Emil Warmiński - Lekarz nie Arzt
(140 rocznica urodzin)
"Wdzięczność zależy od pamięci" .Anne McCaffrey, Pieśń Kryształu
Fot. ze zbiorów Antoniego Zolla, źródło: pomorska.pl
Emil Warmiński przyszedł na świat 15 marca 1881 r. w kamienicy przy ul Poznańskiej 14.
Był synem Ottona, sekretarza sądowego i Małgorzaty z Siudzińskich. Po śmierci ojca (1887) jego wykształceniem zajął się kuzyn – dr Stanisław Warmiński znany i ceniony lekarz bydgoski (funkcjonuje również wersja, iż był on jego stryjem. Jednak rodzina uważai, że jedyny brat ojca Warmińskiego już wówczas nie żył).
Małgorzaty z Siudzińskich, matka przyszłego doktora Fot. ze zbiorów Antoniego Zolla, źródło: pomorska.pl/
Dzięki jego pomocy w latach 1890–1899 przyszły lekarz mógł się uczyć w gimnazjum bydgoskim przy pl. Wolności. Tam też zdał maturę. Dał się poznać jako niezwykle zdolny uczeń.
żródło; 1lo.bydgoszcz.pl/jubileusz/
Następnie, postanawia iść w ślady swego kuzyna i rozpoczyna studia medyczne; najpierw w Magdeburgu, a później w Berlinie.
Universität Berlin, 1900
źródło: wikimedia.org
Podczas jednego z wykładów u prof. Schiemana E.W. usłyszał takie stwierdzenie: "Gdybym był Polakiem, zakryłbym sobie ze wstydu twarz". Na co nasz bohater zareagował; "Panie profesorze, gdybym był Niemcem zakryłbym teraz sobie ze wstydu twarz". Po ripoście, niestety musiał opuścić uczelnię z wilczym biletem (zakaz wstępu na wyższe uczelnie w Prusach). W celu ukończenia studiów wyrusza do Fryburga w Badenii, gdzie w 1904 r. uzyskuje tytuł doktora nauk medycznych. Za pracę o tyfusie brzusznym dostaje ocenę "summa cum laude" (z najwyższym uznaniem).
Do rodzinnego miasta Warmiński wraca w maju 1905 r. W tym samym roku przejmuje praktykę lekarską po zmarłym kuzynie Stanisławie przy ul. Gdańskiej 9 lub 13. Już na samym początku pracy w Bydgoszczy wywołał sensację i skandal. Jako pierwszy zerwał tabliczkę z napisem "Arzt" i na jej miejsce wywiesił szyld, a na nim w jęz. polskim nazwa zawodu "Lekarz". Cena jaką mu przyjdzie za to zapłacić, to: trzy zdjęte tablice, jedna ostrzelona, zmiana pisowni na "Lek-arsch" (arsch - w jęz.niemieckim znaczy tyłek), sprawa w sądzie i eksmisja na ul. Dworcową.
Oprócz praktyki lekarskiej, liczba podejmowanych przez dr. Emila Warmińskiego inicjatyw jest imponująca; w 1907 r. przy Farze, w okresie trwającego strajku polskich uczniów, po wprowadzeniu nakazu nauki religii w jęz. niemieckim, uruchamia pierwszą bibliotekę i czytelnię polską dla dzieci, a w następnym roku również dla kobiet, która z czasem stała się największą i najaktywniejszą w Prowincji Poznańskiej. Angażuje się również w Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", Towarzystwo Śpiewu "Halka", w Towarzystwo Robotników Polsko-Katolickich oraz w Towarzystwo Przemysłowe.
Ilustracja Andrzej Bogucki
.Chór "Halka" 1908 rźródło: tygodnikbydgoski.pl/
źródło: pomorska.pl/
Zakłada również Spółkę Budowlaną, która ma za cel nabycie budynków przeznaczonych na lokale dla polskich stowarzyszeń społeczno-kulturalnych. W 1906 r. ze zgromadzonych środków organizuje Dom Polski zakupiony od niemieckiego właściciela przy ul. Gamma 5 (dziś Emila Warmińskiego 11).Znalazły tu swoje pomieszczenia polskie organizacje społeczne. Odbywały się w nim ćwiczenia Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, próby chórów „Halka” i „św. Wojciecha” oraz zebrania polskich stowarzyszeń.
