Janina Doroszewska 1900 - 1979
Janina z Rogowskich Doroszewska urodziła się 7 kwietnia 1900 roku w Łodzi. Miała dwóch braci. Starszy o 2 lata Mieczysław był oficerem AK i zmarł w czasie Powstania Warszawskiego. Drugi brat, Lech, urodzony w 1907 r. był aktorem filmowym i teatralnym. Mieszkał z żoną w Wilnie, gdzie zaginął w czasie wojny.
Janina w wieku ok. 2 lat
Rodzicami Janiny byli Helena Katarzyna z Zajączkowskich i Bronisław Rogowscy. Byli oni ludźmi wykształconymi i głęboko zaangażowanymi społecznie w pracę w ruchu socjalistycznym. Założyli w Łodzi pierwszą bezpłatną wypożyczalnię książek i prowadzili ożywioną działalność oświatową i niepodległościową.
Rodzice Janiny - Bronisław (1869-1946) i Katarzyna z Zajączkowskich (1875-1967) - ok.1902r.
Janina z pewną goryczą wspomina swoje dzieciństwo, w którym - zamiast ciepłej opieki karmiono dzieci "codziennym bohaterstwem narażania się dla Sprawy". Żyły one także w atmosferze ciągłych aresztowań i zesłań. Na Pawiaku odwiedzały osadzonych tu ciotkę i ojca.
Janina z bratem Mieczysławem ok. 1905 r.
W 1905 roku cała rodzina przeniosła się do Warszawy. Tu w latach 1905 - 1910 nauczycielką małej Janeczki była Stefania Sempołowska - jedna z głównych postaci tajnego ruchu oświatowego w Królestwie.
Rodzina Rogowskich w Kołobrzegu - ok. 1914 r.
Po ukończeniu "kursów" u Stefanii Sempołowskiej Janina uczęszcza do prywatnej szkoły pani Szalayowej, a nastepnie do słynnej szkoły "Panien Jadwig" (Jawurkówny - Kowalczykówny) przy ulicy Wiejskiej 5 w Warszawie.
Klasa Janiny ze Szkoły na Wiejskiej z nauczycielem biologii i matematyki Wacławem Jezierskim. Janina siedzi w pierwszym rzędzie pośrodku. Ok. 1915 r.
W Szkole na Wiejskiej Janina po raz pierwszy styka się z wychowaniem religijnym. W niej też utwierdza się w wyniesionym już z domu rodzinnego patriotyzmie. Tu, w 1918 r., u progu niepodległości zdaje maturę. Jednak kontakty ze Szkołą, nauczycielkami i koleżankami trwają do końca jej życia.
Klasa maturalna w Szkole na Wiejskiej (1918 r.) z Pannami Jadwigami. Janina Rogowska stoi 3 od lewej
JAK TAM JEST Jak Tam jest - nie wiem. Czy góry czy morze? Czy bardzo Tam odświętnie, dzwony biją boże? czy Tam jest kolorowo? Jak każda barwa płonie czy siedzi dobry siwy staruszek na tronie? Jakiej woni kryształem Tam wieczność rozwiewa? Czy Tam się mówi do siebie, czy może śpiewa? Ja nie wiem... O, wiem tylko, że tak Tam być musi czarownie, tak daleko od nas, tak prosto, tak cudownie, że tamci obaj chodzą dziś sobie pod rękę, ten, który w Cytadeli przeżył kaźni mękę, i ten, co między obrazy padł z jego dłoni. Chodzą objęci, skroń przysuwając do skroni... "Czy bardzo, Prezydencie, bolały Cię rany?..." "Nie pamiętam! A Ciebie bolało, kochany?" 31 STYCZNIA 1923 R.
Już w szkole na Wiejskiej Janina Rogowska podejmuje pierwsze próby twórczości literackiej i poetyckiej. Jest autorką wierszy: "Kasztany", "Jak tam jest", "Tam".Szczególnie jednak ciekawe są różne baśnie i opowiastki dla dzieci - "Bajka o balonikach i o ziemi, co pachnie", "Bajka o Sercoludkach"
Zaraz po zdaniu matury w 1918 roku Janina zapisuje się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Warszawskiego. Wybuch wojny bolszewickiej skłania ją jednak do przerwania studiów i zapisania się do 3-miesięcznej Szkoły Pielęgniarskiej Czerwonego Krzyża. Po jej ukończeniu zgłasza się na ochotnika do wojska. Dostaje się na front i bierze udział w Bitwie Warszawskiej pod Radzyminem w 1920 roku. To trudne doświadczenie przypłaca ciężką depresją psychiczną, ma jednak dość siły, by wydobyć się z tego stanu.
