zdania złożone podrzędnie

ZDANIA ZŁOŻONE PODRZĘDNIE

Zaczynamy !

NaJpierw teoria

1. Zdanie złożone podrzędnie ma więcej niż jedno orzeczenie: Śniło mi się, że zdobyłem puchar świata w skokach narciarskich.

2. Zdanie złożone podrzędnie składa się z 2 zdań składowych: Lubię patrzeć na niebo, kiedy zapadnie zmrok.

3. W zdaniu złożonym podrzędnie jedno zdanie składowe jest nadrzędne, a drugie jest podrzędne: Marysia pożyczyła mi rower (zdanie nadzędne), (po co?) abym mogła wrócić do domu (zdanie podrzędne).

NaJpierw teoria

4. Zdanie podrzędne rozwija, uzupełnia treść zdania nadrzędnego i odpowiada na pytanie, które zadajemy.

5. Zdania składowe wypowiedzenia złożonego podrzędnie zawsze rozdzielamy przecinkiem: Wczoraj była premiera gry sieciowej, na którą czekałyśmy od dawna. Gdy włączyłem telewizor, minęła pierwsza połowa meczu.

NaJpierw teoria

6. Zależność między zdaniami składowymi w zdaniu złożonym podrzędnie możemy pokazać na wykresie.

W przypadku pierwszego wykresu zdanie nadrzędne jest pierwsze, a podrzędne drugie.

W przypadku drugiego wykresu zdanie podrzędne jest pierwsze, a nadrzędne drugie.

W przypadku trzeciego wykresu zdanie podrzędne jest wtrącone w zdanie nadzędne (rozbija je).

CZAS NA ZADANIA! Czy wykresy pasują do zdań?

Mam nadzieję, że jutro już nie będzie padać.

Kto jest chętny, może zrobić zdania z ostatniej strony.

Wycieczka, na której była z mamą, bardzo była udana.

W naszej szkole uczy się dziewczyna, która grała główną rolę w serialu telewizyjnym.

Mimo że awarię szybko usunięto, nie dojechałam na czas.

Chciałabym, aby ktoś mi pomógł z tym zadaniem.

Marysia pożyczyła mi rower (zdanie nadzędne), (po co?) abym mogła wrócić do domu (zdanie podrzędne).

Wykres powyższwego zdania

Abym mogła wrócić do domu (zdanie podrzędne), Marysia pożyczyła mi rower (po co?) (zdanie nadzędne).

Wykres powyższwego zdania

Zdania podrzędne zastępują lub dopełniają informację o brakującej części zdania (podmiocie, orzeczniku, przydawce, dopełnieniu, okoliczniku) zdania nadrzędnego, z tego powodu wyróżniamy 5 typów zdań podrzędnych:

1. zdania podrzędne dopełnieniowe
2. zdania podrzędne przydawkowe
3. zdania podrzędne podmiotowe
4. zdania podrzędne orzecznikowe
5. zdania podrzędne okolicznikowe

Spójniki i zaimki wprowadzające zdania podrzędne

• ponieważ
• że
• dlatego / dlatego że
• bo
• choć / chociaż / choćby
• jeśli
• jeżeli
• mimo że / mimo iż

• by / aby
• gdy
• gdzie
• kiedy
• który / która/ które / o którym, itp
• jaki / jaka / jakie / z jakim, itp.
• co
• kto

Wyjaśnij, które z wypowiedzeń jest zdaniem złożonym podrzędnie, a które współrzędnie. Uważaj! Sprawdź, ile orzeczeń jest w każdym wypowiedzeniu, zwróć uwagę na spójniki.

Znów zapomniałem, gdzie położyłem klucze.

Rozpogodziło się, toteż poszliśmy na wędrówkę.

Do pracy, którą polecił mi dyrektor, czułem niechęć.

Doktor Watson miał nadzieję, że Sherlock Holmes przejmie tę sprawę.

Pamiętaj, abyś pozmywał naczynia.

Kiedy dowiedziałeś się o otwarciu galerii?

Jak rozpoznać zdanie złożone podrzędne dopełnieniowe?