17 sierpnia 1919 r. około 100 żołnierzy „Grenzschutzu” dokonało napadu na lokal. Podczas trwającego przedstawienia wtargnęli uzbrojeni w granaty ręczne, zdemolowali lokal, zniszczyli sprzęt i urządzenia oraz zabili i zranili kilkadziesiąt osób. Obecne w lokalu polskie kobiety obrabowano z biżuterii, splądrowano kasę i bufet.
źródło: fotopolska.eu
Intensywna praca wyczerpywała z nie mniejszą dynamiką jego siły, osłabione wskutek gruźlicy oraz ciężkiej choroby jelit. Usiłował je zwalczyć kuracjami we Włoszech, Szwajcarii i Zakopanem. Podleczywszy się, postarał się o stanowisko asystenta na Oddziale Ginekologii w szpitalu wrocławskim. Do Wrocławia wyjechał w sierpniu 1908 r. i tam przeszedł szczęśliwie operację jelit, lecz w dalszym ciągu chorował na gruźlicę, która ostatecznie stała się przyczyną jego zgonu. Zmarł 9 czerwca 1909 r. o godzinie 22.30.
Materiał udostępniony przez Pracownię Regionalną WiMBP w Bydgoszczy
Po jego śmierci "Dziennik Bydgoski" 12 czerwca 1909 r. w artykule poświęconym pamięci zmarłego, zamieścił taką oto poruszającą rodzinę zmarłego informację;
Z tą opinią do chwili obecnej nie zgadzają się krewni lekarza. Uważają oni, że od pokolneń czują się Polakami. Ich zdanie potwierdza choćby fakt, że...
wspomniany wcześniej kuzyn Stanisław Warmiński, pod koniec XIX w. zanim Emil wybrał się na studia medyczne, zaangażował się przy tworzeniu szpitala obecnie przy ul. Floriana. Była to placówka zdrowotna przeznaczona typowo dla polskich dzieci, a powstał z inicjatywy ówczesnego proboszcza bydgoskiejgo kościoła farnego ks. Józefa Turkowskiego. Opiekę nad chorymi miały sprawować sprowadzone z Chełmna siostry ze Zgromadzenia Córek Miłosierdzia Św. Wincentego à Paulo
(Siostry Szarytki).
źródło: wroclaw.fotopolska.eu
Uroczystość pogrzebowa odbyła się 13 czerwca 1909 r. Towarzyszył jej tłum. Reprezentowane były wszystkie stany. Nad grobem została odśpiewana czterogłosowa pieśń "Na groby" przez chór "Halka". Zwłoki Emila Warmińskiego zostały złożone na cmentarzu Starofarnym w Bydgoszczy w grobowcu rodzinnym. Zapmiętany on został przez żegnających m.in jako "lekarz ubogich". Ów tytuł zawdzięczał temu, że biednych czesto leczył, nie biorąc za to pieniędzy, a za leki dla nich sam płacił.
Fot. Tomasz Szulc
Podczas obrony Warszawy 26 września 1939 r, ginie syn Emila Warmińskiego - Przemysław (w okresie międzywojenym znany tenisista). Jego ciało zostało pochowane na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (w rodzinnym grobowcu znajduje się tablica pamiątkowa).
Serdecznie dziekuję za uwagę.
Szczególne podziękowania dla pracowników WiMBP w Bydgoszczy z działów: Pracownia Regionalna i Zbiory Specjalne, za pomoc i udostępniemie materiałów.
Opracował Tomasz Szulc
Bibliografia
- StanisławBłażejewski, Janusz Kutta. Marek Romaniuk , Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom I, Bydgoszcz 1994 - Historia Bydgoszczy tom I. Do roku 1920, Warszawa, Poznań, 1991 - Dziennik Bydgoski; nr; 129,1909 r.- Krzysztof Błażejewski, Bydgoskie żałobne pochody, "Express Bydgoski" 15 kwietnia 2010, online: https://expressbydgoski.pl/bydgoskie-zalobne-pochody/ar/11169580, dostęp: 06.03.2021- Hanna Sowińska, Doktor Emil, "Gazeta Pomorska" 14 stycznia 2012, online: https://pomorska.pl/doktor-emil/ar/7264038, dostęp: 06.03.2021
Emil Warmiński 140 rocznica urodzin
tomaszm.szulc
Created on February 16, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Audio tutorial
View
Pechakucha Presentation
View
Desktop Workspace
View
Decades Presentation
View
Psychology Presentation
View
Medical Dna Presentation
View
Geometric Project Presentation
Explore all templates
Transcript
Emil Warmiński - Lekarz nie Arzt
(140 rocznica urodzin)
"Wdzięczność zależy od pamięci" .Anne McCaffrey, Pieśń Kryształu
Fot. ze zbiorów Antoniego Zolla, źródło: pomorska.pl
Emil Warmiński przyszedł na świat 15 marca 1881 r. w kamienicy przy ul Poznańskiej 14.
