Style i stylizacja

style i stylizacja

Styl funkcjonalny - sposób ukształtowania tekstu mówionego lub pisanego za pomocą środków językowych dobranych odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, celu i funkcji wypowiedzi.

Style funkcjonalne

05. Retoryczny

01. Potoczny

06. Urzędowy

02. Publicystyczny

07. Artystystyczny

03. Naukowy

04. Popularnonaukowy

.01

Potoczny

Cechy charakterystyczne:

Zastosowanie

W codziennych sytuacjach życiowych. Na przykład:

• słownictwo konkretne, brak pojęć abstakcyjnych
• wypowiedzi nacechowane emocjonalnie
• określenia oceniające, wartościujące
• obrazowość języka (metafory, porównania, frazeologizmy)
• niezbyt staranna, uproszczona składnia (przewaga równoważników zdań i zdań pojedynczych), skróty myślowe

• nieoficjalne rozmowy
• prywatne listy
• pamiętniki
• SMS-y

Przykład

.02

Publicystyczny

Zastosowanie

W prasie, radiu, telewizji, internecie, w tekstach dotyczących aktualnych wydarzeń.Na przykład:

• notki
• komentarze
• reportarze
• felietony

Cechy charakterystyczne:

• dążenie do skrótowości
• słownictwo wartościujące
• bogata i obrazowa frazeologia, zaczerpnięta ze stylu potocznego
• łączenie elementów stylu potocznego i naukowego
• używanie skrótowców i modnych wyrazów
• zdania prosto zbudowane, łatwe w odbiorze

Przykład

.03

Naukowy

Zastosowanie

Przykład

W tekstach przekazujących wiedzę z różnych dziedzin nauki.Na przykład:

• artykuły i rozprawki naukowe
• referaty
• wykłady
• odczyty
• eseje

Cechy charakterystyczne

• obiektywizm, precyzja i uporządkowanie wypowiedzi
• bogata terminologia specjalistyczna
• liczne pojęcia abstrakcyjne
• brak słownictwa potocznego i nacechowanego emocjonalnie
• unikanie środków stylistycznych (metafor, porównań)
• używanie liczby mnogiej i bezosobowych form czasowników
• zdania długie, wielokronie złożone i złożone podrzędnie
• liczne przypisy i cytaty

.04

Popularnonaukowy

Zastosowanie

W publikacjach na tematy naukowe przeznaczone dla odbiorców, którzy nie są specjalistami w danej dziedzinie.Na przykład:

• podręczniki
• skrypty
• książki popularnonaukowe
• artykuły prasowe

Cechy charakterystyczne:

• łączenie cech stylów potocznego, publicystycznego i naukowego
• terminy naukowe używane w sposób oszczędny i najczęściej objaśnione
• obrazowość wypowiedzi - występowanie środków stylistycznych, podawanie wymownych przykładów, przystępny język
• obecność słownictwa wartościującego, potocznego
• dążenie do ożywienia opowiadania - urozmaicona składnia, nagromadzenie czasowników

Przykład

.05

Urzędowy

Zastosowanie

Cechy charakterystyczne:

W kontaktach obywateli z przedstawicielami różnych instytucji i urzędów.Na przykład:

• podania
• pisma urzędowe
• ustawy
• zarządzenia
• regulaminy
• instrukcje

• schematyczność. zwięzłość i ścisłość
• słownictwo specjalistyczne (głównie z dziedziny prawa)
• precyzja osiągana dzięki szablonowym sformułowaniom (niniejszym)
• liczne konstrukcje bezosobowe (zarządza się) i formy trybu rozkazującego, nakazy, zakazy
• brak słownictwa potocznego i nacechowanego emocjonalnie

Przykład

.06

Artystyczny

Zastosowanie

Cechy charakterystyczne

W utworach literackich w celu wywołania u odbiorcy określonych uczuć i wrażeń

• oryginalność i indywidualność języka
• bogate słownictwo, pochodzące z różnych warstw języka (archaizmy, gwara)
• używanie słów rzadkich i tworzenie neologizmów
• liczne środki stylistyczne
• urozmaicona składnia

Przykład

.07

Retoryczny

Zastosowanie

W tekstach retorycznych.Na przykład:

• przemówienia polityczne i sądowe
• laudacje
• kazania
• homilie
• toasty

Cechy charakterystyczne:

• staranna i przemyślana kompozycja
• sugestowność i rzeczowość wypowiedzi
• zwroty do słuchaczy, w tym pytania retoryczne
• słownictwo podniosłe (obecność archaizmów)
• wyrazy ekspresywne, emocjonalne i wartościujące

Przykład

Cechy dobrego stylu

Stosowność i jasność

Zwięzłość i prostota

Dynamiczność (żywość) i obrazowość

Budowanie nieskomplikowanych zdań, unikanie sformułowań, które nie wnoszą nowych informacji i nie pełnią żadnych funkcji, wystrzeganie się powtórzeń i trudnych wyrazów.