Janina Rogowska w latach dwudziestych
W 1921 roku Janina Rogowska ponownie podejmuje studia na Uniwersytecie Warszawskim w sekcji ścisłej filozofii, ze szczególnym uwzględnieniem psychologii. Specjalne zainteresowania psychologią twórczości dziecka kierują ją ku studiom w zakresie historii sztuki i estetyki. W sposób pogłębiony korzysta także z wiedzy prawniczej. Interesuje ją również medycyna i pielęgniarstwo.
Lata dwudzieste
W 1922 roku Janina poznaje założycielkę Lasek - Matkę Różę Elżbietę Czacką, z którą łączy ją głęboka przyjaźń. Jest ona owocna w podejmowaniu wielu ważnych decyzji i wpływa na losy Janiny w wielu momentach jej życia. Matka darzy Janeczkę serdeczną miłością i przyjaźni się z całą jej rodziną. Kontakt z nią owocuje zainteresowaniem się Janiny pedagogiką specjalną.
Życzenia Matki Czackiej dla Janiny
Zamiłowania i zainteresowania psychologią doprowadzają Janinę do równoczesnego z psychologią studiowania historii sztuki, z którego to przedmiotu ostatecznie robi doktorat, ponieważ pracę seminaryjną - potem rozszerzoną - prof. Z. Batowski ostatecznie uznaje za doktorat. Studia kończy Rogowska pracą doktorską z zakresu ikonografii średniowiecznej wykonaną w Zakładzie Historii Sztuki prof. Batowskiego w 1928 roku.
List Janiny do Matki Elżbiety Czackiej, założycielki Lasek
3 września 1927 roku Janina wychodzi za mąż za wybitnego już wtedy językoznawcę, starszego asystenta Katedry Języka Polskiego, dra Witolda Doroszewskiego. Poznali się prawdopodobnie na uniwersytecie, a zaręczyli w łódce "Panna Wodna" płynącej z Helu do Gdyni.
Witold Doroszewski 1899-1976
16 marca 1929 roku, w Paryżu, na świat przychodzi pierwszy syn państwa Doroszewskich - Marek Antoni. Drugiego syna rodzi Janina już w Warszawie 8 listopada 1931 roku. Jej żywe zainteresowania różnymi dziedzinami wiedzy skłaniają ją teraz do rozwijania tych zainteresowań pod kątem spożytkowania ich w wychowaniu własnych dzieci.
Synowie Janiny i Witolda Doroszewskich - Marek i Jan - ok. 1934 r.
W czasie II wojny światowej Jadwiga Doroszewska obejmuje kierownictwo przedszkola dla dzieci niewidomych w Laskach. Problematykę wychowania przedszkolnego zna zarówno z niedawnej praktyki z własnymi dziećmi, opartej na głębokiej refleksji pedagogicznej, jak i systematycznych obserwacji prowadzonych w przedszkolach podczas jej rocznego pobytu w Stanach Zjednoczonych. Doroszewska uważa okres przedszkolny za zasadniczy "dla kształtowania się całego człowieka". W wielu pracach naukowych podkreśla znaczenie zabawy w rozwoju dziecka.
Janina Doroszewska w końcu lat trzydziestych
W Laskach Janina Doroszewska po raz pierwszy głębiej zastanawia się nad sytuacją dziecka chorego, jego potrzebami i rewalidacją. Styka się również ze sprzężeniem ślepoty i upośledzenia umysłowego. Pracę swą kontynuuje w Zakładzie dla Ociemniałych w Bukowinie (1944-1945), a następnie w Prewentorium RTPD "Oaza" w Zakopanem (1946-1947). W czasie pobytu w Krakowie i Zakopanem Doroszewska włącza się w ogólnopolski nurt rozwoju pedagogiki wygłaszając w 1945 roku na kongresie w Otwocku referat pt. "Wpływ wojny na dziecko". Wygłasza również w tym czasie pogadanki w radiu gdzie dzieli się doświadczeniami zdobytymi w internatach Lasek i Bukowiny. Czas powojenny jest dla niej okresem intensywnej i różnorodnej pracy twórczej, toteż po powrocie do Warszawy staje już pewnie na gruncie działalności naukowej.
Powojenna fotografia. Janiny Doroszewskiej - ok. 1945 r.
