Jak pisać tekst argumentacyjny

Jak pisać...

i nie zgubić się w tekście argumentacyjnym

Analiza tematu

PRZECZYTAJ TEMAT WIELOKROTNIE Nie dwa, trzy razy, ale tyle ile razy potrzebujesz, by w pełni go zrozumieć. Dopiero po dobrym zaznajomieniu się z nim wypisz sobie wszystkie pojawiające się w nim pojęcia i wyrażenia. DEFINICJE POJĘĆ Z TEMATU Zdefiniuj te pojęcia oraz wybierz ze wszystkich możliwych znaczeń, te, którymi zamierzasz się posługiwać w pracy (tę informacje koniecznie musisz zawrzeć we wstępie). Ten etap jest istotny, ponieważ w przyjętych definicjach rozstrzyga się twoje rozumienie tematu. SYNONIMY DO SŁÓW W TEMACIE Wyszukaj synonimy dla słów, które przed chwilą zdefiniowałeś. Określ, których pojęć, nazw będziesz w rozprawce używać najczęściej i również wypisz sobie do nich synonimy. KONTEKST HISTORYCZNO-LITERACKI TEMATUWarto wypisać sobie również główne nurty epoki, w której powstał utwór oraz inne teksty podejmujące ten temat.

Analiza tematu

WIĄZKI TEMATYCZNEZwróć uwagę na ilość czynności, zadań które musisz wykonać aby zrealizować temat. Każdy temat narzuca jakąś funkcjonalną kompozycję. Dzięki sumiennej realizacji tego etapu nie tylko będziesz mógł w pełni zrealizować temat, odpowiadając na wszystkie postawione w nim pytania, ale także uwolnisz się od rozterek związanych z wyborem struktury swojego wywodu. ZAKRES WIEDZY OKREŚLONY PRZEZ TEMAT Zastanów się, do jakiej wiedzy musisz się odwołać. Do ilu utworów, jakiej epoki, a może do kilku? Pomyśl czy temat wymaga przywołania koncepcji filozoficznych, kontekstów historycznych, religijnych, biograficznych? (im bogatsza pod tym względem praca, tym większa jej wartość). Czy daje ci miejsce na wyrażenie własnego zdania? TEZY, CZYLI CELE WYPRACOWANIA Ostatnią rzeczą jest postawienie tezy. Zadanie wcale nie jest łatwe wymaga dobrej dyscypliny i finezji. Na szczęście nie musisz stawiać tylko jednej, wręcz przeciwnie, wypisz sobie tyle tez, ile tylko jesteś w stanie, ale robiąc to pamiętaj, żeby każda teza swoim zakresem pokrywała się z tematem. W żadnym razie nie może być węższa! Zasada jest prosta: im więcej tez wypiszesz sobie teraz, tym większa szansa, że w dalszych etapach pracy pozostanie najtrafniejsza. Aby twoje słowa były tezą muszą mieć formę zdania twierdzącego, zawierającego czasownik i ryzykującego, że bez argumentów i dowodów będzie nieprawdą.

Analiza tematu - podsumowanie

1. Przeczytaj kilkakrotnie temat. 2. Wyjaśnij pojęcia się w nim pojawiające: - podaj ich znaczenia, - określ w jakim znaczeniu chcesz się nimi posługiwać, - wypisz synonimy. 3. Wypisz intertekstualności: - związki z głównymi prądami, nurtami epoki, - związki z innymi tekstami, 4. Rozpisz zadania (wiązki tematyczne), które trzeba zrealizować, aby wyczerpać temat 5. Wypisz wszystkie możliwe tezy (jeśli temat pozwala postawić więcej niż jedną)

Jak budować akapit?

TRÓJDZIELNA BUDOWA AKAPITU - DLA POCZĄTKUJĄCYCH WPROWADZENIE DO AKAPITU Pierwsze zdanie akapitu jest bardzo ważne, najlepiej by zawierało w sobie argument, który w dalszej części jest rowijany i dowodzony. Jest również istotnym wyznacznikiem spójności pracy, powinno nawiązywać do poprzedniego akapitu, do tematu, tezy lub głównego problemu. ROZWINIĘCIE AKAPITU Następne zdania rozwijają jego treść. Zawierają one główną myśl zawartą w akapicie. Dlatego za niedopuszczalną manierę należy uznać zawieranie w akapicie więcej niż jednej myśli. Poprawnie skontruowane rozwinięcie akapitu będzie zawierało takie elementy, jak: dowody (co o tym świadczy?), motywy (dlaczego?), racje (co o tym sądzi bohater?), opinie (co o tym sądzą inni bohaterowie?). PODSUMOWANIE AKAPITU Ostatnie zdanie powinno mieć wartość podsumowującą, być wnioskiem cząstkowym (czyli najprościej pisząc: powinno zawierać odpowiedź na pytania: Jakie są tego konsekwencje? Co z tego wynika?) lub zawierać puentę.