Używanie słownictwa odpowiedniego do tematu i okoliczności, tworzenie naturalnego szyku wypowiedzenia, unikanie długich i zawiłych konstrukcji zdaniowych, dbanie o porządek i spójność wypowiedzi.

Stosowanie zróżnicowanych form gramatycznych, różnorodnych typów zdań, umiejętny dobór słownictwa i środków stylistycznych.

Stylizacja - celowe wprowadzenie do tekstu elementów językowych charakterystycznych dla innego stylu.

STYLIZACJA

NAŚLADOWANIE INNEGO STYLU

Funkcje stylizacji

Stylizację wykorzystuje się, aby:

• oddać realia dawnej epoki lub jakiegoś środowiska (uzyskać wrażenie autentyczności);
• pogłębić charakterystykę bohaterów, zindywidualizować ich język;
• nadać wypowiedzi emocjonalny ton, stworzyć odpowiedni nastrój (np. uroczysty, żartobliwy, melancholijny, refleksyjny);
• wprowadzić elementy komiczne i satyryczne, osiągnąć efekt groteski.

Rodzaje stylizacji

01. Archaizacja

04. Styl. środowiskowa

05. Styl. biblijna

02. Dialektyzacja

03. Kolokwializacja

06. Parodia

.01

Archaizacja

Funkcje:

Archaizację stosuje się przede wszystkim w:

• powieściach historycznych - aby oddać koloryt epoki i zwiększyć realizm przedstawianych wydarzeń;
• tekstach retorycznych - aby nadać wypowiedzi podniosły charakter, zbudować uroczysty nastrój;
• utworach o charakterze żartobliwym, ironicznym - dla osiągnięcia kontrastu (błahość tematu zostaje ośmieszona patetyczną, starą formą).

Definicja

Archaizacja - stylizacja na dawny język. Polega na wprowadzaniu do tekstu archaizmów, czyli wyrazów, wyrażeń i konstrukcji zdaniowych charakterystycznych dla języka minionych epok.

Przykład

.02

Dialektyzacja

Funkcje:

Dialektyzację najczęściej stosuje się aby:

• oddać realia życia na wsi, podkreślić wiejskie pochodzenie bohaterów, uzyskać wrażenie autentyczności
• osiąnąć efekt komiczny, groteskowy - ośmieszyć pewne postawy, idee

Definicja

Dialektyzacja - stylizacja gwarowa; polega na wprowadzeniu do wypowiedzi dialektyzmów, czyli elementów językowych pochodzących z określonej gwary ludowej lub dialektu.

Przykład

.03

Kolokwializacja

Funkcje

Kolokwializację stosuję się, aby:

• oddać realia codziennego życia;
• przedstawić świat przeciętnego człowieka;
• wzmocnić ekspresję wypowiedzi;
• podkreślić przynależność bohaterów do określonego środowiska;
• ożywić tekst;
• wprowadzić elementy humorystyczne.

Definicja

Kolokwializacja - stylizacja na język potoczny; polega na wprowadzeniu do wypowiedzi kolokwializmów, czyli wyrazów i sformułowań charakterystycznych dla mowy potocznej, zwykle nacechowanych emocjonalnie.

Przykład

.04

Stylizacja środowiskowa

Funkcje

Stylizacja środowiskowa stosowana jest w celu:

• stworzenia realistycznego obrazu rzeczywistości
• pełniejszej charakterystyki bohaterów
• zabarwienia humorystycznego

Definicja

Stylizacja środowiskowa - rodzaj dialektyzacji, polega na wprowadzaniu do wypowiedzi przeróżnych form językowych właściwych konkretnym grupom społecznym.

Przykład

.05

Stylizacja biblijna

Cechy

Definicja

• częste wykorzystanie apostrofy i trybu rozkazującego
• przestawny szyk przydawki (np. "Panie mój")
• liczne powtórzenia charakterystycznych fraz oraz paraleizmy
• alegoryzm
• podniosły, uroczysty ton
• zwięzłe i dosadne słownictwo, łączące wzniosłość z potocznością
• krótkie zdania, często współrzędnie złożone i rozpoczynane przez spójniki
• sentencje i aforyzmy
• wykorzystywanie symboli i przypowieści do ilustrowania przekazywanych prawd

Stylizacja biblijna - naśladowanie w dziele literackim stylu charakterystycznego dla Biblii.

Funkcja

Stylizacja biblijna służy przede wszystkim podkreśleniu powagi wypowiedzi i uzyskaniu podniosłości tekstu.

Przykład

.06

Parodia

Funkcje

Głównym celem parodii jest ośmieszenie.

Definicja

Parodia - rodzaj stylizacji humorystycznej, polegający na naśladowaniu jakiegoś stylu, który zostaje odcięty od swoich zwykłych uzasadnień i wprowadzony w kontekst przeczący jego charakterowi, dzięki czemu ulega komicznemu wyolbrzymieniu.

Przykład

Dziękuję za uwagę :)