Był synem Ottona, sekretarza sądowego i Małgorzaty z Siudzińskich. Po śmierci ojca (1887) jego wykształceniem zajął się kuzyn – dr Stanisław Warmiński znany i ceniony lekarz bydgoski (funkcjonuje również wersja, iż był on jego stryjem. Jednak rodzina uważai, że jedyny brat ojca Warmińskiego już wówczas nie żył).
Małgorzaty z Siudzińskich, matka przyszłego doktora Fot. ze zbiorów Antoniego Zolla, źródło: pomorska.pl/
Dzięki jego pomocy w latach 1890–1899 przyszły lekarz mógł się uczyć w gimnazjum bydgoskim przy pl. Wolności. Tam też zdał maturę. Dał się poznać jako niezwykle zdolny uczeń.
żródło; 1lo.bydgoszcz.pl/jubileusz/
Następnie, postanawia iść w ślady swego kuzyna i rozpoczyna studia medyczne; najpierw w Magdeburgu, a później w Berlinie.
Universität Berlin, 1900
źródło: wikimedia.org
Podczas jednego z wykładów u prof. Schiemana E.W. usłyszał takie stwierdzenie: "Gdybym był Polakiem, zakryłbym sobie ze wstydu twarz". Na co nasz bohater zareagował; "Panie profesorze, gdybym był Niemcem zakryłbym teraz sobie ze wstydu twarz". Po ripoście, niestety musiał opuścić uczelnię z wilczym biletem (zakaz wstępu na wyższe uczelnie w Prusach). W celu ukończenia studiów wyrusza do Fryburga w Badenii, gdzie w 1904 r. uzyskuje tytuł doktora nauk medycznych. Za pracę o tyfusie brzusznym dostaje ocenę "summa cum laude" (z najwyższym uznaniem).
Do rodzinnego miasta Warmiński wraca w maju 1905 r. W tym samym roku przejmuje praktykę lekarską po zmarłym kuzynie Stanisławie przy ul. Gdańskiej 9 lub 13. Już na samym początku pracy w Bydgoszczy wywołał sensację i skandal. Jako pierwszy zerwał tabliczkę z napisem "Arzt" i na jej miejsce wywiesił szyld, a na nim w jęz. polskim nazwa zawodu "Lekarz". Cena jaką mu przyjdzie za to zapłacić, to: trzy zdjęte tablice, jedna ostrzelona, zmiana pisowni na "Lek-arsch" (arsch - w jęz.niemieckim znaczy tyłek), sprawa w sądzie i eksmisja na ul. Dworcową.
Oprócz praktyki lekarskiej, liczba podejmowanych przez dr. Emila Warmińskiego inicjatyw jest imponująca; w 1907 r. przy Farze, w okresie trwającego strajku polskich uczniów, po wprowadzeniu nakazu nauki religii w jęz. niemieckim, uruchamia pierwszą bibliotekę i czytelnię polską dla dzieci, a w następnym roku również dla kobiet, która z czasem stała się największą i najaktywniejszą w Prowincji Poznańskiej. Angażuje się również w Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół", Towarzystwo Śpiewu "Halka", w Towarzystwo Robotników Polsko-Katolickich oraz w Towarzystwo Przemysłowe.
Ilustracja Andrzej Bogucki
.Chór "Halka" 1908 rźródło: tygodnikbydgoski.pl/
źródło: pomorska.pl/
Zakłada również Spółkę Budowlaną, która ma za cel nabycie budynków przeznaczonych na lokale dla polskich stowarzyszeń społeczno-kulturalnych. W 1906 r. ze zgromadzonych środków organizuje Dom Polski zakupiony od niemieckiego właściciela przy ul. Gamma 5 (dziś Emila Warmińskiego 11).Znalazły tu swoje pomieszczenia polskie organizacje społeczne. Odbywały się w nim ćwiczenia Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, próby chórów „Halka” i „św. Wojciecha” oraz zebrania polskich stowarzyszeń.
