Budowa i funkcje komórek. Rodzaje komórek.

Budowa i funkcje komórki.Rodzaje komórek.

Poziomy organizacji komórkowej organizmów

W zależności od liczby komórek budujących organizm możemy podzielić je na:

Organizmy wielokomórkowe Są zbudowane z wielu zależnych od siebie komórek. Zaliczamy do nich organizmy plechowe, których ciało jest niezróżnicowane lub słabo zróżnicowane na tkanki, oraz organizmy tkankowe, które mają ciało wyraźnie zróznicowane na tkanki, a każda z nich pełni ściśle określoną funkcję. Organizmem plechowym jest np. skrętnica, natomiast tkankowym np. mięsień człowieka (przekrój)

Organizmy jedno komórkowe Są zbudowane z jednej komórki, która pełni wszystkie funkcje życiowe. Do takich organizmówe należy np. pantofelek

Formy kolonijne Są zespołami komórek połączonych ze sobą za pomocą ścian komórkowych lub galaretowatych otoczek. Każda z komórek w kolonii może funkcjonowac samodzielnie. Należą do nich m.in. sinice

Rodzaje komórek i ich budowa

Wspólne cechy komórk jądrowych i bez jądrowych:

Cechy różniące komórki jądrowe i bez jądrowe:

Komórki możemy podzielic na:

• Ich wnętrze wypełnia cytozol
• Ich materiałem genetycznym jest DNA
• Zawierają rybosomy
• Są oddzielone od świata zewnętrznego błoną komórkową, często również ścianą komórkową

• DNA komórek prokariotycznych ma zwykle postać kolistych cząstreczek, które znajdują się bezposredni w cytozolu, natomiast DNA komórek eukariotycznych ma postać liniowych cząsteczek, które są oddzielone od cytozolu otoczką jądrową
• W komórkach prokariotycznych nie występuje zorganizowany system błon śródplazmatycznych. Komórki eukariotyczne mają liczne błony śródplazmatyczne, które dzielą komórkę na przedziały o różnej budowie i funkcjach.
• Ściany komórkowe komórek prokariotycznych są zazwyczaj zbudowane z peptyfoglikanu, mureiny, w komórkach eukariotycznych z polisacharydów- celulozy u roślin i chityny u grzybów

Komórki eukariotyczne (jądrowe): - Komórki roślinne - Komórki zwierzęce - Komórki grzybowe

Komórki prokariotyczne (bez jadrowe): - Komórki m.in. bakterii

Materiał genetyczny tych komórek ma postać koliście zamknietej cząsteczki DNA, która leży bezpośrednio w cytozolu. Taka cząsteczka DNA zawiera kilkadziesiąt pętli. Ich liczba jest zmienna i zależy m.in. od fazy rozwoju komórki. Poszczególne pętle chromosomu są stabilizowane przez zasadowe białka niehistonowe, które mają zdolność wiązania się z DNA. Taka struktura to chromosom bakteryjny.

Materiał genetyczny tych komórek ma postać liniowych cząteczek DNA, które są oddzielone od cytozolu otoczką jądrową . Cząsteczki DNA są nawinięte na zasadowe białka histonowe i tworzą chromosomy eukariotyczne.

Komórki nabłonka z wybarwioną keratyną (czerwony) i DNA (zielony), obraz mikroskopowy (komórki eukariotyczne)

Dzieląca się pałeczka E. coli, obraz z SEM

Chromosom eukarotyczny

Chromosom bakteryjny

Komórki prokariotyczne

To komórki, które nie zawierają jądra, a od środowiska zewnętrznego oddziela je błona komórkowa mogąca tworzyć wypuklenia zwiększające jej powierzchnię i umożliwiające zachodzienie niektórych procesów np. fotosyntezy.

Komórki bakteryjne

Komórka bakterii autotrioficznej (sinicy)

Komórka bakterii heterotroficznej

Komórki eukariotyczne

Komórki eukariotyczne mają jądro komórkowe. Cechą tych komórek jest wysoko uorganizowany system błon śródplazmatycznych, które tworzą w komórce przedziały o różnej budowie i różnych funkcjach.

Komórka roślinna

Komórka grzybowa

Komórka zwierzęca

Komórki te od świata zewnętrznego oddziela tylko błona komórkowa. W ich wnętrzu znajdują się lizosomy, a ich głównym materiałem zapasowym jest glikogen.

Ściana komórkowa tych komórek jest zbudowana przeważnie z celulozy. W ich wnętrzu znajduje się centralnie położona wakuola oraz plastydy np. chloroplasty. Podstawowym materiałem zapasowym komórek roślinnych jest skorbia.

Komórki grzybowe mają ścianę zbudowaną głównie z chityny, a ich materiałem zapasowym jest glikogen

Komórki wyspecjalizowane

Wiele komórek eukariotycznych jest zbudowanych w nietypowy sposób, a wynika to z ich specjalizacji. Komórki zwierzęce specjalizują się w komórki określonego typu poprzez zmianę kształtu lub utratę określonych organelli. W komórkach roślinnych może dojść do utraty całego protoplastu. Powsatją wówczas martwe komórki, zbudowane tylko ze ściany komórkowej.

Krwinki czerwone

Człony naczyń

Plemniki

Komórki tkanki kostnej

Człony rurek sitowych

Neurony

Pręciki

Włókna mięśnia szkieletowego

System błon wewnątrzkomórkowych

Cytozol i zawieszone w nim organelle są oddzielone od środwiska zewnętrznego błoną komórkową. Jest ona powiązana z system błon wewnatrzkomórkowych komórkowych, który tworzą:

Lizosomy

Aparat Golgiego

Siateczka śródplazmatyczna

Rybosmy

Wakuola

Dziękuję za uwagę!

Prezentację wykonał: Tymoteusz Krakowski