Bajki

Ignacy Krasicki

1735-1801

Przedstawiciel polskiego klasycyzmu, poeta, powieściopisarz.

Bajki

wybrane

CECHY GATUNKOWE BAJEK : 1.Krótkie, zwięzłe utwory epickie. 2.Cel:wyśmianie ludzkich wad, autor ukrywa je pod postaciami zwierząt lub przedmiotów (mask). 3.Obecność morału- pouczenia-obecność narratora, który przedstawia historię i formułuje morał. 4.Styl gawędziarski, czasem potoczny. 5.Dotyczą tematów uniwersalnych o charakterze moralnym.

,,SZCZUR I KOT''

,,LEW POKORNY''

,,PTASZKI W KLATCE''

,,DO KRÓLA''

,,DEWOTKA''

,,PRZYJACIEL''

,,JAGNIĘ I WILCY''

,,SZCZUR I KOT''

Ukazanie najgorszej z wad ludzkich jaką jest pycha. Występujące w wierszu zwierzęta są pospolitymi znakami cech ludzkich. Szczur to symbol zarozumialstwa i pychy a kot wykorzyystjący chwilę nieuwagi szczura utożsamiany jest ze sprytem i bezwzględnością. Bajka ma charakter dydaktyczny - zawiera morał (bezmyślna pycha, brak dystansu wobec siebie, brak umiejętności obiektywnej oceny sytuacji prowadzi do klęski).

Do najważniejszych motywów wykorzystanych w bajce „Szczur i kot” można zaliczyć motyw sacrum, profanum, winy, kary.

,,PTASZKI W KLATCE''

Poeta poruszył problem, który jest ważny dla każdej żywej istoty - pragnienie wolności. ,,Ptaszki w klatce to rozmowa dwóch czyżyków uwięzionych w klatce. Jeden z nich - młodszy urodził się już w niewoli i nie zna smaku wolności , nie rozumie jej. Akceptuje swe życie w klatce jako coś normalnego i naturalnego. Nie zgadza się z nim drugi starszy czyżyk, który kiedyś żył na wolności, jednak został uwięziony. Nigdy nie przyzwyczaił się do niewoli, zawsze będzie pragnął wolności.

W bajce „Ptaszki w klatce” pojawiają się motywy: zamknięcia, zniewolenia, przepaści między młodością i starością oraz różnicy pokoleń.

,,DEWOTKA''

Bajka przedstawia scenkę rodzajową - modlącą się kobietę zdenerwowała służąca. Nie przerywając słow modlitwy kobieta zaczęła ją bić, jednocześnie odmawiając ,,i odpuść nam nasze winy''. Utwór krytykuje fałszywą pobożność . Kobieta modli się bez żadnej refleksji, nad tym co znaczą mówione przez nią słowa ani do jakich podstaw zobowiązują ją zasady wyznawanej wiary. Jej modlitwa nie ma żadnego znaczenia, za to czyny pokazują jaką osobą jest naprawdę. Bajka ma charakter dydaktyczny- przestrzega czytelnika przed udawaniem pobożności na pokaz ,,Uchowaj Panie Boże takiej pobożności!''

,,PRZYJACIEL''

W bajce opisana jest w niej rozmowa dwóch przyjaciół: Damona i Arysta. Pierwszy z nich prosi drugiego o pomoc. Otóż jest zakochany w Irenie, jednakże ani jej rodzice, ani ona sama nie są mu przychylni. Zwraca się zatem z prośbą do Arysta o wstawienie się za nim u wybranki jego serca. Ten oczywiście (jako jego rzekomy przyjaciel) ofiaruje Damonowi swą pomoc, poznaje Irenę i jej rodziców, a następnie sam zostaje jej mężem. Morał nie jest przedstawiony wprost, jednakże czytelnik może go wywnioskować z ostatniego wersu („poszedł, poznał Irenę i sam się ożenił”). Autor przestrzega w nim przed fałszywymi przyjaciółmi, którzy – wykorzystując czyjś niefart, nieśmiałość, czy nawet nieporadność – myślą jedynie o sobie i o swoich korzyściach

,,JAGNIĘ I WILCY''

Bajka "Jagnię i wilcy" przedstawia niewygodną sytuację w której znalazlo się jagnię. Samotne jagnię będące w lesie zostaje napadnięte przez dwóch wilków. Pomimo protestow: "Jakim prawem?" jagnię zostaje pożarte. Jagnię zostało wychowane w gospodarstwie domowym, gdzie o nie dbano, a znaloazło się w lesie, gdzie jest niebezpiecznie, panuje "prawo dżungli" i zwycięża silniejszy. Jagnię jest symbolem bezbronności, bezradności i bezmyślności. O sprycie, przebiegłości, sile okrucieństwie wilków świadczy to, że wykorzystaly sytuację w jakiej znalazło się jagnię.

Dwa najważniejsze motywy, jakie pojawiają się w bajce „Jagnię i wilcy” to motyw niesprawiedliwości oraz motyw czystości.

,,LEW POKORNY''

Lew-władca oczekuje krytyki od swoich poddanych, jednak tak naprawdę chodzi mu o pochwałę pod pozorami kłamstwa. Lis spełnił rozkaz władcy – powiedział, że władca jest zbyt dobry i łaskawy. Owca miała mniej sprytu i rozumu. Ona również powiedziała co myśli , ale szczerze, – nazwała go tyranem i żarłokiem. I straciła życie.

Życie na dworze pańskim (królewskim) wymaga wielkiej ostrożności. Na luksus krytykowania władcy nie można sobie pozwolić – dowodem na to jest natychmiastowa śmierć owcy. Niektórzy ludzie, zbyt prostoduszni i głupiutcy jak wspomniana owca, po prostu się nie nadają się do życia na dworze. Tam dobrze radę dadzą sobie tylko dyplomaci i cwaniacy.

,,DO KRÓLA''

Utwór ten wykazuje, że król Stanisław August Poniatowski był właściwą osobą panującą w kraju w momencie, gdy po okresie „nocy saskiej” Polska potrzebowała mądrego i rozsądnego władcy. Krasicki jako podmiot mówiący w satyrze „Do króla”, wciela się w postać typowego Sarmaty. Zacofany szlachcic wady króla widzi głownie w zaletach. Do pozornych wad Poniatowskiego należą: brak pochodzenia królewskiego: „Jesteś królem, a czemu nie królewskim synem” i fakt, że jest Polakiem: „Zawżdy było lepiej kiedy cudzy rządził.” Król jest potępiany także za zbyt młody wiek, łagodność w stosunku do poddanych.Krasicki dążył, aby współczesny mu naród polski dostrzegł zalety króla.