mitologia Słowian

mitologia słowian

czym właściwie są mity?

Mity to opowieści, które wyrażają i porządkują wierzenia danej społeczności. Mity stanowią składnik kultury prawie wszystkich ludów pierwotnych. Ich bohaterami są najczęściej bogowie, demony lub herosi, obdarzeni nadprzyrodzonymi przymiotami i siłą. Lektura mitologii – zbioru mitów – pozwala zrozumieć, jak w konkretnej kulturze wyobrażano sobie powstanie świata, bogów i ludzi. Mit, jako opowieść ustna przekazywana z pokolenia na pokolenie, bardzo często podlegał modyfikacjom – powstawały różne warianty tej samej opowieści.

kim są słowianie?

Są to ludy, których język wywodzi się ze wspólnego języka prasłowiańskiego. Przedstawiona mapka prezentuje obszary występowania języków słowiańskich.

skąd wziął się świat?

Na początku była tylko woda i niebo

pierwszym bogiem był potężny perun, który dryfował w swej łodzi po bezkresie wód. Z jego odbicia zrodził się bóg weles - bardzo podobny do peruna, lecz o oczach, włosach i brodzie czarnych niczym smoła.

Perun - najpotężniejszy bóg

Ma długie siwe włosy i brodę. Jego atrybutem jest młot. Bóg ten włada niebem i piorunami (Z kim nam się kojarzy?)

By Ukrainian ridnovir - Praca własna, CC0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=22320929

https://pl.wikipedia.org/wiki/Perun#/media/Plik:%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%BD.1998%D0%B3.%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%88.,%D1%82%D0%B5%D1%85.,%D0%B1%D1%83%D0%BC.40,5%D1%8527,5.jpg

Weles

Zazdrosny i złośliwy bóg wód i świata umarłych. Mieszka w korzeniach Drzewa Życia.

perun poprosił welesa, by wyłowił z dna grudkę piasku i podnósł ją ponad wodę w imię peruna, by ten mógł uczynić z niej ląd.weles próbował oszukać peruna i uczynić ląd w swoje imię, by władać nim niepodzielnie, nie miał jednak takiej mocy. perun rzucił grudkę na wodę. natychmiast ziemia spęczniała i utworzyła stały ląd. z pojedynku welesa i peruna o władzę powstały góry. pokonany weles ze swojej nienawiści stworzył wielkiego smoka, by pomógł mu pokonać peruna. gromowładny bóg stworzył potężnego żmija, który bronił go przed smokiem. pierwszy deszcz spadł w wyniku walki wodnego smoka z podniebnym żmijem. innym owocem tej zajadłej walki stało się wielkie drzewo życia - zrodzone z perunowego ognia i z welesowej wody.

drzewo życia

PERUN ZAMIESZKAŁ W KORONIE DRZEWA, WELES ZAŚ W JEGO KORZENIACH. od tej pory weles panował nad wszystkim, co umarło. perun pozostał panem życia.

Żmij

Perun rozprawił się ze straszliwym smokiem, który pustoszył ziemię.Skuł go potężnym łańcuchem i strącił do podziemi. Smok wciąż próbuje się wydostać i gdy jest już bardzo blisko powierzchni, na ziemię przychodzi lód i mróz. Perun widzi to i skuwa łańcuch na nowo. Po pierwszym gromie, czyli uderzeniu młota, śniegi topnieją i przychodzi wiosna.

jakie skojarzenie przywołuje powyższa opowieść?

Perun sporządził kamienną kopułę wokół konarów Drzewa Życia, oddzielając tym samym niebieskie światło - boski ogień od lądu. Lądy i wody opanował mrok. Najwyższy konar drzewa na samym środku przebił w kopule dziurę, przez którą wydostał się delikatny strumień światła. Nazwano je Gwiazdą Polarną lub Gwiazdą Północkową. Perun postanowił stworzyć sobie pomocnika, który zaopiekuje się wiecznym ogniem, znajdującym się ponad kopułą nieba. Nowy Bóg powstał wiąc z ognia. Jego postać falowała i jaśniała ogniem. Otrzymał imię Swaróg. Perun podarował mu drugi młot, podobny do swojego. Swaróg za jego pomocą wykuwał z promieni światła wspaniałą broń, stając się boskim kowalem. Perun otrzymał od niego ognistą włócznię. Z gwiezdnej kuźni Swaroga raz po raz spadały ogoniaste kule, które wprawiały w zachwyt gromowładnego Peruna. W kamiennej skorupie pojawiły się szczeliny, przez które przebijały delikatne promienie - gwiazdy. Stwórca postanowił, że firmament niebieski będzie się odtąd obracać wokół konaru Drzewa Życia. Tylko Gwiazda Północkowa pozostała nieruchoma pośrodku migoczącego firmamentu.

Swaróg

Ziemia pogrążona w wiecznej nocy była nieurodzajną pustynią. Perun chciał ożywić pustą ziemię. Poprosił Swaroga o oświetlenie ciemnego lądu. Swaróg nie chciał zaś opuszczać swej wspaniałej kuźni, stworzył więc pomocnika, który oświecił świat jasnymi promieniami dnia: dobrego Dadźboga.

Dadźbóg

Niski, krągły, rubaszny młodzieniec opatrzony specjalną wielką tarczą wykutą przez swego ojca Swaroga. Podczas wędrówki Dadźboga po niebie ziemię oświetlały ciepłe promienie. Po podniebnym spacerze Dadźbóg udawał się na spoczynek - wówczas zapada noc. Rankiem, wypoczęty, znów wybierał się na wędrówkę po niebie.

Zazdrosny Weles stworzył własnego syna - srebrzystego Chorsa.

Chors

lub Miesiąc - mniejszy książę nieba. Przepędzony przez Dadźboga, pokazuje się na niebie jedynie w ciągu nocy.

Biesy

Leszy lub Boruta Baba Jaga

Dziękuję za uwagę.

Źródło opowieści: Bobrowski Jakub, Wrona Mateusz, "Mitologia Słowian", Wydawnictwo Bosz 2017.