Zdania dopełnieniowe stanowią typ zdań podrzędnych, które zastępują dopełnienie zdania głównego, czyli nadrzędnego. Zdanie złożone podrzędnie dopełnieniowe odpowiada na pytania dopełnienia, czyli wszystkie pytania przypadków zależnych: kogo? czego?, komu? czemu?, kogo? co?, z kim? z czym? o kim? o czym?

Krasnoludy domyślały się, (kogo? czego?) że Smaug ich oczekuje.

Jak rozpoznać zdanie złożone podrzędne przydawkowe?

Zdania przydawkowe stanowią typ zdań podrzędnych, które zastępują przydawkę zdania głównego, czyli nadrzędnego. Zdanie złożone podrzędnie przydawkowe odpowiada na pytania przydawki, czyli jaki?, jaka?, jakie?, czyj?, czyja?, czyje?, który?, która?, które?, ile?, czego? z czego?

Bilbo Baggins w czasie wyprawy z Krasnoludami wykazał się odwagą, o jąką się nie podejrzewał.

Przeanalizuj poniższe zdania, ustal, które z nich to zdanie złożone podrzędnie dopełnieniowe, a które to zdanie złożone podrzędnie przydawkowe.

Kolega Krzyśka wykupił wycieczkę, o jakiej marzył od lat.

Kolega Krzyśka zapowiedział, że w wakacje wyjeżdża do Barcelony.

VS

+info

+info

KTÓRE ZE ZDAŃ TO ZDANIA PRZYDAWKOWE, A KTÓRE DOPEŁNIENIOWE? DO KAŻDEGO Z NICH NARYSUJ WYKRES.

Włożyliśmy do plecaków tyle rzeczy, ile się tylko zmieściło.

Miasta, przez które prowadzi szlak, powstały w starożytności.

Nie wiedziałem, że już wróciłaś.

W prasie ukazała się informacja, która zaszokowała mieszkńców miasteczka.

Nie rozumiem, dlaczego okłamujesz przyjaciół.

Rodzice Magdy postanowili, że wakacje spędzą w Toskanii.

Nigdy nie oglądam filmów, które przedstawiają sceny przemocy.

Jak rozpoznać zdanie złożone podrzędne okolicznikowe?

Zdania okolicznikowe stanowią typ zdań podrzędnych, które zastępują lub rozwijają okolicznik zdania głównego, czyli nadrzędnego. Zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe odpowiada na pytania okoliczników, czyli kiedy?, o której?, odkąd?, do kiedy?, dokąd?, gdzie?, skąd?, dlaczego?, po co?, z jakiego powodu?, w jakim celu?, z jakiej przyczyny?, pod jakim warunkiem?, mimo co?/czego?, jak?, jak bardzo?, itp.

Sońce już było wysoko, kiedy Bilbo obudził się.

Pytania okoliczników

Poćwiczmy! ZADANIE 4/167

Ustal, na jakie pytania odpowiadają zdania podrzędne w podanych wypowiedzeniach. Powiedz, czego dotyczą informacje zawarte w każdym ze zdań. Do każdego ze zdań narysuj wykres.

• Przygotuję rodzicom kolację, żeby odpoczęli.
• Traktuj innych tak, jak sam chcesz być traktowany.
• Jeśli nie chcesz się spóźnić, musisz już wstawać.
• Chociaż padał deszcz, poszli pobiegać po lesie.

Poćwiczmy! ZADANIE 5/29 (zeszyt ćwiczeń)

Ustal, na jakie pytania odpowiadają zdania podrzędne w podanych wypowiedzeniach. Do każdego ze zdań narysuj wykres.

• Wybierzmy się tam, gdzie serwują te pyszne włoskie desery.
• Żeby dobrze przygotować się do pracy klasowej z pierwiastków, powinieneś samodzielnie rozwiązać wiele zadań.
• Chociaż nie przepadam za zdrową kuchnią, wegańskie ciasteczka bardzo mi smakowały.

Poćwiczmy!

Dokończ wypowiedzenia tak, aby powstały zdania złożone okolicznikowe. Następnie nazwij typ zdania podrzędnego i narysuj wykres.

