Pan Tadeusz

Pan Tadeusz - Powtórzenie

Geneza Utworu

Czas i miejsce

Wielka Emigracja

Mickiewicz pisał "Pana Tadeusz" w Paryżu. Pisał go od 1832 r., a wydany został w 1834 r.

Przed napisaniem tego utworu doszło do powstania listopadowego, którego porażka skończyła się emigracją wielu polaków.

Cel

Z dziecięcych lat

Pisanie utworu było dla Mickiewicza powrotem do dzieciństwa, gdy mieszkał jeszcze na Litwie.

Epopeja była wyrazem tęsknoty za ojczyzną naszego narodowego wieszcza.

Znaczenie tytułu

Określenie "Pan" było kiedyś zarezerwowane dla szlachty.

Tradycja szlachecka. Zajazd to zajęcie czyjejś posiadłości, będące samowolną egzekucją wyroku.

Pan Tadeuszczyli Ostatni zajazd na Litwie.Historia szlachecka z roku 1811 i 1812, We dwunastu księgach,wierszem

Szlachta polska jako bohater zbiorowy utworu.

Utwór podzielony na 12 Ksiąg. Jest również pisany wierszem (dokładniej trzynastozgłoskowcem).

Inwokacja

Inwokacja zaczyna cały utwór. Dla przypomniena Inwokacja to rozbudowana apostrofa.

• Nadawca zwraca się do Litwy oraz do Matki Boskiej. Tęskni za ojczyzną i przebywa na obczyźnie.

• Na początku Litwa porównywana jest do zdrowia. Jest to aluzja do fraszki Jana Kochanowskiego.

Litwo! Ojczyzno moja! Ty jesteś jak zdrowie, Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie

Księga I - Gospodarstwo

Tadeusz wraca po latach z Wilna do Soplicowa. Spotyka Zosię. Później Tadeusz spotyka Wojskiego. Razem z nim idą pod las na spotkanie z Sędzią.Wieczorem rozpoczyna się uczta w starym zamku. Sędzia daje wykład na temat zasad dobrego wychowania. Tadeusz spotyka Telimenę i jest nią zainteresowany, a Asesor kłóci się z Rejentem o to, czyi chart złapał zająca.Do Sędziego przychodzi ksiądz Robak, aby przekazać mu pewne informacje.

Księga II - Zamek

Sędzia organizuje polowanie na zająca, by rozstrzygnąć spór między Asesorem a Rejentem. Hrabia przyjeżdża do zamku, gdzie Gerwazy opowiada mu historię Stolnika i jego śmierći z rąk Jacka Soplicy. Polowanie, jednak nie doprowadziło do rozstrzygnięcia sporu. Później w czasie wystawnego śniadania Telimena opowiada o życiu w Petersburgu, flirtując z Tadeuszem. Kiedy Asesor i Rejent wciąż toczą spór, znudzona tym wszystkim Telimena proponuje spacer i grzybobranie.

Księga III - Umizgi

Hrabia spotyka Zosię i jest oszołomiony jej urodą. Ta jednak odchodzi, a Hrabia dołącza do grzybobranie.Telimena idzie do "świątynii dumania". Po chwili dołącza do niej Sędzia o zamienią z nią parę słów o przyszłości Tadeusza.Gdy Sędzia odchodzi do Telimeny przychodzi Hrabia i rozpoczyna rozmowę o sztuce. Do rozmowy przyłącza się Tadeusz.

Księga IV - Dyplomatyka i łowy

Podczas gdy większość przygotowują się do polowania, w karczmie Jankiela ksiądz Robak opowiada szlachcie o Napoleonie. Radzi przygotować się do walki.Na polowaniu niedźwiedz atakuje Hrabiego. Na szczęście ksiądz Robak celnie strzela w zwierze. Następuje myśliwska biesada. Wojski opowiada historię o Doweyce i Domeyce.Przeszkadzają mu w tym Asesor i Rejent,którzy puszczają swe psy by złapać zająca, jednak ten znika w lesie.

Księga V - Kłótnia

Telimena przedstawia towarzystwu Zosię. Tadeusz rozpoznaje w niej tajemniczą postać jaką spotkał na początku. Później Telimena razem z najmłodszym z Sopliców idzie do "świątynii dumania". Gdy Tadeusz powraca na wieczerze ma rozterski miłosne. Na biesiadzie pojawia się Gerwazy, którykrytykuje Hrabię za bratanie się z Soplicami. Rozpoczyna się bitwa, a goście opuszczają zamek. Gerwazy doradza Hrabiemu zorganizowanie zajazdu na Soplicowo.

Księga VI - Zaścianek

Sędzia daje Protazemu pozew, który ma dać Hrabiemu. Ksiądz Robak powiadamia, że zbliżają się wojska Napoleona. Protazy przychodząc do zamku nikogo tam nie zastaje. Tymczasem Gerwazy z Hrabią udali się do Dobrzyna by namówić tam szlachtę zaściankową na zajazd na Soplicowo. Maciek nad Maćkami, głowa rodu Dobrzyńskich ma podjąć decyzję o powstaniu na Litwie. Przed jego domem zbiera się okoliczna szlachta.