Jeszcze podczas pracy w Prewentorium w Zakopanem Doroszewska zostaje poproszona jako prelegentka na Kurs-Konferencję zorganizowaną w Busku-Zdroju przez Wizytatora Ministerstwa Oświaty mgr K. Kirejczyka oraz Przewodniczącą Sekcji Szkolnictwa Specjalnego Związku Nauczycielstwa Polskiego i Dyrektora Pa,ństwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej - dr Marię Grzegorzewską. Kurs ten odbywa się w 1947 r. i początkuje okres współpracy Janiny Doroszewskiej i Marii Grzegorzewskiej.
Zaświadczenie o udziale w konferencji w Busku-Zdroju w 1947 r.
1 września 1947 roku Maria Grzegorzewska zaprasza Janinę Doroszewską do współpracy w Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej i proponuje jej zorganizowanie w nim działu "przewlekle chorych i kalekich". Ponieważ w tamtych czasach trzeba było zalegalizować współpracę drogą okrężną na początek w latach 1947 - 1949 Maria Grzegorzewska zatrudnia Janinę na etacie w blisko współpracującym z PIPS-em Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych.
Janina Doroszewska z Marią Grzegorzewską w Klikuszowej w 1959 r
Jednocześnie z rozpoczęciem pracy w Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych Doroszewska podejmuje pracę "pierwszej w Polsce wychowawczyni szpitalnej" w Szpitalu im. Karola i Marii w Warszawie. Inicjuje w ten sposób we współpracy z dyrektorem szpitala W. Szenajchem dział wychowawczy w tym szpitalu. Chodzi również o zapoczątkowanie pracy psychologów i wychowawców na terenie szpitali dziecięcych.
Janina Doroszewska z wnuczką Urszulką - ok. 1958 r.
W 1948 roku Janina Doroszewska nawiązuje współpracę ze "Szkołą Specjalną". Czasopismo zostało założone w 1924 roku przez Marię Grzegorzewską, która była również redaktorem naczelnym pisma. Po śmierci Grzegorzewskiej w 1967 roku to Doroszewska przejmie stanowisko redaktora naczelnego. Jeden z jej artykułów kończy ważną myślą, która stała się później przewodnią myślą jej pedagogiki: "Jakiekolwiek jednak będą metody pracy, jedna jedyna jest najważniejsza - metoda przyjaźni wychowawcy do dziecka. Tylko ta metoda otworzy drogę intuicji twórczej wychowawcy - artysty w stosunku do tworzonego dzieła, jakim jest dziecko"
Janina Doroszewska z mężem, synem Markiem i Urszulką - Mądralin 1961 r.
W 1948 roku w "Odrodzeniu" Janina Doroszewska publikuje artykuł "Wychowanie dziecka poprzez sztukę", w którym zajmuje się równolegle sprawami ilustracji, zabawek i teatru dla dzieci. Jednak nie tylko teoretyzuje. Jest ona autorką (kto wie, czy nie pierwszej!) adaptacji scenicznej Małego Księcia Antoine'a de Saint Exupery'ego. Sztuka zostaje wystawiona w teatrze "Guliwer" w Warszawie ok. 1952 roku. Janina umie też organizować teatr samorodny. Podczas pobytu w Supraślu swoją kukiełką "Michasiem" zaciekawia wszystkie tamtejsze dzieci.
Janina Doroszewska z kukiełką - Michasiem - wśród studentów - koniec lat pięćdziesiątych
Według Janiny Doroszewskiej:
TEATR
ILUSTRACJE
ZABAWKI
Widowisko musi być dopasowane do zainteresowań i możliwości odbiorczych dzieci. Od teatru należy wymagać prostoty i jasności. Sztuka teatralna musi nieść treści wychowawcze, nie może stwarzać "nieodpowiedniej atmosfery moralnej, przy jednoczesnym recytowaniu morałów"
Dobra ilustracja powinna: - być dostępna dla dziecka (aby mogło ono znaleźć skarby, jakie daje sztuka) - pozostawić po sobie wartości ćwiczebne, kompensacyjne, poznawcze (powinny się krzyżować)
"Zabawkę mamy prawo uważać za przedszkole otwierające drzwi do szkoły sztuki (...) Zabawka - podobnie jak sztuka dla dorosłego - sprawia swą magią, że dziecko ubogie czuje się bogatym, nieśmiałe przeżywa dobre chwile czucia się mocnym (...), samotne zdobywa towarzystwo, smutne znajduje uśmiech (...). Trudno o bardziej kolorową magię."
Przyjaźń Janiny Doroszewskiej i Marii Grzegorzewskiej staje się osnową wielostronnej współpracy naukowej i dydaktycznej obu kobiet. Dla Doroszewskiej stanowi olbrzymi bodziec do rozwoju jej sił twórczych i osiągnięć naukowych. Dla Grzegorzewskiej staje się światłem i radością życia, nadzieją, że jej najważniejsze dzieło - PIPS - będzie się rozwijało we wspólnie obranym kierunku. Relacje te stanowią kanwę życia i pracy Janiny Doroszewskiej.
