encyklopedie i słowniki

Encyklopedie i słowniki

edukacja czytelniczo - medialna

Informacje o otaczającym nas świecie czerpiemy z różnych źródeł: z telewizji, radia, Internetu, czasopism, programów multimedialnych oraz książek (słowników, encyklopedii, podręczników szkolnych, lektur).

Czym jest encyklopedia?

Jest to źródło wiedzy, które składa się z zapisanych haseł i tekstów je objaśniających. Hasła są ułożone zazwyczaj w porządku alfabetycznym, dzięki czemu możliwe jest szybkie odnalezienie właściwej informacji.

Jeśli encyklopedia zawiera wyjaśnienie haseł ze wszystkich dziedzin, nazywamy ją ogólną lub powszechną, natomiast jeśli tylko z jednej dziedziny, np. matematyka, historia, nazwiemy ją specjalistyczną.

Znane encyklopedie:

- francuska Encyklopedia wydana w okresie oświecenia, składała się z 28 tomów.

- Encyklopedia Britannica anglojęzyczna encyklopedia powszechna wydana po raz pierwszy w latach 1768–1771

drugie wydanie encyklopedii (1777-1784)

fotografie: Wikipedia

W Polsce do najstarszych książek wydanych w formie encyklopedii należą m.in.:

Zbiór potrzebniejszych wiadomości. Encyklopedia Ignacego Krasickiego z 1781 roku

Niektóre wyrazy porządkiem abecadła zebrane, autorstwa Franciszka Jezierskiego z 1791 roku

Encyklopedya Wiadomości Elementarnych, autorstwa Michała Sołtyka z 1798 roku

fotografie Wikipedia

Encyklopedie oprócz informacji pisemnych zawierają inne nośniki wiadomości:

- mapy

- ilustracje

- fotografie

- portrety

- tabele

fotografie Wikipedia

Czym jest słownik?

Jest to zbiór definicji słów, haseł z objaśnieniami, ułożonych i opracowanych według porządku alfabetycznego.

Rodzaje słowników:

- językowe: np. języka polskiego, ortograficzny, poprawnej polszczyzny, frazeologiczny, wyrazów obcych, wyrazów bliskoznacznych, antonimów, biograficzny

- specjalistyczne: np. geograficzne, historyczne, techniczne, naukowe

Jak właściwie czytać encyklopedie i słowniki?

Należy zapoznać sie z przedmową, w której znajdziemy informacje o tym: - jakiego rodzaju słownik lub encyklopedię właśnie oglądamy, - jaki układ haseł zastosowano, - jakie jest znaczenie poszczególnych skrótów (wydawnictwa często w opisie haseł stosują skróty, których znaczenie jest opisane w wykazie skrótów na poczatku lub na końcu książki. Skróty ułożone są w wykazie w porządku alfabetycznym, np. fr. - francuski, gat. - gatunek, zob. - zobacz).

W większości encyklopedii i słowników hasła ułożone są w porządku alfabetycznym

Jak dotrzeć do szukanego hasła?

Musimy posłużyć się tzw. żywą paginacją - jest to pierwsze i ostatnie hasło (całość lub jego część) na stronie, które umieszczone będzie w górnym rogu lewej i prawej strony książki.

Ilustracje wykorzystane w prezentacji pochodzą z serwisu Wikipedia oraz ze strony Pixabay