• Całą noc nie mogła zasnąć ...
• Nigdy nie udałoby mu się wygrać konkursu ...
• Teresa wyjrzała przez okno ...

Poćwiczmy!

Ułóż z par zdań wypowiedzenia złożone podrzędnie okolicznikowe.

• Nie poszliśmy nad rzekę. Wiał silny wiatr.
• Magda obejrzała film. Położyła się spać.
• Nie przeszliśmy do następnego etapu. Zabrakło nam szczęścia.
• Często wyjeżdżam w Karkonosze. Lubię górskie wędrówki.

Jak rozpoznać zdanie podrzędne podmiotowe?

Zdanie podrzędne podmiotowe zastępuje lub uzupełnia podmiot zdania nadrzędnego. O zdanie podrzędne podmiotowe pytamy: kto? co?

Przykłady:

Ten dostanie nagrodę, kto uzyskał najlepszy wynik.

kto?

kto?

zdanie podrzędne podmiotowe

zdanie nadrzędne

Inne przykłady:

Kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada.

kto?

kto?

zdanie nadrzędne (brak podmiotu)

zdanie podrzędne podmiotowe

Ten się śmieje, kto się śmieje ostatni.

kto?

zdanie nadrzędne (podmiotu wyrażony zaimkiem ten)

zdanie złożone podrzędnie podmiotowe

Inne przykłady:

Co cię nie zabije, to cię wzmocni.

co?

co?

zdanie nadrzędne (podmiot wyrażony zaimkiem to)

zdanie podrzędne podmiotowe

Ten, komu ufam, może zostać moim przyjacielem.

kto?

dalszy ciąg zdania nadrzędnego

kto?

zdanie nadrzędne (podmiotu wyrażony zaimkiem ten)

zdanie złożone podrzędnie podmiotowe

Wskaż wypowiedzenia ze zdaniem złożonym podrzędnie podmiotowym

• Kto się zgłosi, ten pojedzie.
• Myszy tańcują, gdy kota nie czują.
• Zasnął, kiedy czytał ostatni rozdział powieści.
• Kto nie pracuje, ten nie je.
• Co ma się stać, niech się stanie.
• Kto nie umie opanować gniewu, ten bez potrzeby wybucha.
• Wydaje mi się, że czytałem ten artykuł.

orzeczenie imienne

łącznik + orzecznik (odpowiada na pytanie jaki jest? kim/czym jest?

przymiotnik, rzeczownik, liczebnik, zaimek, przysłówek

być / stać się / zostać

Ten lekarz jest znawcą. Kasia jest ładną dziewczyną. Trener został wyróżniony. Ten człowiek jest kłamcą. Babcia Moniki była niezwykłą osobą.

Jak rozpoznać zdanie podrzędne orzecznikowe?

Zdanie podrzędne orzecznikowe zastępuje lub uzupełnia orzecznik zdania nadrzędnego. O zdanie podrzędne orzecznikowe pytamy: jaki jest/ był/ będzie? kim jest/ był/ będzie?

Babcia była taka, że wszyscy ją podziwiali.

jaka była?

jaka była?

zdanie podrzędne orzecznikowe

zdanie nadrzędne

Wypowiedzenia ze zdaniem złożonym podrzędnie orzecznikowym są charakterystyczne:

• Mój dziadek jest taki, że garną się do niego wszystkie zwierzęta.
• Dziś pogoda jest taka, że nie warto wychodzić z domu.
• Teresa była tą, którą pragnął poślubić.
• Awaria silnika jest tym, czego najbardziej obawiają się piloci.
• Dobra książka jest dla mnie tym, czym pokarm dla głodnego.

Zauważ, że w zdaniu nadrzędnym zawsze jest orzeczenie imienne, któego orzecznik jest wyrażony zaimkiem: taki, taka, ta, ten, tym, itp.

Jeśli chcesz utrwalić wiadomości o zdaniach podrzędnych, to obejrzyj następujące lekcje. Serdecznie polecam!

Jeśli chcesz utrwalić wiadomości o zdaniach podrzędnych, to obejrzyj następujące lekcje. Serdecznie polecam!