Janina Doroszewska z Marią Grzegorzewską na molo w Sopocie 24 sierpnia 1963 r.
Maria Grzegorzewska adoptuje do warunków szkoły polskiej metodę ośrodków zainteresowań Owidiusza Decroly'ego. Obie panie dzielnie walczą w latach 50-ych o "przeforsowanie tej metody". Wtedy też powstaje pomysł, aby zamienić "ośrodki zainteresowań" na "ośrodki pracy", co nie tylko dobrze brzmi "politycznie", ale jest też po myśli Marii Grzegorzewskiej, gdyż zbliża metodę do realnego życia.
Liścik pisany przez Marię Grzegorzewską do Janiny Doroszewskiej
Dydaktykę w Instytucie rozpoczyna Doroszewska już w 1947 roku na dwa lata przed jej formalnym zatrudnieniem. U podstaw wspólnej pracy obu pań jest "przenikanie się pracy naukowej i dydaktycznej". W koncepcji Instytutu podkreśla się ścisły związek pedagogiki specjalnej z ogólną i to jest podstawową tezą, na której jest budowany Instytut. Potrzebna jest integracja tych rozdzielonych sztucznie dyscyplin. W Instytucie każde dziecko upośledzone ma być traktowane jako potencjalnie normalne. Osobowość nauczyciela wychowawcy jest tu traktowana jako środek oddziaływania wychowawczego.
Janina Doroszewska
W latach 1957-58 poproszono Marię Grzegorzewską na stanowisko kierownika Katedry Pedagogiki Specjalnej UW. Janina Doroszewska jest tu początkowo (lata 1957-1959) zatrudniona w charakterze adiunkta. Od czerwca 1957 roku jest już na stanowisku docenta. Pracą habilitacyjną jest jej książka "Terapia wychowawcza". Wraz z przejściem Marii Grzegorzewskiej na emeryturę Janina Doroszewska obejmuje stanowisko kierownika Katedry Pedagogiki Specjalnej w Uniwersytecie Warszawskim.
Janina Doroszewska wśród studentów - koniec lat pięćdziesiątych
Czas pracy na Uniwersytecie oraz wicedyrektorstwa w PIPS-ie to okres intensywnego rozwoju naukowego, częstych wyjazdów na krajowe i międzynarodowe konferencje. Niedługo po śmierci Marii Grzegorzewskiej w 1967 roku Janina Doroszewska otrzymuje od Rady Państwa nominację profesorską. Organizuje też w tym czasie Komitet Uczczenia Pamięci Marii Grzegorzewskiej i jest głównym motorem jego działalności. Podstawowym zadaniem Komitetu jest kultywowanie pamięci patronki Uczelni i popularyzowanie jej dzieła.
Janina Doroszewska z Natalią Han-Ilgiewicz i Henryką Veillard-Cybulską (od lewej) w Lozannie w 1966 r.
Pomimo przejścia na emeryturę w roku 1971 Doroszewska nadal prowadzi na Uniwersytecie Warszawskim Zespół Naukowo-Badawczy a także seminarium doktoranckie.
Janina Doroszewska z synem Janem (trzeci od lewej) na uroczystości nadania Szkole w Łodzi imienia Witolda Doroszewskiego - 21 października 1978 r.
Janina Doroszewska umiera w dniu 22 września 1979 roku. Dzieło jej życia "Pedagogika specjalna" wychodzi w Ossolineum dwa lata po jej śmierci w 1981 roku
Grób Janiny Doroszewskiej (2015r.)
Główne prace Janiny Doroszewskiej
Terapia wychowawcza: podstawy teoretyczne pracy wychowawczej nad dziecmi przewlekle chorymi w zakładach leczniczych
Maria Grzegorzewska. Materiały z sesji naukowej- 7.XI.1969 r.
