Zloty wiek Polski

Złoty Wiek Polski

Złoty Wiek Polski

Złoty wiek w Polsce to okres tolerancji religijnej. XVI w. uważany jest za Złoty wiek Polski ponieważ w tym wieku Polska była duża pod względem terytorium, silna, bogata. Miała wspaniało rozwiniętą kulturę - na ten okres przypada RENESANS . Złoty wiek przypada w Polsce na panowanie Zygmunta I Starego Zygmunta Augusta

Złoty Wiek Polski

Złoty wiek przypada w Polsce na panowanie Zygmunta I Starego Zygmunta II Augusta

UNIA LUBELSKA

Ogłoszony 1 lipca 1569r. w Lublinie. Akt unii realnej Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego był jednym z największych sukcesów Zygmunta Augusta. Władcy, pomimo niechęci litewskich możnych, udało się zapewnić trwały i ścisły związek obu państw, wcześniej połączonych jedynie osobą panującego - (unią personalną). Do Korony przyłączono tereny Podlasia, Ukrainy i Wołynia, powstała w ten sposób wielonarodowościowa RZECZPOSPOLITA OBOJGA NARODÓW zajęła trzecie miejsce wśród najpotężniejszych pod względem terytorium państw.

Polska i Litwa zawarły unię zwaną unią realną czyli ścisłym połączeniem się państw. Polska i Litwa miały mieć wspólnego : Króla Sejm Pieniądze Politykę zagraniczną Natomiast osobne miały być: Urzędy Wojsko Skarb

Ostatnia wojna z zakonem krzyżackim

Po wojnie gdy wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego został spokrewniony z władcami Brandenburgii: Albrecht Hohenzollern Krzyżacy coraz śmielej próbowali obalić ustalenia pokoju toruńskiego. W krótkim czasie uzyskali oni dla swoich planów poparcie wielkiego księcia moskiewskiego Wasyla oraz cesarza. W 1519r. Wybuchła ostatnia wojna z zakonem. Wojska polskie, dzięki zastosowaniu artylerii, szybko zdobywały kolejne twierdze krzyżackie. Po dwóch latach wielki mistrz musiał prosić o rozejm.

Ostatnia wojna z zakonem krzyżackim

Po wojnie gdy wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego został spokrewniony z władcami Brandenburgii: Albrecht Hohenzollern Krzyżacy coraz śmielej próbowali obalić ustalenia pokoju toruńskiego. W krótkim czasie uzyskali oni dla swoich planów poparcie wielkiego księcia moskiewskiego Wasyla oraz cesarza. W 1519r. Wybuchła ostatnia wojna z zakonem. Wojska polskie, dzięki zastosowaniu artylerii, szybko zdobywały kolejne twierdze krzyżackie. Po dwóch latach wielki mistrz musiał prosić o rozejm.

Po klęsce państwa krzyżackiego były wielki mistrz, teraz władca świeckiego księstwa- Albrecht Hohenzollern, złożył w roku 1525 na Rynku krakowskim hołd lenny Zygmuntowi I Staremu. Oto fragment obrazu Jana Matejki pt. „Hołd Pruski”

Wiek XVI wspanialy okres dla polskiej kultury

Kaplica Zygmuntowska zw. także Królewską, Rorantystów i Jagiellońską, pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, świętego Zygmunta i świętej Barbary – jedna z 19 kaplic w Katedrze Wawelskiej. Przykład florenckiej architektury renesansowej poza Włochami. Niemiecki historyk sztuki August Ottmar Essenwein (ur. 1831, zm. 1892) nazwał ją perłą renesansu z tej strony Alp.Po śmierci królowej Barbary Zapolyi, pierwszej żony Zygmunta I Starego, wstrząśnięty król postanowił zbudować jej i swojej rodzinie mauzoleum. Do realizacji zamierzeń króla sprowadzono florenckiego artystę Bartolommea Berecciego, który w 1517 r. zaprezentował pierwsze plany kaplicy. Fundamenty założono w 1519 r. po zburzeniu XIV-wiecznej kaplicy Kazimierza Wielkiego. Właściwą budowę zaczęto w 1524 (kiedy powstały mury), a skończono w 1531 r. Miedzianą kopułę (wraz z krzyżem i dźwigającym go aniołkiem) zbudowano w 1526 r. Konsekracja odbyła się w 1533 r. Z Berreccim współpracowali inni włoscy artyści: Antoni z Fiesole, Mikołaj Castiglione, Filip z Fiesole, Bernardinus de Gianottis, Jan Soli, Jan Cini ze Sieny oraz Jan Maria Padovano. Mauzoleum było wielokrotnie konserwowane: w 1776 r., w latach 1891–1894 (Sławomir Odrzywolski) oraz 1954-1963 (Rudolf Kozłowski przy współudziale rzeźbiarza Wiesława Łabędzkiego) i w 2004 kiedy zastosowano pierwszy raz laserowe, nieinwazyjne czyszczenie wielowiekowych zabrudzeń (profesorowie Jan Marczak i Andrzej Koss).

Zamek wawelski za panowania Zygmunta Starego został przebudowany w stylu renesansowym. Wielopiętrowe arkady zastępowały mieszkańcom zamku klatkę schodową.

