Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

Get started free

geneza średniowiecza

fryzfresz

Created on February 5, 2021

Start designing with a free template

Discover more than 1500 professional designs like these:

Audio tutorial

Pechakucha Presentation

Desktop Workspace

Decades Presentation

Psychology Presentation

Medical Dna Presentation

Geometric Project Presentation

Transcript

prezentacja

geneza średniowiecza

Malwina Dobrowolska, Weronika Niedzielska, Julia Schab, Julia Tabaka, Julia Horiwnyk

START

spis treści

czas trwania i nazwa

średniowieczna filozofia ii.

romans dworski

okresy średniowiecza

cechy literatury średniowiecznej

sztuka romańska

sztuka gotycka

WAŻNE DZIEŁA LITERACKIE

KIERUNKI I SZKOLY LITERACKIE

ŚREDNIOWIECZE WE WSPÓŁCZESNOŚcI

średniowieczna filozofia i.

czas trwania i nazwa

Nazwa "średniowiecze"pochodzi od łacińskich słów media aetas, medium aevum , oznaczającym wieki, czasy pośrednie między starożytnością a renesansem. ciła negatywny wydźwięk

476 r n.e. - upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego, początek średniowiecza

1492 r. - odkrycie przez Krzysztofa Kolumba Ameryki, początek wielkich odkryć geograficznych i kolonizacji innych kontynentów przez Europejczyków

okresy polskiego średniowiecza

OKRESY ŚREDNIOWIECZA

XV w.-poł. XVI wieku – późne średniowiecze

X-XII w. – wczesne średniowiecze

XIII-XIV w. – średniowiecze dojrzałe

powstają dzieła literackie po łacińsku i polsku

czas formowania się państwowości, okres panowania Piastów i kształtowania się feudalizmu

literatura łacińska w rozkwicie – w tym czasie prawdopodobnie powstaje Bogurodzica.

dominuje gotyk

dominuje stylu romański

początek konfliktu z zakonem krzyżackim

początek i rozwój unii polsko-litewskiej i dynastii Jagiellonów

powstaje pierwsza wielka kronika – Galla Anonima.

dzięki staraniom Kazimierza Wielkiego powstaje pierwszy uniwersytet w Krakowie, następuję spory rozwój cywilizacyjny oraz rozwój feudalizmu

początki literatury łacińskiej powstającej w Polsce. Zapiski w języku polskim ograniczają się do pojedynczych słów w dokumentach i dziełach historiograficznych

powstanie i rozwój sejmu – jednocześnie początki postępującego osłabienia władzy królewskiej

pierwsze budowle w stylu gotyckim

SZTUKA ROMAŃSKA

Na bazie wzorów rzymskich i innych wyrósł w architekturze średniowiecznej styl romański.

Pojawiła się w XI wieku i trwał do połowy XIII.

Miała charakter głównie sakralny, a jej dokonania wiązały się przede wszystkim z działalnością zakonów

Rzeźba romańska wykonywana była najczęściej w kamieniu, a rzadziej z drewna i brązu.

Budowle pełniły w tym okresie podwójną rolę: były ośrodkami kultu i często spełniały funkcję obronną.

Tematyką rzeźb były sceny ze Starego i Nowego Testamentu oraz żywoty świętych.

SZTUKA GOTYCKA

Dzieli się na 3 fazy: gotyk wczesny, gotyk dojrzały i gotyk późny.

Ma dużo wspólnego, z rozwijającą się kulturą dworską i rycerską.

Powstał i rozwijał się w XII wieku.

Budowano wówczas wielkie katedry i strzeliste kościoły gotyckie.

Cechy charakterystyczne gotyku to m.in. krzyżowo-żebrowe sklepienia, łuk ostry, wielkie witrażowe okna.

Styl ten miał na celu pokazanie wyższości Boga nad człowiekiem oraz oddanie mu czci.

KIERUNKI I SZKOLY LITERACKIE

literatura nowołacińska

Od utworu literackiego wymaga się, aby był “elegancki”, miał dobrą kompozycję i dostojność. Średniowieczni teoretycy poezji kładli nacisk na “piękne powiązanie słów”, zdobnictwo, powagę, wagę treści i walory meliczne oraz kształt wersyfikacyjny.

dostarczała językom narodowym dwujęzyczności piśmiennictwa

poezja

proza

Granice między poezją a prozą były dość płynne i twórcy średniowieczni swobodnie poruszali się w obu tych odmianach wypowiedzi. W prozie pozostającej w kręgu tzw. ars dictandi normą stylistyczną było rymowanie, rytmizacja, posługiwanie się kunsztownymi figurami stylistycznymi.