Nauczyciel-wychowawca w zakładzie leczniczym
Stefania Sempołowska. Wspomnienia
Pedagogika Specjalna Tom II
Pedagogika Specjalna Tom I
O regeneracji
Przedstawione informacje i zdjęcia pochodzą głównie z książki Ewy Tomasik "Polska Pani z lampą": Janina Doroszewska - człowiek i dzieło. Prezentację wykonały panie: Monika Chudziak Beata Maj
Janina Doroszewska
majek49
Created on February 17, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Chalkboard Presentation
View
Witchcraft Presentation
View
Sketchbook Presentation
Explore all templates
Transcript
Janina Doroszewska 1900 - 1979
Janina z Rogowskich Doroszewska urodziła się 7 kwietnia 1900 roku w Łodzi. Miała dwóch braci. Starszy o 2 lata Mieczysław był oficerem AK i zmarł w czasie Powstania Warszawskiego. Drugi brat, Lech, urodzony w 1907 r. był aktorem filmowym i teatralnym. Mieszkał z żoną w Wilnie, gdzie zaginął w czasie wojny.
Janina w wieku ok. 2 lat
Rodzicami Janiny byli Helena Katarzyna z Zajączkowskich i Bronisław Rogowscy. Byli oni ludźmi wykształconymi i głęboko zaangażowanymi społecznie w pracę w ruchu socjalistycznym. Założyli w Łodzi pierwszą bezpłatną wypożyczalnię książek i prowadzili ożywioną działalność oświatową i niepodległościową.
Rodzice Janiny - Bronisław (1869-1946) i Katarzyna z Zajączkowskich (1875-1967) - ok.1902r.
Janina z pewną goryczą wspomina swoje dzieciństwo, w którym - zamiast ciepłej opieki karmiono dzieci "codziennym bohaterstwem narażania się dla Sprawy". Żyły one także w atmosferze ciągłych aresztowań i zesłań. Na Pawiaku odwiedzały osadzonych tu ciotkę i ojca.
Janina z bratem Mieczysławem ok. 1905 r.
W 1905 roku cała rodzina przeniosła się do Warszawy. Tu w latach 1905 - 1910 nauczycielką małej Janeczki była Stefania Sempołowska - jedna z głównych postaci tajnego ruchu oświatowego w Królestwie.
Rodzina Rogowskich w Kołobrzegu - ok. 1914 r.
Po ukończeniu "kursów" u Stefanii Sempołowskiej Janina uczęszcza do prywatnej szkoły pani Szalayowej, a nastepnie do słynnej szkoły "Panien Jadwig" (Jawurkówny - Kowalczykówny) przy ulicy Wiejskiej 5 w Warszawie.
Klasa Janiny ze Szkoły na Wiejskiej z nauczycielem biologii i matematyki Wacławem Jezierskim. Janina siedzi w pierwszym rzędzie pośrodku. Ok. 1915 r.
W Szkole na Wiejskiej Janina po raz pierwszy styka się z wychowaniem religijnym. W niej też utwierdza się w wyniesionym już z domu rodzinnego patriotyzmie. Tu, w 1918 r., u progu niepodległości zdaje maturę. Jednak kontakty ze Szkołą, nauczycielkami i koleżankami trwają do końca jej życia.
Klasa maturalna w Szkole na Wiejskiej (1918 r.) z Pannami Jadwigami. Janina Rogowska stoi 3 od lewej
JAK TAM JEST Jak Tam jest - nie wiem. Czy góry czy morze? Czy bardzo Tam odświętnie, dzwony biją boże? czy Tam jest kolorowo? Jak każda barwa płonie czy siedzi dobry siwy staruszek na tronie? Jakiej woni kryształem Tam wieczność rozwiewa? Czy Tam się mówi do siebie, czy może śpiewa? Ja nie wiem... O, wiem tylko, że tak Tam być musi czarownie, tak daleko od nas, tak prosto, tak cudownie, że tamci obaj chodzą dziś sobie pod rękę, ten, który w Cytadeli przeżył kaźni mękę, i ten, co między obrazy padł z jego dłoni. Chodzą objęci, skroń przysuwając do skroni... "Czy bardzo, Prezydencie, bolały Cię rany?..." "Nie pamiętam! A Ciebie bolało, kochany?" 31 STYCZNIA 1923 R.
Już w szkole na Wiejskiej Janina Rogowska podejmuje pierwsze próby twórczości literackiej i poetyckiej. Jest autorką wierszy: "Kasztany", "Jak tam jest", "Tam".Szczególnie jednak ciekawe są różne baśnie i opowiastki dla dzieci - "Bajka o balonikach i o ziemi, co pachnie", "Bajka o Sercoludkach"
Zaraz po zdaniu matury w 1918 roku Janina zapisuje się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Warszawskiego. Wybuch wojny bolszewickiej skłania ją jednak do przerwania studiów i zapisania się do 3-miesięcznej Szkoły Pielęgniarskiej Czerwonego Krzyża. Po jej ukończeniu zgłasza się na ochotnika do wojska. Dostaje się na front i bierze udział w Bitwie Warszawskiej pod Radzyminem w 1920 roku. To trudne doświadczenie przypłaca ciężką depresją psychiczną, ma jednak dość siły, by wydobyć się z tego stanu.