Jak budować akapit?

ZŁOŻONA BUDOWA AKAPITU - DLA ZAAWANSOWANYCH Bardziej złożony akapit powinien uwzględniać następujące elementy i odpowiedzi na wskazane pytania (kolejność ma znaczenie): ARGUMENT: Co jest? DOWODY: Co o tym świadczy? MOTYWY: Dlaczego? RACJE: Co o tym sądzi bohater? OPINIE: Co sądzą o tym inni (bohaterowie)? WNIOSEK CZĄSTKOWY: Co z tego wynika? Jakie są tego konsekwencje?

Jak budować akapit? - ćwiczenia

ĆWICZENIE: ZBUDUJ AKAPIT

Wybierz z poniższego tekstu zdania i przyporządkuj je do poszczególnych kategorii, przypisując im w ten sposób określone funkcje.

Prezes uważał, że zabójstwo cara ściągnie na Polskę jeszcze większe represje, dlatego sprzeciwia się carobójstwie.

ARGUMENT: CO JEST? DOWODY: CO O TYM ŚWIADCZY? MOTYWY: DLACZEGO? RACJE: CO O TYM SĄDZI BOHATER? OPINIE: CO SĄDZĄ O TYM INNI (BOHATEROWIE)? WNIOSEK CZĄSTKOWY CO Z TEGO WYNIKA? - KONSEKWENCJE

Kordian wierzył, że zabijając cara wywalczy niepodległość Polsce.

Kordian popełnia, jak wszyscy romantycy, grzech pychy i podobnie do nich, nie jest zdolny do wielkich czynów, które go przerastają.

Stać go tylko na wielkie słowa.

Zemdlał na progu sypialni Mikołaja I.

Kordian jest nieudolnym romantycznym bojownikiem o niepodległość Polski.

Gardził innymi spiskowcami.

Nie zabił cara.

Był przekonany o swojej wyjątkowości.

Nie wiadomo nawet czy poświęcił sprawie własne życie.

Jak budować akapit? - ćwiczenia

ĆWICZENIE: ZBUDUJ AKAPIT

Wybierz z poniższego tekstu zdania i przyporządkuj je do poszczególnych kategorii, przypisując im w ten sposób określone funkcje.

ARGUMENT: CO JEST? DOWODY: CO O TYM ŚWIADCZY? MOTYWY: DLACZEGO? RACJE: CO O TYM SĄDZI BOHATER? OPINIE: CO SĄDZĄ O TYM INNI (BOHATEROWIE)? WNIOSEK CZĄSTKOWY CO Z TEGO WYNIKA? - KONSEKWENCJE

Kordian jest nieudolnym romantycznym bojownikiem o niepodległość Polski.

Zemdlał na progu sypialni Mikołaja I.

Nie zabił cara.

Nie wiadomo nawet czy poświęcił sprawie własne życie.

Gardził innymi spiskowcami.

Był przekonany o swojej wyjątkowości.

Kordian wierzył, że zabijając cara wywalczy niepodległość Polsce.

Prezes uważał, że zabójstwo cara ściągnie na Polskę jeszcze większe represje, dlatego sprzeciwia się carobójstwie.

Kordian popełnia, jak wszyscy romantycy, grzech pychy i podobnie do nich, nie jest zdolny do wielkich czynów, które go przerastają.

Stać go tylko na wielkie słowa.

Jak budować akapit? - ćwiczenia

ĆWICZENIE: ZBUDUJ AKAPIT

Wybierz z poniższego tekstu zdania i przyporządkuj je do poszczególnych kategorii, przypisując im w ten sposób określone funkcje.

POPRAWNA BUDOWA AKAPITU Kordian jest nieudolnym romantycznym bojownikiem o niepodległość Polski. Świadczy o tym fakt, że zemdlał na progu sypialni Mikołaja I, nie zabił cara; nie wiadomo nawet czy poświęcił sprawie własne życie. Podjął się carobójstwa, ponieważ był przekonany o swojej wyjątkowości. Ponadto gardził innymi spiskowcami. Wierzył, że zabijając cara wywalczy niepodległość Polski. Z kolei Prezes uważa, że zabójstwo cara ściągnie na Polskę jeszcze większe represje, dlatego sprzeciwia się takim działaniom. Kordian popełnia, jak wszyscy romantycy, grzech pychy i podobnie do nich, nie jest zdolny do wielkich czynów, które go przerastają. Stać go tylko na wielkie słowa.

