Dzień Dinozaura

26 lutego obchodzimy...

Dzień Dinozaura

Nazwa dinozaury wywodzi się z języka greckiego i oznacza straszny jaszczur. Ta nazwa doskonale oddaje charakter niektórych gatunków tych stworzeń. Dinozaury były gadami lądowymi. Często potocznie dinozaurami nazywa się także pterozaury (gady latające) oraz plezjozaury (gady wodne), ale w rzeczywistości były one odrębnymi grupami zwierząt.

Dinozaury żyły w mezozoiku, epoce w dziejach Ziemi, która bywa niekiedy nazywana erą gadów. Gady panowały na Ziemi dość długo, ponad 135 milionów lat, po czym nagle, około 65 mln lat temu, wyginęły.

Cała wiedza o tych dinozaurach pochodzi ze śladów jakie pozostawiły one po sobie w różnych zakątkach Ziemi. Ślady te to przede wszystkich kawałki kości i szkieletów, zwane skamieniałościami. Niezwykle rzadko zdarzają się znaleziska bardzo dużych fragmentów lub nawet całych szkieletów. O budowie dinozaurów wnioskuje się na podstawie kawałków kości, z których odtwarza się modele całych szkieletów.

Jak to się stało, że zachowały się tak długo? Stało się tak ponieważ kości te są bardzo duże i dzięki temu wolniej ulegają rozkładowi. Źródłem wiedzy o wyglądzie i życiu dinozaurów są także koprolity. Należą do nich odciski miękkich części ciała, skamieniałe narządy wewnętrzne i tropy. Zachowane części dinozaurów dają jedynie szczątkową wiedzę o tych zwierzętach.

Nie wszystkie dinozaury były ogromne i ciężkie. Najwięcej wiemy o tych ostatnich, ponieważ fragmenty ich dużych kości zachowały się do dziś, w przeciwieństwie do tych mniejszych, które przez ten czas uległy całkowitemu rozkładowi.

Do chwili obecnej naukowcom udało się sklasyfikować prawie tysiąc gatunków dinozaurów. Wśród gatunków dinozaurów możemy wyróżnić dinozaury drapieżne (Tyranozaur, Allozaur) oraz dinozaury roślinożerne (Triceratops, Brachiozaur, Diplodok).

Dinozaury, podobnie jak ssaki, dzieliły się na dwie grupy: drapieżniki i zwierzęta roślinożerne. Roślinami żywiły się głównie dinozaury należące do grupy teropodów. O tym co najbardziej lubiły chrupać poszczególne gatunki dinozaurów, wnioskuje się z budowy ich ciała, kształtu kości i zębów.

Dinozaury z kończynami zakończonymi pazurami i z ostrymi zębami należały do drapieżników. Drapieżnym dinozaurem był na przykład tyranozaur. Prehistoryczne gady z kończynami w kształcie kopyt i mniejszymi zębami, żywiły się pokarmem roślinnym.

O diecie ogromnych gadów mogą świadczyć zachowane odchody i skamieniałe treści żołądkowe. Do dziś zachowały się w nich nie do końca przetrawione kawałki tego co zostało zjedzone przez ich właścicieli. Roślinkami żywiły się zwłaszcza te gatunki teropodów, z których wywodzą się ptaki.

Gady prezentowane po kolei to: Allozaur, Ankylozaur, Archeopteryks, Brachiozaur, Brontozaur, Celofyz, Dilofozaur, Diplodok, Ichtiozaur, Parazaurolof, Plezjozaur, Pteranodon, Pterodaktyl, Ramforynch, Spinozaur, Stegozaur, Triceratops, Tyranozaur, Welociraptor.

+ info

C i e k a w o s t k i

d i n o z a u r a c h

Mało kto wie, że niektóre dinozaury żyją do dziś i możemy je oglądać wokół nas. Tak, tak, to nie teoria science fiction. Wszyscy naukowcy zgadzają się z tym, że ptaki należą do grupy dinozaurów, które przetrwały do naszych czasów. Naukowcy dzielą dinozaury na dwie podstawowe grupy. Pierwszą z nich stanowią dinozaury gadziomiedniczne, a drugą ptasiomiedniczne. Wielkie gady chodzące po ziemi przed wieloma milionami lat, uważa się za dinozaury „nieptasie” i nazywa się je w ten sposób.

Choć przez lata wokół zniknięcia dinozaurów narosło wiele teorii, obecnie uważa się, że cały proces zapoczątkowało uderzenie asteroidy. Do takich wniosków doprowadziło odkrycie szerokiego na 150 km Krateru Chicxulub położonego na terenie Meksyku. Uderzenie asteroidy spowodowało nie tylko pożary i fale tsunami, ale również przyczyniło się do zmian klimatycznych, a dokładnie wielkiego ochłodzenia temperatury na Ziemi, które skutkowało wymarciem ok 3/4 ówczesnego ekosystemu.

Dinozaury zostały "rozsławione" przez popkuturę. Duży wkład miała w to opublikowana w 1990 roku książka Michaela Crichtona o tytule "Park jurajski". Na podstawie powieści trzy lata później powstał film Stevena Spielberga, który osiągnął wielki sukces i doczekał się dwóch sequeli. Współcześnie "baza" stworzona w latach 90. przeżywa dalszy rozkwit w postaci filmów z serii Jurassic World.

Dinozaury prawdopodobnie miały pióra. Stoi to w sprzeczności z ugruntowanym w popkulturze wizerunkiem tych gadów, jednak chociażby znany z filmów Stevena Spielberga velociraptor prawdopodobnie był częściowo opierzony.

Za największego dinozaura uważa się Patagotitana (Patagotitan mayorum). Jego nazwa wywodzi się od rejonu, w którym został pierwszy raz odkryty - Patagonii.

Naukę zajmująca się badaniem skamielin, w tym śladów dinozaurów, nazywa się paleontologią. Najsłynniejszy szkielet dinozaura znajdował się w Muzeum Historii Naturalej w Londynie. Była to replika szkieletu diplodoka nazywana Dippy. Eksponat znajdował się w holu Muzeum od 1905 do 2017 roku.

Obecnie możemy spotkać makiety dinozaurów w juraparkach. w polsce mamy ich kilka, również w najbliższej nam okolicy.

Piosenka o bałtowskich dinozaurach

Dziękujemy za uwagę!