"Wielki Testament" - Franiszek Villon

"WIelki testament"Franciszek villon

· Franciszek Villon - biografia

· Ballada jako gatunek

· Wielki Testament a Księga Hioba i Księga Koheleta

SPIS TREŚCI

· Refleksje na temat życia i śmierci w utworze

· Motywy i toposy w Wielkim Testamencie

Franciszek Villon- biografia

Lata życia 1431/1432-1463

• poeta francuski epoki średniowiecza, autor Małego testamentu i Wielkiego testamentu (napisanego około 1461)

• obracał się w przestępczym towarzystwie, dołączył do złoczyńczej szajki, trafił do więzienia, w późniejszych latach został wygnany z Paryża

BALLADA

Gatunek synkretyczny, łączący w sobie cechy liryki (nastrojowość, emocjonalność), epiki (fabuła, narrator) i dramatu (dialogi, akcja), którego tematem są niezwykłe wydarzenia. Jej nazwa pochodzi od włoskiego ballare (tańczyć), co wskazuje na włosko-prowansalskie początki. Romantyczna ballada nawiązuje do ludowych pieśni, które między XII a XIV w. pojawiły się w Danii i Szkocji. Pod koniec XVIII w. odkryli je miłośnicy folkloru. Wkrótce ballada stała się ulubionym gatunkiem poetów. Jej romantyczna forma wyróżnia się śpiewnością wiersza, nastrojowością, tajemniczością niejasno zarysowanych zdarzeń z interwencją złowrogich sił nadzmysłowych. Uwydatnieniu sensacyjności sprzyja konstrukcja narratora – zdziwionego światem, który przedstawia.

BALLADA FRANCUSKA

W okresie średniowiecza we Francji bardzo szybko rozwinął się odrębny rodzaj ballady o charakterystycznej formie. Utwór składa się z trzech zwrotek, po dziesięć lub osiem wersów oraz przesłania.

Men, brother men, that after us yet live,Let not your hearts too hard against us be; For if some pity of us poor men ye give, The sooner God shall take of you pity. Here are we five or six strung up, you see, And here the flesh that all too well we fed Bit by bit eaten and rotten, rent and shred, And we the bones grow dust and ash withal; Let no man laugh at us discomforted, But pray to God that he forgive us all. [...] Prince Jesus, that of all art lord and head, Keep us, that hell be not our bitter bed; We have nought to do in such a master's hall. Be not ye therefore of our fellowhead, But pray to God that he forgive us all.

The Epitaph in Form of a Ballad

tłumaczenie: Algernon Charles Swinburne

WIELKI TESTAMENT

Streszczenie utworu

Głównym bohaterem i narratorem Wielkiego Testamentu jest sam Franciszek Villon. W początkowych strofach utworu skupia się na swoim pobycie w paryskim więzieniu, do którego trafił z polecenia biskupa Thibaulta d’Ausigny. Z racji tego, że nie jest już młody postanawia napisać testament (jednocześnie służący jako spowiedź). Bohater żyje w nędzy, dlatego też zapis ma bardziej symboliczne znaczenie pojedniania z Bogiem. Podczas monologu, Villon tłumaczy swoje skłonności do grzechu tragediami, które zawsze go spotykały. Opowiada o przeszłości, czasach kiedy całymi dniami bawił się (co przytacza jako marnowanie czasu i pieniędzy). Narrator opisuje dawne romanse, przy czym zwraca uwagę na przemijalność czasu oraz jej skutki (Ballada o paniach minionego czasu, Żale pięknej płatnerki ). Wspomina również o swoich przyjaciołach, zarówno tych bogatych, jak również biednych. Wypomina ich róźnice, jednakże kończy swój wywód wnioskiem, że nie mają one znaczenia, ponieważ śmierć i tak spotka nas wszystkich. W końcowym fragmencie „Wielkiego Testamentu” Villon redaguje epitafium, jakie chciałby, by znalazło się na jego grobie oraz modlitwę za siebie samego, którą zostawia tym, co po nim pozostaną. Prosi o przebaczenie wszystkich tych, którzy za życia mu sprzyjali, przeklina swoich oprawców i nie zamierza im przebaczać wyrządzonego cierpienia.