Janina Rogowska w latach dwudziestych
W 1921 roku Janina Rogowska ponownie podejmuje studia na Uniwersytecie Warszawskim w sekcji ścisłej filozofii, ze szczególnym uwzględnieniem psychologii. Specjalne zainteresowania psychologią twórczości dziecka kierują ją ku studiom w zakresie historii sztuki i estetyki. W sposób pogłębiony korzysta także z wiedzy prawniczej. Interesuje ją również medycyna i pielęgniarstwo.
Lata dwudzieste
W 1922 roku Janina poznaje założycielkę Lasek - Matkę Różę Elżbietę Czacką, z którą łączy ją głęboka przyjaźń. Jest ona owocna w podejmowaniu wielu ważnych decyzji i wpływa na losy Janiny w wielu momentach jej życia. Matka darzy Janeczkę serdeczną miłością i przyjaźni się z całą jej rodziną. Kontakt z nią owocuje zainteresowaniem się Janiny pedagogiką specjalną.
Życzenia Matki Czackiej dla Janiny
Zamiłowania i zainteresowania psychologią doprowadzają Janinę do równoczesnego z psychologią studiowania historii sztuki, z którego to przedmiotu ostatecznie robi doktorat, ponieważ pracę seminaryjną - potem rozszerzoną - prof. Z. Batowski ostatecznie uznaje za doktorat. Studia kończy Rogowska pracą doktorską z zakresu ikonografii średniowiecznej wykonaną w Zakładzie Historii Sztuki prof. Batowskiego w 1928 roku.
List Janiny do Matki Elżbiety Czackiej, założycielki Lasek
3 września 1927 roku Janina wychodzi za mąż za wybitnego już wtedy językoznawcę, starszego asystenta Katedry Języka Polskiego, dra Witolda Doroszewskiego. Poznali się prawdopodobnie na uniwersytecie, a zaręczyli w łódce "Panna Wodna" płynącej z Helu do Gdyni.
Witold Doroszewski 1899-1976
16 marca 1929 roku, w Paryżu, na świat przychodzi pierwszy syn państwa Doroszewskich - Marek Antoni. Drugiego syna rodzi Janina już w Warszawie 8 listopada 1931 roku. Jej żywe zainteresowania różnymi dziedzinami wiedzy skłaniają ją teraz do rozwijania tych zainteresowań pod kątem spożytkowania ich w wychowaniu własnych dzieci.
Synowie Janiny i Witolda Doroszewskich - Marek i Jan - ok. 1934 r.
W czasie II wojny światowej Jadwiga Doroszewska obejmuje kierownictwo przedszkola dla dzieci niewidomych w Laskach. Problematykę wychowania przedszkolnego zna zarówno z niedawnej praktyki z własnymi dziećmi, opartej na głębokiej refleksji pedagogicznej, jak i systematycznych obserwacji prowadzonych w przedszkolach podczas jej rocznego pobytu w Stanach Zjednoczonych. Doroszewska uważa okres przedszkolny za zasadniczy "dla kształtowania się całego człowieka". W wielu pracach naukowych podkreśla znaczenie zabawy w rozwoju dziecka.
Janina Doroszewska w końcu lat trzydziestych
W Laskach Janina Doroszewska po raz pierwszy głębiej zastanawia się nad sytuacją dziecka chorego, jego potrzebami i rewalidacją. Styka się również ze sprzężeniem ślepoty i upośledzenia umysłowego. Pracę swą kontynuuje w Zakładzie dla Ociemniałych w Bukowinie (1944-1945), a następnie w Prewentorium RTPD "Oaza" w Zakopanem (1946-1947). W czasie pobytu w Krakowie i Zakopanem Doroszewska włącza się w ogólnopolski nurt rozwoju pedagogiki wygłaszając w 1945 roku na kongresie w Otwocku referat pt. "Wpływ wojny na dziecko". Wygłasza również w tym czasie pogadanki w radiu gdzie dzieli się doświadczeniami zdobytymi w internatach Lasek i Bukowiny. Czas powojenny jest dla niej okresem intensywnej i różnorodnej pracy twórczej, toteż po powrocie do Warszawy staje już pewnie na gruncie działalności naukowej.
Powojenna fotografia. Janiny Doroszewskiej - ok. 1945 r.