17 sierpnia 1919 r. około 100 żołnierzy „Grenzschutzu” dokonało napadu na lokal. Podczas trwającego przedstawienia wtargnęli uzbrojeni w granaty ręczne, zdemolowali lokal, zniszczyli sprzęt i urządzenia oraz zabili i zranili kilkadziesiąt osób. Obecne w lokalu polskie kobiety obrabowano z biżuterii, splądrowano kasę i bufet.
źródło: fotopolska.eu
Intensywna praca wyczerpywała z nie mniejszą dynamiką jego siły, osłabione wskutek gruźlicy oraz ciężkiej choroby jelit. Usiłował je zwalczyć kuracjami we Włoszech, Szwajcarii i Zakopanem. Podleczywszy się, postarał się o stanowisko asystenta na Oddziale Ginekologii w szpitalu wrocławskim. Do Wrocławia wyjechał w sierpniu 1908 r. i tam przeszedł szczęśliwie operację jelit, lecz w dalszym ciągu chorował na gruźlicę, która ostatecznie stała się przyczyną jego zgonu. Zmarł 9 czerwca 1909 r. o godzinie 22.30.
Materiał udostępniony przez Pracownię Regionalną WiMBP w Bydgoszczy
Po jego śmierci "Dziennik Bydgoski" 12 czerwca 1909 r. w artykule poświęconym pamięci zmarłego, zamieścił taką oto poruszającą rodzinę zmarłego informację;
Z tą opinią do chwili obecnej nie zgadzają się krewni lekarza. Uważają oni, że od pokolneń czują się Polakami. Ich zdanie potwierdza choćby fakt, że...
wspomniany wcześniej kuzyn Stanisław Warmiński, pod koniec XIX w. zanim Emil wybrał się na studia medyczne, zaangażował się przy tworzeniu szpitala obecnie przy ul. Floriana. Była to placówka zdrowotna przeznaczona typowo dla polskich dzieci, a powstał z inicjatywy ówczesnego proboszcza bydgoskiejgo kościoła farnego ks. Józefa Turkowskiego. Opiekę nad chorymi miały sprawować sprowadzone z Chełmna siostry ze Zgromadzenia Córek Miłosierdzia Św. Wincentego à Paulo (Siostry Szarytki).
źródło: wroclaw.fotopolska.eu
Uroczystość pogrzebowa odbyła się 13 czerwca 1909 r. Towarzyszył jej tłum. Reprezentowane były wszystkie stany. Nad grobem została odśpiewana czterogłosowa pieśń "Na groby" przez chór "Halka". Zwłoki Emila Warmińskiego zostały złożone na cmentarzu Starofarnym w Bydgoszczy w grobowcu rodzinnym. Zapmiętany on został przez żegnających m.in jako "lekarz ubogich". Ów tytuł zawdzięczał temu, że biednych czesto leczył, nie biorąc za to pieniędzy, a za leki dla nich sam płacił.
Fot. Tomasz Szulc
Podczas obrony Warszawy 26 września 1939 r, ginie syn Emila Warmińskiego - Przemysław (w okresie międzywojenym znany tenisista). Jego ciało zostało pochowane na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (w rodzinnym grobowcu znajduje się tablica pamiątkowa).
Serdecznie dziekuję za uwagę.
Szczególne podziękowania dla pracowników WiMBP w Bydgoszczy z działów: Pracownia Regionalna i Zbiory Specjalne, za pomoc i udostępniemie materiałów.
Opracował Tomasz Szulc
Bibliografia
- StanisławBłażejewski, Janusz Kutta. Marek Romaniuk , Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom I, Bydgoszcz 1994 - Historia Bydgoszczy tom I. Do roku 1920, Warszawa, Poznań, 1991 - Dziennik Bydgoski; nr; 129,1909 r.- Krzysztof Błażejewski, Bydgoskie żałobne pochody, "Express Bydgoski" 15 kwietnia 2010, online: https://expressbydgoski.pl/bydgoskie-zalobne-pochody/ar/11169580, dostęp: 06.03.2021- Hanna Sowińska, Doktor Emil, "Gazeta Pomorska" 14 stycznia 2012, online: https://pomorska.pl/doktor-emil/ar/7264038, dostęp: 06.03.2021