W średniowiecznej literaturze religijnej współistnieje kilka wzorców postaci . Są to przeważnie osoby świętych, owiane legendą, sławą niezwykłych czynów i cudów.

augustynizm

Średniowieczna filozofia i.

Podstawowe założenia: - Człowiek umieszczony jest w hierarchii bytów, jednak jego sytuacja nie jest tragiczna, ponieważ zajmuje on właściwe sobie miejsce. - Człowiek musi realizować swoje powołanie walcząc z pokusami. - Tomizm przykładał dużą wagę do zagadnień etycznych. - Najwyżej cenioną cnotą była roztropność. - Społeczeństwo zbudowane jest z hierarchicznie ułożonych stanów. - Człowiek, kierujący się cnotą, powinien przestrzegać prawa i spełniać obowiązki właściwe dla warstwy, do której należy. - Naruszanie hierarchii społecznej jest ciężkim grzechem.

Twórca był św. Augustyn (354-430), syn św. Moniki. Pochodził z Afryki Północnej. Ukończył studia w Kartaginie. Przez pewien czas był zwolennikiem manicheizmu, następnie sceptycyzmu i neoplatonizmu. Prowadził też własną szkołę retoryki. W 387 r. przyjął chrzest, następnie święcenia kapłańskie, a w 396 r. został biskupem Hippony. Najważniejsze dzieło Augustyna to Wyznania (napisane ok. 400 r n.e.).

tomizm

średniowieczan filozofia ii.

Podstawowe założenia: - W hierarchii bytów człowiek znajduje się między zwierzętami a aniołami. - Człowiek jest istotą, która zastanawia się nad swoim losem. -- Zdolność do refleksji i umiejscowienie między bytami wyższymi i niższymi powoduje, że człowiek ma poczucie rozdarcia między cielesnością (typową dla zwierząt) a duchowością (charakterystyczną dla aniołów). Człowiek jest też rozdarty między dobrem a złem. - Dzieje świata to historia walki dobra ze złem.

Twórcą był św. Tomasz z Akwinu (1225-1274), urodzony we Włoszech, członek zakonu dominikanów. Od 1252 r. wykładał w Paryżu. Najważniejszymi jego dziełami były: Summa filozoficzna i Summa teologiczna. Wprowadził rozróżnienie na wiarę, którą zajmuje się teologia, i wiedzę, której dotyczy filozofia. Uważał, że niektóre prawdy wiary przekraczają rozum, nie są jednak z nim sprzeczne. Istnienia Boga można więc dowieść rozumowo. Św. Tomasz podawał 5 dowodów na istnienie Boga. Był racjonalistą i uważał, że wiedza pochodzi z doświadczenia. Zajmował się również ekonomią. Twierdził, że własność prywatna i nierównomierny podział dóbr są zgodne z naturą. Uznawał konieczność wymiany handlowej. Opracował pojęcie sprawiedliwej ceny.

romans dworski

romans rycerski

ROMANS DWORSKI

  1. gatunek literacki
  2. synonim miłości, uczucia
  3. związek niemoralny, przelotna miłość

romans francuski (epika rycerska wzbogacona o wątki miłosne)

romans rzymski - inspirowany kulturą antyczną

romans bretoński (wiążący się z legendami arturiańskimi; pieśni o czynach i rzeczy o czynach)

  • literatura klasyczna
  • treści aktualne mimo upływu wieków
  • posiadają walory poznawcze: koloryt historyczny, obyczajowość, kultura średniowiecza, zycie środowiska dworskiego i rycerskiego
  • pełnią funckję parenetyczne
  • posiadają walory językowe (poznanie języka archaicznego
  • łączą historię z elemntami baśni
  • ukazują ideał miłości średnioweicznej, romantycznej i tragicznej
  • nie zawsze mają szczęśliwe zaończenie

cechy: - kunsztowna i dopracowana forma literacka - długa narracja - przeznaczony dla elity arystokratycznej - miejsce akcji to Galia, Fryzja, Kornwalia, Bretania i Walia - niespodziewane zwroty akcji - heroiczne czyny

Cechy literatury średniowiecznej

Literaturę średniowiecza tworzono w dwóch językach: języku łacińskim oraz w kształtujących się językach narodowych (np. polskim w Polsce). Łacina była uznawana za język bardzo szlachetny, odpowiedni dla ważnych tematów, np. rozważań teologicznych. Utwory pisane po łacinie miały charakter uniwersalny, ponieważ można było je czytać w całej Europie, bez konieczności tłumaczenia.