Księga VII - Rada

W domu Maćka odbywa się rada dotycząca tego, jak przygotować Litwę na przyjęcie Francuzów.W tym samym czasie pojawia się u nich Gerwazy, którzy manipuje faktami by namówić szlachtę na zajazd na Soplicowo. W obronie Sopliców staje Jankiel i Bartek Prusak.Maciek nad Maćkami wypędza gości, którzy zgodzili się na propozycję Gerwazego. Hrabia z Rębajłem przygotowują szlachtę na zajazd.

Księga VIII - Zajazd

Tadeusz podpatruje z dziurki od klucza rozmowę księdza Robaka z Sędzią. Ten pierwszy wyznaje, że jest bratem Soplicy. Mówi też, że musi jechać do Dobrzyna by zatrzymać powstanie. Gdy on wychodzi do Sędziego podchodzi Tadeusz. Wyznaje, że kocha się w Zosii. Wracając do pokoju Tadeusz spotyka Telimenę, któraczyni mu wyrzuty, że chce ją porzucić. Młody Soplica idzie nad staw, jednak tamspotyka się z sługami Hrabiego i prowadzą go do Soplicowa. Po chwili przybywają Dobrzyńscy, która plądruje dwór i urządza ucztę, po której zasypiają.

Księga IX - Bitwa

Do Soplicowa przybywają Rosjanie dowodzeni przez majora Płuta i kapitana Rykowa. Wojsko wiąże śpiącą szlachtę. Soplicowie proponuje ich uwolnienie, ale Moskale chcą za to zapłaty. W pewnym momencie pojawia się ksiądz Robak wraz z m.in. Maćkiem przebranyni za chłopów. Zapraszają Rosjan na ucztę, a następnie ich upijają. Dochodzi do bitwy między szlachtą a Moskalami. W jej czasie ksiądz Robak zostaje ranny, broniąc Hrabięod strzału. Po chwili walka zostaje przerwana, ale po próbie zastrzelenia Tadeusza znowu się rozpoczyna. Rykow widząc swą porażkę proponuje rozejm.

Księga X - Emigracja, Jacek

Do rannego bernardyna przychodzą: Sędzia, Podkomorzy, Gerwazy i kapitan Rykow. Omawiają warunki załatwienia sprawy zajazdu. Okazuje się, że Gerwazy zabił majora Płuta. Gdy kapitan opuszcza pokój, ksiądz Robak omawia rozwiązanie problemu. Tadeusz żegna się z Zosią, podobnie jak Hrabia z Telimeną. Po wyjeździe szlachty ksiądz Robak wyznaje swoją prawdziwą tożsamość Gerwazemu i opowiada swoje dzieje. Gerwazy oznajmia, że Stolnik przebaczył przed śmiercią zabójcy. Po odczytaniu listu od Jankiela i przyjęcia Eucharystii, Jacek Soplica umiera.

Historia Jacka Soplicy

Jacek dostaje czarną polewkę od Stolnika. Cierpi z tego powodu i obmyśla zemste.

Powrót na Litwę jako emisariusz. Odniesienie ran podczas walki z Moskalami.

Zabicie Stolnika i ucieczka z kraju.

Utrata pozycji i alkoholizm.

Ślub z matką Tadeusza oraz życie żołnierza tułacza. Wstąpienie do zakonu i przybranie nowego imienia.

Spowiedź i śmierć Soplicy.

Częste wizyty w domu Stolnika. Miłość do Ewy.

Księga XI - Rok 1812

Napoleon przybywa na Litwę. Do Soplicowa przybywają polscy generałowie, m.in. Dąbrowski. Na tą okazję Wojski przygotowuje wystawny obiad. Podkomorzy rehabilituje Jacka Soplicę , oznajmiając też, że zmarły został odznaczony przez Napoleona orderem Legii Honorowej. Dochodzi do pojednania między Gerwazym, a Protazym. Rejent i Asesor równieżgodzą się. Tadeusz żeni się z Zosią.

Księga XII - Kochajmy się

Rozpoczyna się uczta. Maciek nad Maćkami rozmawia z generałami, wspominając minione lata. Gerwazy ofiarowuje swój Scyzoryk (rapier) generałowi Kniaziewiczowi. Trzecia para narzeczonych, Rejent i Telimena, nareszcie się pojawia. Hrabia oburza się, że Telimena nie dotrzymała obietnicy. Tadeusz razem z Zosią postanawiają uwłaścić chłopów. Rozpoczyna się zabawa, a Jankiel daje koncert na cymbałach. Księgę kończy polonez, w którym biorą udział wszyscy zgromadzeni.

Główne wątki w utworze

1. Spór między Soplicami a Horeszkami

2. Wątek planowania powstania na Litwie (i Napoleona)

3. Wątki miłosne (zbyt dużo by je wszystkie wymieniać)

Galeria Postaci

Dziękuje za uwagę

Pytania

Pytanie 4

Powiedz jak zaczął oraz jak skończył się spór Sopliców z Horeszkami.

Pytanie 1

Podaj datę i miejsce wydania "Pana Tadeusza".

Pytanie 2

Podaj cały tytuł i podtytuł utworu.

Pytanie 3

Pytanie 5

Opowiedz w skrócie historię Jacka Soplicy.

Wymień przynajmniej 4 postacie z każdej rodziny (Sopliców i Horeszków).