Jeszcze podczas pracy w Prewentorium w Zakopanem Doroszewska zostaje poproszona jako prelegentka na Kurs-Konferencję zorganizowaną w Busku-Zdroju przez Wizytatora Ministerstwa Oświaty mgr K. Kirejczyka oraz Przewodniczącą Sekcji Szkolnictwa Specjalnego Związku Nauczycielstwa Polskiego i Dyrektora Pa,ństwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej - dr Marię Grzegorzewską. Kurs ten odbywa się w 1947 r. i początkuje okres współpracy Janiny Doroszewskiej i Marii Grzegorzewskiej.
Zaświadczenie o udziale w konferencji w Busku-Zdroju w 1947 r.
1 września 1947 roku Maria Grzegorzewska zaprasza Janinę Doroszewską do współpracy w Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej i proponuje jej zorganizowanie w nim działu "przewlekle chorych i kalekich". Ponieważ w tamtych czasach trzeba było zalegalizować współpracę drogą okrężną na początek w latach 1947 - 1949 Maria Grzegorzewska zatrudnia Janinę na etacie w blisko współpracującym z PIPS-em Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych.
Janina Doroszewska z Marią Grzegorzewską w Klikuszowej w 1959 r
Jednocześnie z rozpoczęciem pracy w Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych Doroszewska podejmuje pracę "pierwszej w Polsce wychowawczyni szpitalnej" w Szpitalu im. Karola i Marii w Warszawie. Inicjuje w ten sposób we współpracy z dyrektorem szpitala W. Szenajchem dział wychowawczy w tym szpitalu. Chodzi również o zapoczątkowanie pracy psychologów i wychowawców na terenie szpitali dziecięcych.
Janina Doroszewska z wnuczką Urszulką - ok. 1958 r.
W 1948 roku Janina Doroszewska nawiązuje współpracę ze "Szkołą Specjalną". Czasopismo zostało założone w 1924 roku przez Marię Grzegorzewską, która była również redaktorem naczelnym pisma. Po śmierci Grzegorzewskiej w 1967 roku to Doroszewska przejmie stanowisko redaktora naczelnego. Jeden z jej artykułów kończy ważną myślą, która stała się później przewodnią myślą jej pedagogiki: "Jakiekolwiek jednak będą metody pracy, jedna jedyna jest najważniejsza - metoda przyjaźni wychowawcy do dziecka. Tylko ta metoda otworzy drogę intuicji twórczej wychowawcy - artysty w stosunku do tworzonego dzieła, jakim jest dziecko"
Janina Doroszewska z mężem, synem Markiem i Urszulką - Mądralin 1961 r.
W 1948 roku w "Odrodzeniu" Janina Doroszewska publikuje artykuł "Wychowanie dziecka poprzez sztukę", w którym zajmuje się równolegle sprawami ilustracji, zabawek i teatru dla dzieci. Jednak nie tylko teoretyzuje. Jest ona autorką (kto wie, czy nie pierwszej!) adaptacji scenicznej Małego Księcia Antoine'a de Saint Exupery'ego. Sztuka zostaje wystawiona w teatrze "Guliwer" w Warszawie ok. 1952 roku. Janina umie też organizować teatr samorodny. Podczas pobytu w Supraślu swoją kukiełką "Michasiem" zaciekawia wszystkie tamtejsze dzieci.
Janina Doroszewska z kukiełką - Michasiem - wśród studentów - koniec lat pięćdziesiątych
Według Janiny Doroszewskiej:
TEATR
ILUSTRACJE
ZABAWKI
Widowisko musi być dopasowane do zainteresowań i możliwości odbiorczych dzieci. Od teatru należy wymagać prostoty i jasności. Sztuka teatralna musi nieść treści wychowawcze, nie może stwarzać "nieodpowiedniej atmosfery moralnej, przy jednoczesnym recytowaniu morałów"
Dobra ilustracja powinna: - być dostępna dla dziecka (aby mogło ono znaleźć skarby, jakie daje sztuka) - pozostawić po sobie wartości ćwiczebne, kompensacyjne, poznawcze (powinny się krzyżować)
"Zabawkę mamy prawo uważać za przedszkole otwierające drzwi do szkoły sztuki (...) Zabawka - podobnie jak sztuka dla dorosłego - sprawia swą magią, że dziecko ubogie czuje się bogatym, nieśmiałe przeżywa dobre chwile czucia się mocnym (...), samotne zdobywa towarzystwo, smutne znajduje uśmiech (...). Trudno o bardziej kolorową magię."
