznym miało jedyne na celu uniknięcie cenzury, a tekst posiadał ukryte głębsze znaczenie (kostium historyczny).
• Nawiązywanie do historii, zwłaszcza średniowiecznej, możliwiało romantykom nadanie swoim dziełom irracjonalnego charakteru.
• XIX wiek był okresem w którym kształtowała się świadomość narodowa europejczyków, teksty literackie o charakterze ludowym i historycznym wzbudzały poczucie jedności między przedstawicielami danej nacji.
• Historia umożliwia szersze zrozumienie i wyjaśnienie pewnych wydarzeń oraz natury ludzkiej.

Malarstwo

Malarze epoki romantyzmu w swoich dziełach nawiązywali do wydarzeń z dalekiej przeszłośći, szczegołnie średniowiecza i starożytnośći. Artyści upamiętniali również patriotyczne wydarzenia historyczne. Dzieła te miały podkreślać heroizm przodków i sławić wielkich bohaterów.

Eugene Delacroix

Francuskim przestawicielem malarstwa romantycznego był Eugene Delacroix. Malował przede wszystkim obrazy o tematyce historycznej oraz portrety. Uznawany był za jednego z najwybitniejszych malarzy epoki romantyzmu.

"Zdobycie Konstantynopola"

"Bitwa pod Taillebourg"

Piotr Michałowski

Najsłynniejszym przedstawicielem polskiego malarstwa romantycznego był Piotr Michałowski. Malował głownie sceny batalistyczne, szczególnie epizody z walk napoleońskich.

"Wjazd Bolesława Chrobrego do Kijowa"

"Rzymianie okresu upadku"

Thomas Couture

"Śmierć Barbary Radziwiłłówny"

Józef Simmler

Architektura

Architektura romantyzmu nie wypracowała własnych form, czerpała inspiracje z innych styłow architektoniczych. Najpopularniejszy w romantyźmie był neogotyk. Szczególnie prężnie rozwijał się on w Anglii i Niemczech. Powstawało tam wiele obiektów sakralnych inspirowanych średniowiecznymi katedrami w stylu gotyckim.

Zamek Neuschwanstein

Źródła:

• Notatki z lekcji
• http://www.zsplast.gdynia.pl/historia_sztuki/Karty_pracy_2020/26-akademizm-i-historyzm.pdf