niemiecki

Tradycje Świąteczne w Niemczech

Natalia Wieczorek

Święta ruchome

Aschermittwoch - Środa PopielcowaPalmsonntag - Niedziela Palmowa Gründonnerstag - Wielki Czwartek Karfreitag - Wielki Piątek Ostersonntag - Niedziela Wielkanocna Ostermontag - Poniedziałek Wielkanocny Fronleichnam - Boże Ciało

Święta stałe

Neujahr (1. Januar) - Nowy RokHeilige Drei Könige (6. Januar) - Trzech Króli Maifeierntag/ der Arbeittag (1. Mai) - Święto Pracy Tag der Deutschen Einheit (3. Oktober) - Święto Jedności Niemiec Oktoberfest (12. Oktober) - Dzień Piwa Reformationtag (31. Oktober) - Dzień Reformacji Allerheiligen (1. November) - Wszystkich Świętych Heiligabend (24. Dezember) - Wigilia 1. Weinachtsfeiertag (25. Dezember) - 1 Dzień Świąt Bożego Narodzenia 2. Weinachtsfeiertag (26. Dezember) - 2 Dzień Świąt Bożego Narodzenia Silvester (31. Dezember) - Sylwester

Boże Narodzenie

Słownictwo

das Fest – święto das Weihnachtsfest – święto Bożego Narodzenia im Familienkreis feiern – świętować w gronie rodzinnym der Heilige Abend / der Heiligabend – wigilia die Mette – pasterka zur Mette gehen – iść na pasterkę der Weihnachtsbaum – choinka der Tannenbaum – choinka (jodła) den Weihnachtsbaum schmücken – stroić choinkę die Glaskugel – bombka der Stern – gwiazda die Lichterketten – światełka choinkowe der Bonbon – cukierek die Süßigkeiten – słodycze der Advent – adwent der Adventskranz – wieniec adwentowy die Kerze anzünden – zapalać świeczkę der Adventskalender – kalendarz adwentowy der Weihnachtsmarkt – jarmark bożonarodzeniowy den Weihnachtsmarkt besuchen – odwiedzić jarmark bożonarodzeniowy der Glühwein – grzane wino

der Nikolaus / der Weihnachtsmann – Święty Mikołaj der Engel – anioł das Geschenk – prezent die Geschenke verteilen – rozdawać prezenty die Bescherung – obdarowywanie się prezentami die Glocken – dzwonki die Mistel – jemioła das Rentier – renifer die Schneeflocke – płatek śniegu das Weihnachtslied – kolęda die Weihnachtslieder singen – śpiewać kolędy der Lebkuchen – piernik die Rote Rüben Suppe – barszcz czerwony der Karpfen – karp der Mohnkuchen – makowiec der Weihnachtsstollen – strucla bożonarodzeniowa die Schlitten – sanki der Schneemann – bałwan den Schneemann bauen – lepić bałwana das Christkind – dzieciątko Jezus die Krippe – szopka die Plätzchen – ciasteczka

Adwent

Przygotowania do świąt Bożego Narodzenia zaczynają się w Niemczech wcześniej niż w Polsce. Już pod koniec października można spotkać świąteczne produkty w sklepach. Okres świąteczny rozpoczyna się cztery niedziele przed Wigilią. Wtedy zazwyczaj otwierane są w Niemczech jarmarki bożonarodzeniowe. Jest to też dobry moment, aby rozpocząć świąteczne dekorowanie domów. Najważniejszy jest wieniec adwentowy z czterema świecami, które zapala się po kolei w każdą niedzielę adwentu. Ponadto adwent to idealny okres na spotkania z rodziną czy znajomymi, aby piec pierniki i ciasteczka oraz pić poncz. Okres przedświąteczny nie pozostaje również bez wpływu na biura i firmy. Tradycyjnie w okresie adwentu odbywają się różne świąteczne imprezy firmowe, z niemieckiego “Weihnachtsfeier”. W pierwszym tygodniu adwentu Niemcy stroją domy lampkami i wieszają tradycyjne wieńce ze świecami. W tym okresie dzieci otrzymują kalendarze adwentowe w kształcie domków z 24 okienkami, w których znajdują się czekoladki, ale dostępne są też kalendarze z herbatą, a nawet perfumami.

Wigilia

W Niemczech potrawy na wigilijnym stole są raczej skromne, ponieważ zwyczajowo to bożonarodzeniowy obiad traktuje się bardziej uroczyście. W Wigilię na stole znajdziemy 9 dań – m.in. sałatkę ziemniaczaną, potrawy z kiszonej kapusty i pieczone kiełbaski. Dla dzieci przygotowuje się talerz ze smakołykami – orzechami, owocami i słodkościami. W Niemczech nie ma tradycji poszczenia w Wigilię, łamania się opłatkiem podczas składania życzeń i zostawiania dodatkowego miejsca dla wędrowca. Nie wkłada się też sianka pod obrus, ale pod talerzami możemy się spodziewać monet, które zgodnie ze zwyczajem mają zapewnić dobrobyt. Co ciekawe, prezenty stawia się na stole, zamiast chować je pod choinką. W Niemczech nie ma też pasterki o północy, do kościoła chodzi się po południu. Ciekawą niemiecką tradycją związaną z choinką jest wieszanie na niej… bombki w kształcie ogórka. Osoba, która znajdzie ją jako pierwsza, otrzymuje dodatkowy prezent.

