Epopeja - "Pan Tadeusz"

„Pan Tadeusz”to naszaepopeja narodowa

Co to znaczy?

Czym jest epopeja?

Zacznijmy od początku, czyli od... starożytnej Grecji.

Starożytnym Grekom zawdzięczamy nie tylko architekturę...

i mitologię...

... i igrzyska olimpijskie

....i teatr

Ze starożytnej Grecji wywodzą się też

liryka

epika

Liryka (dla przypomnienia - wiersze)

Swą nazwę zawdzięcza lirze, ponieważ przy dźwiękach tego instrumentu antyczni poeci śpiewali swe pieśni.

Epika (dla przypomnienia - proza)

Wywodzi się z mitów, legend i baśni.

Samo słowo "epika" pochodzi od greckiego "epikós", "épos", czyli "słowo", "opowieść".

Z tych samych słów, co epika, wywodzi się jeden z najstarszych gatunków literackich - "epos", zwany dziś "epopeją".

Co ciekawe: epos (epopeję) zaliczamy do epiki, mimo że jest napisany wierszem. To dlatego, że opowiada historie (ma fabułę).

Najbardziej znane eposy to „Iliada" i „Odyseja", które przypisuje się Homerowi.

„Iliada" opowiada o wojnie trojańskiej

(Ilion=Troja)

Kojarzą się z nią takie związki frazeologiczne (i zdarzenia):

jabłko niezgody ("Dla najpiękniejszej" - rzucone między boginie - przyczyną wojny)

pięta Achillesa (Achilles zginął z ręki Parysa)

koń trojański (podstęp wymyślony przez Odyseusza - doprowadził do zwycięstwa Greków po 10 latach wojny)

„Odyseja" opowiada o drodze powrotnej Odyseusza, która trwała 10 lat

Kojarzą się z nią takie związki frazeologiczne:

syreni śpiew (kuszący, zwodniczy)

między Skyllą a Charybdą (w trudnej sytuacji zagrożenia z dwóch stron)

powrót do Itaki (powrót do ojczyzny, do domu)

wierna jak Penelopa (bardzo wierna - od imienia żony Odyseusza, która czekała na niego 20 lat)

Czym jest epos (epopeja)?

EPOS (EPOPEJA)

4. Opowiada o czynach bohaterów legendarnych lub historycznych na tle przełomowych dla danej społeczności wydarzeń. Pojawia się jednak też bohater zbiorowy (grupa, np. Grecy - Trojanie).5. Ma wiele wątków. 6. O wydarzeniach opowiada obiektywny, 3-osobowy (wszechwiedzący) narrator. 7. Pojawiają się realistyczne opisy - zwłaszcza scen walki.

1. Jest wierszowany. Antyczne eposy pisane były heksametrem, którego najbliższym odpowiednikiem w języku polskim jest wiersz 13-zgłoskowy.2. Zaczyna się inwokacją - najczęściej skierowaną do bogów lub muzy z prośbą o natchnienie. 3. Ma styl patetyczny, podniosły.

Od Homera do Mickiewicza, czyli... czy „Pan Tadeusz” jest epopeją?

Lekcja

Przepisz notatkę i ją uzupełnij.

Temat: „Pan Tadeusz” jako epopeja narodowa.

1. Nawiązuje do ................. wywodzącego się ze starożytnej Grecji, którego przykładem jest „.................”.2. Ma styl ........(podniosły, patetyczny / niski, prosty). 3. Należy do .............(liryki / epiki), mimo że jest napisany ......... (prozą / wierszem 13-zgłoskowym). 4. O czynach ............... ukazanych na tle ................ opowiada ................... narrator.

5. Pojawia się bohater zbiorowy, czyli .................. (kto w „Panu Tadeuszu”?) 6. Zaczyna się ........................, czyli rozbudowaną ....................... skierowaną do .........................(kogo?) z prośbą o .......................... . 7. Ma .................. (jeden wątek / wiele wątków). 8. Pojawiają się ........ (realistyczne / fantastyczne/schematyczne) opisy. 9. Napisany jest pięknym językiem, zawiera liczne środki poetyckie, m.in. porównania homeryckie.

To już koniec.

Postaraj się zapamiętać, czym jest epopeja i dlaczego epopeją nazywamy ,,Pana Tadeusza"