Powiedz mi, gdzie y w iakiey ziemi Iest Flora, rzymska krasawica; Archippa, cud między cudnemi, Tais, stryieczna iey siestrzyca? Ty, Echo, co głos wracasz skory, Gdy pomknie nad strumienia biegi, Mów, gdzie są Piękne dawney pory?… Ach, gdzież są niegdysieysze śniegi! Powiedzcie, kędy iest uczona Helois, dla miłości którey Abeylart Piotr, zmienion w kapłona Żal swóy w klasztorne zamknął mury? Podobnież, gdzie ta monarchini, Co, śmiertelnemi szyiąc ściegi Worek, gachowi grób zeń czyni?… Ach, gdzież są niegdysieysze śniegi!

Królowa Blanka, iak liliia, Syrenim głosem zawodząca, Berta o wielkiey stopie, Liia, Bietris, Arambur, Alys wrząca, Iohanna, co w mężczyźńskiey szacie Anglików gnała precz szeregi Gdzież są? Wy mówcie, ieśli znacie?… Ach, gdzież są niegdysieysze śniegi! Przesłanie Nie pytay, kędy hoże dziewki Idą stąd, y na iakie brzegi, Iżbyś nie wspomniał tey przyśpiewki: Ach, gdzież są niegdysieysze śniegi!

"WIELKI TESTAMENT" A KSIĘGA KOHELETA I KSIĄGA HIOBA

Relacja narratora z Bogiem jest dość skomplikowana. Na początku swojej spowiedzi bohater wyznaje, że nie uważa się za prawdziwego wierzącego. Franciszek wierzy jednak, że Pan naprawdę karze jedynie tych, którzy twardo obstają przy swoich grzechach. Narrator jest przekonany, że Bóg pragnie jego zbawienia.

Podobieństwa między Villonem a Hiobem można się doszukiwać w ich życiorysie. Albowiem obaj nie mieli lekko. W pewnym momencie życia każdy z nich znajdował się na marginesie społeczeństwa. Jednak mimo ich trudnej sytuacji nigdy nie przestali wierzyć w Boga.

W księdze Koheleta i testamencie jest podejmowana refleksja na temat życia ludzkiego. A szczególnie jego przemijanie i kruchość

"Nikt się od śmierci nie wykupi Za berło ani za talara…"

FRANCISZEK VILLON

• Ubi est? Ubi sunt? (Gdzie jest? Gdzie są?)- popularny w średniowieczu motyw literacki. Świadczy on o marności świata i nieuchronnym przemijaniu (Mais où sont les neiges d’antan?- Lecz gdzie są niegdysiejsze śniegi?)
• vanitas (marność) - wszystko przemija, więc wszystko jest marnością. Myśl tą zapoczątkował Kohelet. Motyw ten występuje również w malarstwie oraz literaturze (”Testament Wielki”, „Iliada”).
• locus horridus - topos świata jako przestrzeni zagrażającej człowiekowi (wyobrażenie go jako pustyni, morza, labiryntu, pola walki), połączone z poczuciem zagrożenia, samotności, niepewności. W Wielkim Testamencie - paryskie więzienie.

MOTYWY

• brevitas vitae - motyw krótkości, ulotności życia doczesnego. W Wielkim Testamencie - rozmyślania Villona na temat przemijalności piękna i młodości (Ballada o paniach minionego czasu)
• egalitaryzm śmierci - motyw z koncepcją nieuchronności od śmierci bez względu na status społeczny, pochodzenie, wiek czy płeć. W Wielkim Testamencie - Villon dochodzi do wnisku, że mimo różnic w warstwach społecznych każdego czeka ten sam koniec.
• homo preccator (człowiek grzeszny)- człowiek świadomy swoich grzechów i niedoskonałości

Dziękujemy za uwagę!!