I Dzień Świąt

W pierwszy dzień Świąt na stołach pojawiają się wystawne dania, np. pieczona gęś nadziewana jabłkami lub kasztanami podana z sosem i ziemniakami, pieczone kiełbasy i dziczyzna oraz dania na bazie kapusty – kiszonej, jak i świeżej. W Niemczech na Święta przygotowuje się także specjalne słodkości. Najsłynniejsza z nich to Weihnachtsstollen, czyli strucla nadziewana bakaliami, głównie rodzynkami. Piecze się także pierniczki – Lebkuchen lub Pfefferkuchen. Ich podstawą jest miód oraz aromatyczne przyprawy – imbir, kardamon, cynamon, goździki i anyż. Niemcy nie wyobrażają sobie, żeby świąteczne pierniczki jeść w innych okolicznościach niż w Boże Narodzenie. 25. i 26. grudnia to oficjalnie dni wolne od pracy, więc wykorzystywane są, aby spotkać się z rodziną i przyjaciółmi oraz miło spędzić czas.

I i II Dzień Świąt

W pierwszy dzień Świąt na stołach pojawiają się wystawne dania, np. pieczona gęś nadziewana jabłkami lub kasztanami podana z sosem i ziemniakami, pieczone kiełbasy i dziczyzna oraz dania na bazie kapusty – kiszonej, jak i świeżej. W Niemczech na Święta przygotowuje się także specjalne słodkości. Najsłynniejsza z nich to Weihnachtsstollen, czyli strucla nadziewana bakaliami, głównie rodzynkami. Piecze się także pierniczki – Lebkuchen lub Pfefferkuchen. Ich podstawą jest miód oraz aromatyczne przyprawy – imbir, kardamon, cynamon, goździki i anyż. Niemcy nie wyobrażają sobie, żeby świąteczne pierniczki jeść w innych okolicznościach niż w Boże Narodzenie. 25. i 26. grudnia to oficjalnie dni wolne od pracy, więc wykorzystywane są, aby spotkać się z rodziną i przyjaciółmi oraz miło spędzić czas. Ludzie śpiewają piosenki bożonarodzeniowe przy stole, podczas posiłków, ale również na ulicach, kiermaszach oraz w gronie rodziny. Popularne są również, wystawiane w kościołach lub różnych częściach miasta, radosne przedstawienia pełne śpiewu szopki.

Wielkanoc

Słownictwo

die Buchsbaumzweige - gałązki bukszpanu die Weidenkätzchen (l.mn.) - bazie kotki die Eier - jajka die Eierschale - skorupka jajka geweihtes Ostermahl - poświęcony posiłek wielkanocny (święconka) die Auferstehung - zmartwychwstanie die Kreuzigung - ukrzyżowanie der Bußtag - dzień pokutny die Kirche - kościół die Palmwedel - machanie palmami weihen - poświęcić fasten - pościć bespritzen - opryskać beten - modlić się bemalen - pomalować auspusten - wydmuchiwać schmücken - dekorować

das Osterfest - święto wielkanocne die Osterzeit -czas wielkanocny der Ostersonntag -Niedziela Wielkanocna der Ostermontag - Poniedziałek Wielkanocny das Osterei - jajko wielkanocne, pisanka der Osterhase - zając wielkanocny das Osterlamm - baranek wielkanocny das Osterküken - kurczak wielkanocny der Osterbrauch - zwyczaj wielkanocny die Ostereiersuche - szukanie jajek wielkanocnych das Osterwasser - woda wielkanocna (jeden ze zwyczajów wielkanocnych) die Osterspiele - gry, zabawy wielkanocne das Osterkörbchen - święconka das Osterfrühstück- śniadanie wielkanocne Ostermahl - posiłek wielkanocny die Palmzweige - gałązki palmy grüne Zweige - zielone gałązki

Post

Czasem przygotowań do Wielkanocy jest tradycyjnie Wielki Post (Fastenzeit lub Passionszeit), a szczególnie tydzień przed niedzielą Zmartwychwstania. U nas nazywa się go „Wielkim”, a za Odrą – Karwoche. Bardzo ważne miejsce w przygotowywaniu domu na Święta zajmuje tzw. bukiet wielkanocny – są to ustawione w wazonie zielone gałązki przybrane kolorowymi wydmuszkami jajek. Niektórzy w ten sposób ozdabiają również krzewy czy małe drzewka przed domem. Poza tym, podobnie jak w Polsce maluje i dekoruje się jajka, choć ten zwyczaj jest nieco mniej popularny niż u nas.

