sklepy cynamonowe

SKLEPY CYNAMONOWE

BRUNO SCHULZ

Bruno Schulz urodził się 12 lipca 1892 r. w Drohobyczu. Był trzecim i najmłodszym dzieckiem Jakuba Schulza, kupca bławatnego. W domu nie kultywowano tradycji żydowskich, rodzina była polskojęzyczna.

• W Sklepach cynamonowych oglądamy małe miasteczko – z rynkiem, wąskimi uliczkami, ze sklepem, w którym ojciec sprzedaje materiały. Poznajemy samego ojca, matkę, ciotkę Agatę… Nie są to jednak zwyczajne wspomnienia z dzieciństwa! Sklepy cynamonowe trudno opowiedzieć, a jeśli nawet uda się streścić fabuły poszczególnych rozdziałów, to w gruncie rzeczy niewiele z tego wynika. Jeszcze trudniej wyodrębnić w tekście rzeczy mniej lub bardziej istotne, dokonać jakiejś sensownej hierarchizacji treści. Wszystko wydaje się tutaj tak samo ważne, bo tworzy jedną, spójną całość. Rzeczywistość opowiadań Schulza rządzi się swoimi wewnętrznymi prawami i na pewno nie są to prawa życiowego prawdopodobieństwa.

FABUŁA

-W Sklepach cynamonowych oglądamy małe miasteczko – z rynkiem, wąskimi uliczkami, ze sklepem, w którym ojciec sprzedaje materiały. -Poznajemy samego ojca, matkę, ciotkę Agatę… Nie są to jednak zwyczajne wspomnienia z dzieciństwa!-Sklepy cynamonowe trudno opowiedzieć, a jeśli nawet uda się streścić fabuły poszczególnych rozdziałów, to w gruncie rzeczy niewiele z tego wynika. -Jeszcze trudniej wyodrębnić w tekście rzeczy mniej lub bardziej istotne, dokonać jakiejś sensownej hierarchizacji treści. Wszystko wydaje się tutaj tak samo ważne, bo tworzy jedną, spójną całość. -Rzeczywistość opowiadań Schulza rządzi się swoimi wewnętrznymi prawami i na pewno nie są to prawa życiowego prawdopodobieństwa.

- U Schulza nie ma wyraźnej fabuły, logicznych związków przyczynowo-skutkowych. Przedmioty pojawiają się i znikają, zmieniają swoją formę. Wszystko sprawia wrażenie onirycznego, nierealnego świata. Rzeczywistość została zdeformowana i zniekształcona.

motywy

1.Motyw manekina- Manekiny pojawiają się w mieszkaniu narratora za sprawą Pauliny i Poldy, które wykonują prace krawieckie. Widok uroczych dziewczyn i przyniesionych przez nie kukieł staje się dla Jakuba impulsem do wygłoszenia swoistego wykładu na temat tworzenia. Właściwości typowe dla manekina ma materia, z której człowiek może wykonywać swe dzieła. Nigdy nie są one perfekcyjne, lecz zawsze pasują do narzuconej im roli.

2. Motyw matki - W opowiadaniach Brunona Schulza matka jest postacią realną, kontrastującą z postacią odrealnionego ojca, uosabiającego chaos, wieloznaczność. Matka to pewność, stałość, zajmuje się domem, opiekuje się ojcem, jest w stanie zapanować nad nim w czasie ataków obłędu i szaleństwa. Ona najlepiej rozumie męża, może intuicyjnie odgaduje jego przemianę w ptaka, pilnuje go w czasie wichury, toleruje, a nawet przyzwala służącej Adeli na kokietowanie ojca.

3. Motyw przemiany Jakub - czasami przypomina groteskowego proroka. Jego pragnieniem jest stworzenie własnego świata. I tak w "Ptakach" będzie to świat ptaków - gdy go zabraknie, opuści swój pokój "jako człowiek złamany, król -banita, który stracił tron i królowanie". W następnych opowiadaniach ojciec ulega kolejnym metamorfozom, a kiedy go zabraknie, kojarzy się synowi z kondorem, a matce z przyziemnym karakonem.

4. Motyw miasta -Drohobycz to małe miasto na Ukrainie, położone na wschodnich kresach II Rzeczpospolitej, niedaleko stolicy Galicji - Lwowa. Główny bohater mieszka przy centralnie położonym rynku. Z tego miejsca wyrusza, by zwiedzać i oglądać miasto jego ulice, sklepy, magazyny, parki, ogrody, teatr, gimnazjum. Budynki, ulice zmieniają swoje kształty, znikają, rozrastają się, dzieje się z nimi coś niezwykłego. Drohobycz jest przedstawiony jak miasto zdeformowane, groteskowe, gdzie elementy realistyczne mieszają się z fantastycznymi.

5.Motyw ojca- Postacią centralną opowiadań jest ojciec Schulza - Jakub Schulz. Ojciec w życiu pisarza odgrywał ważną rolę, w latach jego dzieciństwa był już starszym człowiekiem. W opowiadaniach jest nie tylko kupcem, ale i twórcą doktryn filozoficznych, człowiekiem pochłoniętym rozważaniami metafizycznymi. Opisywany przez autora Jakub jest symbolem ojca w ogóle. Przeszłość ojca należy do odchodzącego świata miasteczek galicyjskich końca cesarstwa. Syn Józef jest zafascynowany postacią ojca, dla niego jest on czarodziejem, artystą oraz magiem. Jakub jest postacią złożoną, z jednej strony chce przynależeć do grona istot uduchowionych, z drugiej pociąga go niski świat materii. I dlatego swoje wykłady prowadzi dla prostych dziewczyn. Ojciec z upływem czasu coraz bardziej odrywa się od rzeczywistości, pogarsza się jego stan zdrowia, zamyka się w swoim świecie.

