Bajki i satyry Krasickiego

Ignacy Krasicki

Bajki

Bajki i przypowieści

Motto "uczyć bawiąc"

Zbiór bajek wydany w 1779r.Bajki poruszają takie tematy, jak zło moralne, pycha, zazdrość, chciwość, skąpstwo, odróżnianie spraw istotnych oraz nieistotnych, uleganie pozorom, konsekwencje kierowania się emocjami, zalety kierowania się rozsądkiem i wiedzą o świecie, krytyka życia dworskiego. Bohaterami bajek są zwykle zwierzęta, symbolizujące określone cechy ludzkie.

Krasicki jest wzorem polskiego oświeconego umysłu: wykształcony, błyskotliwy, inteligentny, utalentowany. W swoich utworach dał wyraz oświeceniowym ideałom. Typowe dla oświecenia moralizatorstwo w wierszach Krasickiego jest łagodzone przez poczucie humoru oraz żart poety. Bajka zwierzęca jest bajką alegoryczną.

Bajka

Bajka – krótki utwór literacki zawierający morał (pouczenie), często jest wierszowany, czasem żartobliwy. Morał może znajdować się na początku lub na końcu utworu albo wynikać z jego treści. Istotną cechą bajki jest alegoryczność. Są dwa rodzaje bajek: bajki narracyjne i bajki epigramatyczne. Wywodzi się z Grecji od czasów przedpiśmiennych. Jej udoskonalenie przypisuje się Ezopowi (VI w. p.n.e.), wywodzącemu się z Frygii, wyzwolonemu niewolnikowi, żyjącemu na wyspie Samos. Zgodnie z tradycją Ezop uważany jest za twórcę bajki zwierzęcej, dydaktyczno - moralizującej.

Wybrane bajki

Do króla

Satyra

Jest obroną Stanisława Augusta Poniatowskiego i krytyką jego przeciwników, którzy zalety króla przedstawiają jako wady (młodość, polskie pochodzenie, mądrość, troska o poddanych). Podmiotem lirycznym jest przedstawiciel szlachty polskiej, która jest zacofana, śmieszna i niezorientowana politycznie. Właściwym tematem satyry nie jest zatem krytyka króla, ale szlachty. Zdemaskowane zostają tu takie określające ją negatywne właściwości, jak: konserwatyzm, niechęć wobec nowego i wprowadzenia zmian. Poglądy przedstawionego szlachcica są stereotypowe, przestarzałe, nieadekwatne do realiów epoki.

Monachomachia

Satyra

Tematem utworu jest spór między dwoma zakonami — karmelitami i dominikanami. W poemacie odkryte zostały wady charakteryzujące duchownych. Pobudziło to do ostrych głosów krytyki wobec autora, który sam do duchowieństwa należał. Utwór jest dynamiczny, pełen komizmu – przykładem jest choćby scena batalistyczna, kiedy to idą w ruch naczynia i trepy.

Antymonachomachia - powstała jako odpowiedź na liczne głosy krytyki. Autor stworzył ją jako pozorne przeciwieństwo Monachomachii, dokonując w sposób ironiczny pochwały życia zakonników.

Źródła