DWUJĘZYCZNOŚĆ

Alegoryczność literatury polega na tym, że utwory poza sensem dosłownym, posiadają znaczenie przenośne

ALEGORYCZNOŚĆ

Cechy literatury średniowiecznej

Literatura parenetyczna, czyli bardzo popularny nurt średniowiecznego piśmiennictwa. Jego celem było ukazanie wzorców osobowych godnych do naśladowania.

Warto wspomnieć o pojęciu gatunku chanses de geste - pieśni o bohaterskich czynach.

DYDAKTYZM I MORALIZM

Do połowy XV w, utwory ukazywano tylko w formie ręcznie pisanych ksiąg (manuskrypty). Z uwagi na to były one bardzo czasochłonne, rzadkie i drogie. Ważne dokumenty i cenne utwory ozdabiano iluminacjami. Osoby przepisujące księgi nazywamy kopistami. Najczęściej byli to mnisi. Podczas przepisywania ksiąg kopiści często dodawali coś od siebie, dzięki czemu wszystkie utwory miały różne wersje.

RĘKOPIŚMIENNICTWO

Ważne dzieła literackie

"Kronika Polska" Gall Anonim- dzieło polskiej prozy świeckiej imponujące pod względem rozmiaru i formy

"Legenda o Św. Aleksym" - utwór wykorzystywany jako przykład dawnego języka polskiego

"Pieśń o Rolandzie" - najwybitniejszy utwór liryki rycerskiej

"Bogurodzica"- najstarsza pieśń powstała w języku polskim

"Boska Komedia" Farbę Alighieri - utwór ma kilka płaszczyzn, z jednej strony ekspansja autora natomiast z drugiej historyczne i teologiczne elementy

"O zachowaniu się przy stole" Sołota - zbiór zasad dobrego zachowania, oparty na zachodniej kulturze

"Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" - najdłuższy polski wiersz średniowieczny

"Dzieje Tristana i Izoldy" - romans

wzorce osobowe

Asceta - był to człowiek, który lekceważąc życie doczesne i dobra materialne, dążył, żyjąc w skrajnym ubóstwie, do szczęścia pozaziemskiego osiąganego po śmierci.Rycerz – miłuje Boga, jest chrześcijaninem, walczy z poganami w obronie wiary, mężny, dzielny, honorowy, oddany swojemu władcy, przestrzega kodeksu rycerskiego.Władca – odważny, pobożny, przebiegły, patriota miłujący swój kraj, chętnie wynagradza lecz także surowo każe, ma cechy rycerza.

- Aleksy z „Legendy o św. Aleksym” - Roland z „Pieśni o Rolandzie” - Bolesław Chrobry i Bolesław Krzywousty z „Kroniki polskiej Galla Anonima” - dama serca - Dzieje Tristana i Izoldy Pareneza – jest to kształtowanie wzorców osobowych.

Średniowiecze ma duży wpływ na współczesną literaturę, dlatego wiele utworów wykorzystuje średniowieczne motywy.

średniowiecze we współczesności

Imię róży Umberto Eco- zawiera opis życia średnioiecznych mnichów -obyczajowośc

Stabat Mater Józef Wittlin - motyw cierpiącej matki, mater dolorosa - nawiązanie do Lamentu świętokrzyskiego

Saga o Wiedźminie Andrzej Sapkowski - klasyka polskiej literatury fantasy - motyw rycerza

Motywy średniowieczne w filmach i serialach Powstało wiele filmów o tematyce średniowiecznej bądź nawiązujących do tej epoki oraz jej motywów.

średniowiecze we współczesności

Imię róży Jean-Jacques Annaud ekranizacja powieści Umberta Eco

Monty Python i święty Graal reż. Terry Jones, Terry Gilliam - nawiązanie do legendy o królu Arturze

Gra o tron serial powstał na podstawie książki, jest adaptacją sagi George'a R. R. Martina

Życie codzienne dziś a średniowiecze Możemy zauważyć wpływy średniowiecza nawet na życie codzienne, poglądy ludzi, muzykę czy róznego rodzaju widowiska.

średniowiecze we współczesności

Subkultura gotycka - fascynacja m.in. mistycyzmem, średniowiecznym rycerstwem - wygląd: ciemne ubrania, makijaż

Inscenizacja Bitwy pod Grunwaldem