Jak budować akapit? - ćwiczenia

ĆWICZENIE 2: ZBUDUJ AKAPIT

Wybierz z poniższego tekstu zdania i przyporządkuj je do poszczególnych kategorii, przypisując im w ten sposób określone funkcje.

ARGUMENT: CO JEST?DOWODY: CO O TYM ŚWIADCZY? MOTYWY: DLACZEGO? RACJE: CO O TYM SĄDZI BOHATER? OPINIE: CO SĄDZĄ O TYM INNI (BOHATEROWIE)? WNIOSEK CZĄSTKOWY CO Z TEGO WYNIKA? JAKIE SĄ TEGO KONSEKWENCJE?

Halban skłania Waltera Alfa do tej decyzji wskazując, że to jego powinność. Aldona nie chce się z nim rozstawać, ale szanuje i rozumie jego decyzję.

Polska i Litwa znajdowały się w podobnej sytuacji. Wróg był silniejszy i aby go pokonać potrzebowały takich bohaterów, jak Konrad Wallenrod i takich metod, jakimi się posługiwali, dlatego Konrad Wallenrod jest bohaterem, który poświęca się ojczyźnie i odnosi zwycięstwo, wskazując tym samym drogę, którą (według Mickiewicza) powinni podążać Polacy.

KW rezygnuje ze szczęścia osobistego.

Tylko on może ocalić kraj, ponieważ ma odpowiednie wychowanie i wykształcenie, by podszyć się za jednego z Krzyżaków i dokonać sabotażu.

Litwa jest zbyt słaba i nie obroni się przed Zakonem.

KW ratuje swoją ojczyznę i przypłaca to swoim życiem.

Konrad Wallenrod jest wzorem bojownika o niepodległość kraju.

Jak budować akapit? - ćwiczenia

ĆWICZENIE 2: ZBUDUJ AKAPIT

Wybierz z poniższego tekstu zdania i przyporządkuj je do poszczególnych kategorii, przypisując im w ten sposób określone funkcje.

ARGUMENT: CO JEST? Konrad Wallenrod jest wzorem bojownika o niepodległość kraju. DOWODY: CO O TYM ŚWIADCZY? KW rezygnuje ze szczęścia osobistego. KW ratuje swoją ojczyznę i przypłaca to swoim życiem. MOTYWY: DLACZEGO? Litwa jest zbyt słaba i nie obroni się przed Zakonem. RACJE: CO O TYM SĄDZI BOHATER? Tylko on może ocalić kraj, ponieważ ma odpowiednie wychowanie i wykształcenie, by podszyć się za jednego z Krzyżaków i dokonać sabotażu. OPINIE: CO SĄDZĄ O TYM INNI (BOHATEROWIE)? Halban skłania Waltera Alfa do tej decyzji wskazując, że to jego powinność. Aldona nie chce się z nim rozstawać, ale szanuje i rozumie jego decyzję. WNIOSEK CZĄSTKOWY CO Z TEGO WYNIKA? JAKIE SĄ TEGO KONSEKWENCJE? Polska i Litwa znajdowały się w podobnej sytuacji. Wróg był silniejszy i aby go pokonać potrzebowały takich bohaterów, jak Konrad Wallenrod i takich metod, jakimi się posługiwali, dlatego Konrad Wallenrod jest bohaterem, który poświęca się ojczyźnie i odnosi zwycięstwo, wskazując tym samym drogę, którą (według Mickiewicza) powinni podążać Polacy.

Jak budować akapit? - ćwiczenia

ĆWICZENIE 2: ZBUDUJ AKAPIT

Wybierz z poniższego tekstu zdania i przyporządkuj je do poszczególnych kategorii, przypisując im w ten sposób określone funkcje.

POPRAWNA BUDOWA AKAPITU Konrad Wallenrod jest wzorem bojownika o niepodległość kraju. Rezygnuje ze szczęścia osobistego, by ratować swoją ojczyznę, co ostatecznie przypłaca swoim życiem. Postąpił tak, gdyż wiedział, że Litwa jest zbyt słaba, by obronić się przed Zakonem. Zdawał sobie sprawę z tego, że tylko on może ocalić kraj, ponieważ nikt inny nie może dokonać sabotażu. Jego motywacją wzmacniał Halban nakłaniając go do tej decyzji i wskazując, że to jego powinność. Tylko Aldona nie chciała się z nim rozstawać, ale ostatecznie uszanowała jego decyzję. Polska i Litwa znajdowały się w podobnej sytuacji. Wróg był silniejszy i aby go pokonać potrzebowały takich bohaterów, jak Konrad Wallenrod i takich metod, jakimi się posługiwali, dlatego Konrad Wallenrod jest bohaterem, który poświęca się ojczyźnie i odnosi zwycięstwo, wskazując tym samym drogę, którą (według Mickiewicza) powinni podążać Polacy.