Kościół wobec ideologii - nazizm

Kościół wobec ideoligii - faszyzmu

START

Warto zastanowić się, jakie było odniesienie ideologii totalitarnych do Kościoła i chrześcijaństwa. I jakie świadectwa dawali uczniowie Jezusa w tamtych trudnych czasach.

faszyzm

nazizm

totalitaryzm

kalendarz historyczny

Pius XII

przedziwna przyjaźń

[łac.], system rządów (oraz wspierająca go ideologia) charakterystyczny dla XX-wiecznych państw, w których ambicje modernizacyjne i mocarstwowe szły w parze z rozczarowaniem do demokracji, jej kryzysem lub niedostatkiem; w tym sensie totalitaryzm jest uważany za skrajną i specyficzną postać rządów autorytarnych (autorytaryzm), nowoczesną odmianę tyranii i despotyzmu zapewniającą rządzącym o wiele skuteczniejszą kontrolę społeczeństwa. Pojęcie «totalitaryzm», wprowadzone 1925 przez ideologów włoskich faszyzmu (G. Gentile, B. Mussolini) i używane początkowo wymiennie z bardzo ogólnikowym pojęciem «totalizm», wzbudziło szersze zainteresowanie dopiero wtedy, gdy dostrzeżono strukturalne podobieństwa między państwami faszystowskimi i komunistycznymi: oficjalna, obowiązująca wszystkich ideologia, głosząca radykalne zerwanie z przeszłością, permanentną rewolucję i «wykuwanie» człowieka nowego typu; cenzura i centralnie kierowana propaganda; całkowite podporządkowanie sobie przez państwo zatomizowanego społeczeństwa poddawanego nieustannej mobilizacji; rządy monopartii; terror na ogromną skalę przy pomocy tajnej policji; wyraźnie zdefiniowany wróg wewnętrzny i zewnętrzny; sterowane poparcie społeczne; monumentalizm w sztuce, połączony z wrogością do form uznanych za zdegenerowane i z nihilistycznym lub bardzo wybiórczym stosunkiem do tradycji”.

Totalitaryzm

„Nazizm, narodowy socjalizm, hitleryzm, ruch polityczny (od 1919), ideologia, od przejęcia władzy przez A. Hitlera (1933) system państwowy w Niemczech (tzw. III Rzesza). Nazizm jako ideologia pokonanych, rozczarowanych i spragnionych odwetu był przepełnionym nienawiścią programem negacji powojennego ładu; zwracał się przeciw liberalizmowi, systemowi wielopartyjnemu i parlamentaryzmowi, demokracji, marksizmowi, komunizmowi i pacyfizmowi, które uznawał za inspirowane i wspierane przez Żydów; występował przeciwko chrześcijaństwu i Kościołom, próbując stworzyć własną «religię germańską». Nazizm głosił skrajny antyindywidualizm, dążąc do zawładnięcia «całym człowiekiem», wymagał nie tylko lojalności i posłuszeństwa, ale i czynnego wspierania ruchu, m.in. przez doskonalenie «narodowosocjalistycznego instynktu». Nawiązując do idei romantyzmu i rasizmu głosił skrajny nacjonalizm, uważając naród za wspólnotę krwi, zdeterminowaną biologicznie i rasowo”.

Nazizm

+ info

„Faszyzm [wł < łac.], masowy ruch polityczny, ideologia o skrajnie nacjonalistycznym charakterze, totalitarny reżim polityczny we Włoszech po wyeliminowaniu opozycji parlamentarnej w połowie lat 20. XX w. Faszyzm głosił, że kiedy naród jest silny, to i najbiedniejszy robotnik może dumnie unosić czoło. Pojęcie narodu nie było zresztą w systemach faszystowskich jednoznacznie określone wśród innych propagowanych wartości. We włoskim faszyzmie termin «italianita» oznaczał podporządkowanie wspólnoty narodowej przede wszystkim państwu. Naród bez państwa nie może istnieć; to państwo stworzyło naród. Mussolini głosił kult państwa totalnego, tj. monopartyjnego i policyjnego, przenikającego nie tylko wszystkie sfery publicznego, ale i prywatne życia jednostek, arbitralnie ingerującego w naukę i kulturę, będącego jedynym prawodawcą. Całokształt życia zbiorowego i indywidualnego nadzorowała policja polityczna; system bezpieczeństwa był oparty na różnych służbach mundurowych i tajnych”.

Faszyzm

papież Pius XII

Jego działalność z okresu II wojny światowej można poznać dzięki dokumentom zgromadzonym w archiwum Sekretariatu Stanu opracowanym na zlecenie papieża Pawła VI wydane w 11 tomach w latach 1965-1981. Dlaczego Papież Paweł VI otworzył archiwa? Właśnie dlatego, by wyjaśnić oczernianie i oszczerstwa, które było kierowane pod adresem papieża Piusa XII. Pierwszy z nich to sztuka wystawiana w Berlinie p.t Namiestnik w 1963, w której to sztuce ocenia negatywnie obojętność papieża Piusa XII dot. sprawy holokaustu Żydów.

Papież Pius XII jako głowa Kościoła sprawował Swój urząd w najtrudniejszym dla Kościoła okresie - prześladowania rasistowskie, wojna światowa, masowe ludobójstwa, było to wieka próba dla papieża.

+ info

Dzisiaj też można usłyszeć wiele słów krytyki wobec postawy Kościoła katolickiego, a zwłaszcza wobec papieża Piusa XII, że niezbyt otwarcie potępił hitleryzm. A jak było?

+ info

Pamiętajmy jednak, że były to okropne czasy, prośmy Boga by nigdy się nie powtózyły. W srcach naszych nie może być ninawiści. Niech przykładem będzie ta przyjaźń:

Nazizm był jednym z dwóch prądów ideologii totalitarnej, wrogo odnoszącym się do chrześcijaństwa. Instrumentalne traktował religię, stwarzając jej bluźnierczą parodię. Kościół katolicki wyraźnie przeciwstawiał się tej odeologii, bronił praw człowieka i rozwijał na wielką skalę pomoc ludności cywilnej.

Dziękuję za uwagę

Na następnej lekcji przedstawię temat: Kosciół wobec ideologii - komunizm