Zielony Czwartek

Wielki Czwartek zwany jest w Niemczech Zielonym Czwartkiem (Gründonnerstag). Co ciekawe, nie jest do końca jasne, skąd wzięła się ta nazwa. Według jednej z teorii pochodzi ona od zielonych szat liturgicznych noszonych tego dnia przez księży do XVI wieku. Z kolei inni badacze wywodzą ją od pokutników, których nazywano w średniowieczu „Zielonymi”. Obecnie jest to dzień malowania jajek na zielono. W wielu regionach panuje zwyczaj, by w Zielony Czwartek koniecznie zjeść coś zielonego. Na stole powinny się znaleźć przede wszystkim pierwsze wiosenne nowalijki – oczywiście zwłaszcza te zielone: szczypiorek, sałata czy szpinak.

Wielki Piątek

W przeciwieństwie do Zielonego Czwartku Wielki Piątek (Karfreitag) jest w całych Niemczech dniem ustawowo wolnym od pracy. Czasem nazywa się go także Cichym Piątkiem (Stiller Freitag). Jest to dla wierzących Niemców dzień modlitw i nabożeństw, które towarzyszą wspominaniu śmierci i składania Jezusa do grobu. Wtedy też organizuje się tzw. agapę, czyli symboliczny wspólny posiłek składający się z chleba, wody i wina, który spożywa się najczęściej w salach katechetycznych kościoła. Post ścisły nie jest tego dnia rygorystycznie zachowywany.

Wielka Sobota

Wielka Sobota – czyli w Niemczech Karsamstag lub Stiller Samstag – jest podobnie jak w Polsce dniem wyciszenia, kiedy nie odprawia się mszy świętej. Tradycja święcenia potraw, bez której nie wyobrażamy sobie Świąt Wielkiej Nocy, jest u naszych zachodnich sąsiadów zupełnie nieznana. Bardzo ciekawy jest kultywowany nadal w niektórych regionach – zwłaszcza na północy i w centrum kraju – zwyczaj rozpalania w Wielką Sobotę wielkich ognisk przed kościołami katolickimi. Towarzyszy temu specjalne nabożeństwo i poświęcenie ognia, którym następnie zapala się świece paschalne w kościołach i świece wielkanocne w domach. Poświęcony ogień towarzyszy wiernym przez całe Święta.

Wielkanocna Niedziela

Niedzielę rozpoczyna się tradycyjnie mszą rezurekcyjną, która odprawiana jest wcześnie rano. Bardzo popularny jest zwyczaj stukania się jajkami (Ostereiertitschen) przy śniadaniu. Każdy członek rodziny wybiera sobie swoją pisankę i kolejno stuka się nią z innymi – wygrywa posiadacz jajka z najmocniejszą skorupką. Zabawa ta jest znana również w Austrii i niemieckojęzycznej Szwajcarii, a także w innych częściach Europy: na Bałkanach, w Skandynawii, a nawet w Rosji. Na stołach – oprócz świec wielkanocnych – obowiązkowo powinien się pojawić zajączek z cukru, czekolady lub innego materiału. Zając jest zresztą, obok jajka, najważniejszym świątecznym symbolem. Wiąże się z nim też inny bardzo ważny zwyczaj, na który niecierpliwie czekają wszystkie dzieci – chodzi oczywiście o poszukiwanie ukrytych w mieszkaniu lub ogrodzie pisanek lub słodyczy. Zgodnie z tradycją mówi się dzieciom, że przyniósł i ukrył je wielkanocny zając (Osterhase), który jest w Niemczech równie popularny jak Święty Mikołaj. W niektórych domach mieszkańcy obdarowują się również drobnymi podarkami – najczęściej czekoladkami lub innymi łakociami. Jako danie główne w Święta podaje się zazwyczaj pieczeń z barana. Poza tym, nasi zachodni sąsiedzi delektują się babkami drożdżowymi i sernikami. Często piecze się je w specjalnych foremkach w kształcie np. baranka. Ogromną popularnością cieszą się również wszelkiego typu kiełbasy i wędliny.

Wielkanocny Poniedziałek

To dzień pamięci lub refleksji. W wielu regionach ludzie świętuję go w spokojny sposób – spacerując po parkach i innych miejscach, aby przypomnieć sobie spacer Jezusa na ukrzyżowanie. Jeśli pozwala na to pogoda, ludzie zwykle chcą spędzić dzień na zewnątrz. Chodzą, wędrują, piknikują i ogólnie cieszą się przyrodą. Wiele społeczności organizuje wyścigi pisanek dla dzieci lub inne gry.

Dziękuję za uwagę!