Przyjaźń Janiny Doroszewskiej i Marii Grzegorzewskiej staje się osnową wielostronnej współpracy naukowej i dydaktycznej obu kobiet. Dla Doroszewskiej stanowi olbrzymi bodziec do rozwoju jej sił twórczych i osiągnięć naukowych. Dla Grzegorzewskiej staje się światłem i radością życia, nadzieją, że jej najważniejsze dzieło - PIPS - będzie się rozwijało we wspólnie obranym kierunku. Relacje te stanowią kanwę życia i pracy Janiny Doroszewskiej.
Janina Doroszewska z Marią Grzegorzewską na molo w Sopocie 24 sierpnia 1963 r.
Maria Grzegorzewska adoptuje do warunków szkoły polskiej metodę ośrodków zainteresowań Owidiusza Decroly'ego. Obie panie dzielnie walczą w latach 50-ych o "przeforsowanie tej metody". Wtedy też powstaje pomysł, aby zamienić "ośrodki zainteresowań" na "ośrodki pracy", co nie tylko dobrze brzmi "politycznie", ale jest też po myśli Marii Grzegorzewskiej, gdyż zbliża metodę do realnego życia.
Liścik pisany przez Marię Grzegorzewską do Janiny Doroszewskiej
Dydaktykę w Instytucie rozpoczyna Doroszewska już w 1947 roku na dwa lata przed jej formalnym zatrudnieniem. U podstaw wspólnej pracy obu pań jest "przenikanie się pracy naukowej i dydaktycznej". W koncepcji Instytutu podkreśla się ścisły związek pedagogiki specjalnej z ogólną i to jest podstawową tezą, na której jest budowany Instytut. Potrzebna jest integracja tych rozdzielonych sztucznie dyscyplin. W Instytucie każde dziecko upośledzone ma być traktowane jako potencjalnie normalne. Osobowość nauczyciela wychowawcy jest tu traktowana jako środek oddziaływania wychowawczego.
Janina Doroszewska
W latach 1957-58 poproszono Marię Grzegorzewską na stanowisko kierownika Katedry Pedagogiki Specjalnej UW. Janina Doroszewska jest tu początkowo (lata 1957-1959) zatrudniona w charakterze adiunkta. Od czerwca 1957 roku jest już na stanowisku docenta. Pracą habilitacyjną jest jej książka "Terapia wychowawcza". Wraz z przejściem Marii Grzegorzewskiej na emeryturę Janina Doroszewska obejmuje stanowisko kierownika Katedry Pedagogiki Specjalnej w Uniwersytecie Warszawskim.
Janina Doroszewska wśród studentów - koniec lat pięćdziesiątych
Czas pracy na Uniwersytecie oraz wicedyrektorstwa w PIPS-ie to okres intensywnego rozwoju naukowego, częstych wyjazdów na krajowe i międzynarodowe konferencje. Niedługo po śmierci Marii Grzegorzewskiej w 1967 roku Janina Doroszewska otrzymuje od Rady Państwa nominację profesorską. Organizuje też w tym czasie Komitet Uczczenia Pamięci Marii Grzegorzewskiej i jest głównym motorem jego działalności. Podstawowym zadaniem Komitetu jest kultywowanie pamięci patronki Uczelni i popularyzowanie jej dzieła.
Janina Doroszewska z Natalią Han-Ilgiewicz i Henryką Veillard-Cybulską (od lewej) w Lozannie w 1966 r.
Pomimo przejścia na emeryturę w roku 1971 Doroszewska nadal prowadzi na Uniwersytecie Warszawskim Zespół Naukowo-Badawczy a także seminarium doktoranckie.
Janina Doroszewska z synem Janem (trzeci od lewej) na uroczystości nadania Szkole w Łodzi imienia Witolda Doroszewskiego - 21 października 1978 r.
Janina Doroszewska umiera w dniu 22 września 1979 roku. Dzieło jej życia "Pedagogika specjalna" wychodzi w Ossolineum dwa lata po jej śmierci w 1981 roku
Grób Janiny Doroszewskiej (2015r.)
Główne prace Janiny Doroszewskiej
Terapia wychowawcza: podstawy teoretyczne pracy wychowawczej nad dziecmi przewlekle chorymi w zakładach leczniczych
Maria Grzegorzewska. Materiały z sesji naukowej- 7.XI.1969 r.
Nauczyciel-wychowawca w zakładzie leczniczym
Stefania Sempołowska. Wspomnienia
Pedagogika Specjalna Tom II
Pedagogika Specjalna Tom I
O regeneracji
Przedstawione informacje i zdjęcia pochodzą głównie z książki Ewy Tomasik "Polska Pani z lampą": Janina Doroszewska - człowiek i dzieło. Prezentację wykonały panie: Monika Chudziak Beata Maj