6.Motyw dziecka/dzieciństwa- Narracja w opowiadaniach Schulza prowadzona jest z perspektywy dziecka. Znajduje to odzwierciedlenie w obrazie świata przedstawionego, który odbierać można jako przestrzeń tajemniczą, fantastyczną. Dzieciństwo jest w świecie „Sklepów cynamonowych” okresem szczególnym, mitycznym. To czas dojrzewania, wrastania w kulturę oraz poznawania jej odwiecznych prawideł.

7.Motyw labiryntu- Przestrzeń ukazana w „Sklepach cynamonowych” jest niejednorodna. Obrazowanie realistyczne przeplata się tutaj z fantastycznym, onirycznym. Z perspektywy narratora każde miejsce zdaje się mieć dwa aspekty - właśnie realistyczny i fantastyczny. Stąd często stosowana przez opowiadacza metafora labiryntu. Poszczególne przestrzenie są przecież pełne zagadek, tajemnic i symboli. Przyjmowanie przez rzeczywistość cech labiryntu jest także odzwierciedleniem trudności, na jakie natrafia człowiek w świecie kultury.

8.Motyw szaleństwa- Ojciec Narratora, Jakub, jest handlarzem, który prowadzi własny sklep z tkaninami. W pewnym momencie mężczyzna, ku zdziwieniu bliskich, zupełnie odchodzi od zmysłów, odwracając się od interesów, a poświęcając swój czas na różne dziwne pasje. To, co dla jednych jest szaleństwem, wręcz przejawem bezrozumności, dla narratora staje się fascynacją, źródłem ciekawych i niezwykłych obserwacji.

9.Motyw ptaków- W opowiadaniu „Ptaki” ojciec narratora sprowadza do domu egzotyczne jaja, z których wykluwają się pisklęta najróżniejszych gatunków. Mężczyzna zaczyna poświęcać swój czas skrzydlatym stworzeniom, niemal zupełnie oddzielając się od rodziny. Symbolika ptaka od zawsze związana jest ze wznoszeniem się, wzrastaniem ponad przeciętność.

Krótka charakterystyka- Sklepy cynamonowe

Niełatwo określić utwory Schulza. Zawierają elementy fabularne, nie są one jednak najważniejsze. Schulz pisał prozą, ale prozą poetycką. Na cykl Sklepy cynamonowe składa się piętnaście opowiadań, można je jednak uznać za luźną kompozycję powieściową. Powraca w nich Schulz do czasów dzieciństwa, tworząc dziwną rzeczywistość przypominającą marzenia senne. Narracja jest pierwszoosobowa, lecz świat oglądamy czasem oczami dziecka, czasem dorosłego. Czas, przestrzeń, bohaterowie podlegają dziwnym metamorfozom, niezwykłości świata towarzyszy równie niezwykły język. Jakakolwiek próba streszczenia tych opowiadań z góry skazana jest na klęskę. W Sklepach cynamonowych oglądamy małe miasteczko – z rynkiem, wąskimi uliczkami, ze sklepem, w którym ojciec sprzedaje materiały. Poznajemy samego ojca, matkę, ciotkę Agatę… Nie są to jednak zwyczajne wspomnienia z dzieciństwa!

Czas i przestrzeń

-Na pozór wydaje się, że wydarzenia rozgrywają się w realistycznej scenerii małego, prowincjonalnego miasteczka. Można by je nawet utożsamić z rodzinnym Drohobyczem autora. Odnajdziemy w tekście szereg realiów topograficznych drohobyckiego świata – mały rynek otoczony kamienicami, kręte uliczki, zakład fryzjerski, aptekę z banią malinowego soku na wystawie, sklep bławatny ojca (czyli Jakuba Schulza), ulicę Krokodyli znajdującą się na obrzeżach miasta, gmach gimnazjum, podmiejskie wille itp. Przestrzeń ta ulega jednak odrealnieniu za sprawą poetyki snu. Funkcjonuje nie tyle realnie, co w podświadomości bohatera, który próbuje zrekonstruować czas dawno miniony. Jego pamięć, psychika, wyobraźnia przepuszczają wszystko przez zniekształcający filtr, stąd przestrzeń, na początku prawdopodobna, rozrasta się do rozmiarów kosmicznych-

-Czas nie nosi znamion realizmu. Akcja utworów dzieje się, jak sam określa autor, „w trzynastym, nadliczbowym i niejako fałszywym miesiącu, na marginesie czasu, na bocznych jego torach”. Tak ustawiony czas pozwala poruszać się nie tylko w tradycyjnym porządku liniowym, zachowującym kolejność wydarzeń, ale także w innych kierunkach, przede wszystkim w głąb. Bo czas opowiadań Schulza jest przede wszystkim czasem marzenia sennego, czasem podświadomości wydobytej na powierzchnię, uparcie powracającej do okresu minionego dzieciństwa. Stąd w celu zaakcentowania onirycznego wymiaru czasu znaczna część wypadków rozgrywa się „na wiszarach ogromnej, labiryntowej, rozłopotanej wiatrami nocy”.

POSTACIE

-Ojciec – kupiec bławatny, ale też mag „całkowicie zaprzedany tamtej stronie”, niezwykły eksperymentator, artysta i filozof tworzący własne teorie; podlega zaskakującym metamorfozom (np. w karakona). ----- - Adela – służąca uosabiająca przyziemność, realizm, brak wrażliwości, ale też erotyzm. -Matka – oznacza zwyczajność, porządek, poczucie bezpieczeństwa. -- - Polda i Paulina – dziewczęta zajmujące się szyciem, im ojciec opowiada swą teorię dotyczącą manekinów. -Ciotka Agata Wuj Karol

warto obejrzeć

DZIĘKUJE ZA UWGE !!!