Wokol dziedzinca zamku wybudowano krużganki. Krużganek (łac. claustrum, niem. Kreuzgang) – długi korytarz (ganek), okalający przeważnie wewnętrzny dziedziniec na jednej lub kilku kondygnacjach. Pełnił funkcję komunikacyjną. Na ogół przykryty sklepieniem lub stropem, na zewnątrz otwarty najczęściej arkadami filarowymi lub kolumnowymi.

Mikołaj Kopernik-żył w latach 1473-1543, syn kupca Mikołaja i Barbary pochodzącej z rodziny Watzenrode. Astronom, matematyk, ekonomista, lekarz, urodzony w Toruniu; kanonik kapituły warmińskiej. W 1491 roku skończył edukację w szkole parafialnej przy kościele św Jana w Toruniu. W tym samym roku rozpoczął edukację na Akademii Krakowskiej. Studia ukończył w 1495 roku, bez uzyskania tytułu magister artium. W 1496 roku rozpoczął studia prawnicze w Bolonii. W roku 1500 odbył praktyki w kancelarii prawniczej w Rzymie. Od 1501 roku kontynuował swą karierę naukową na studiach medycznych w Padwie które ukończył w 1503 roku i uzyskał prawo do wykonywania praktyki lekarskiej.Napisał dzieło „ O obrotach sfer niebieskich” Był obecny na koronacji Zygmunta Starego w katedrze wawelskiej, 2 lata później uczestniczył w sejmie krakowskim. W 1510 roku osiedlił się we Fromborku, w czasie wojny polsko-krzyżackiej na przełomie 1520/21 roku kierował w Olsztynie obroną zamku. W dziele ”De revolutioniubus orbium coelestium” ( O obrotach sfer niebieskich) zawarł wykład heliocentrycznej teorii budowy świata, której dowiódł. Wstrzymał słońce ruszył ziemię. Był też twórcą projektu reformy walutowej, pierwszy sformułował prawo o wypieraniu z obiegu lepszego pieniądza przez gorszy.

Andrzej Frycz Modrzewski herbu Jastrzębiec (ur. 1503, zm. 1572) – pisarz polityczny, reformator społeczny, teolog oraz sekretarz królewski. Kształcił się na Akademii Krakowskiej (zdobył tytuł bakałarza) oraz w Wittenberdze, gdzie zapoznał się z myślą reformacyjną. Przyjął niższe święcenia kapłańskie, pracował w kancelarii prymasa Jana łaskiego, a od 1547 roku sprawował funkcję królewskiego sekretarza na dworze Zygmunta I Starego. Był także wójtem Wolborza, utracił jednak to stanowisko za działalność reformatorską oraz wzięcie ślubu (mimo stanu duchownego). Jego najbardziej znanym dziełem jest pięć ksiąg traktatu politycznego O poprawie Rzeczypospolitej z 1551 roku.

Niektóre z myśli Andrzeja Frycza-Modrzewskiego, refleksje dotyczące wojny czy społecznej roli nauczycieli, choć sformułowane w XVI wieku brzmią niezwykle aktualnie. Posiadał niezwykle wszechstronną wiedzę, był zarówno historykiem filozofii, prawa, pedagogiki jak i teologii, psychologii czy literatury. Jego myśl teologiczna, koncepcja utworzenia kościoła narodowego w Polsce wzbudzała jednak wiele kontrowersji. Został uznany za heretyka, a jego dzieła niszczono

Jan Kochanowski- poeta, również tłumacz i dramaturg. Urodzony w 1530 roku w Sycynie, zmarł w 1584 roku w Lublinie. Najwybitniejszy twórca polskiego Renesansu, wybitny poeta na skalę europejską. Tego rodzaju geniusz poetycki pojawił się w literaturze polskiej po raz pierwszy i pozostał jedyny aż do czasu Romantyzmu. Napisał wiele dzieł, a najbardziej znane to: pieśni, hymny, fraszki i treny.

Jan Kochanowski- poeta, również tłumacz i dramaturg. Urodzony w 1530 roku w Sycynie, zmarł w 1584 roku w Lublinie. Najwybitniejszy twórca polskiego Renesansu, wybitny poeta na skalę europejską. Tego rodzaju geniusz poetycki pojawił się w literaturze polskiej po raz pierwszy i pozostał jedyny aż do czasu Romantyzmu. Napisał wiele dzieł, a najbardziej znane to: pieśni, hymny, fraszki i treny.

Mikołaj Rej(ur. w Żurawnie w 1505 roku – zmarł w Rejowcu 1569 roku) herbu Oksza, pseudonim Ambroży Kurczbok Rożek. Był polskim poetą i prozaikiem doby renesansu, teologiem ewangelickim, publicystą oraz tłumaczem. Był posłem na Sejm. Zwany „ojcem literatury polskiej”, a przede wszystkim wybitnym humanistą.

Wolna elekcja polegała na tym, że cała szlachta miała wybierać króla . Pierwsza wolna elekcja odbyła się po śmierci Zygmunta Augusta w 1572r.

Pierwszym królem wybranym na wolnej elekcji został Henryk Walezy - królewicz francuski

STEFAN BATORY (1576 – 1586)

Książę Siedmiogrodu, król Polski od 1576 r. Ożenił się z królową – Anną Jagiellonką

1577 – spacyfikował zbuntowany Gdańsk za cenę rezygnacji ze statutów Karnkowskiego 1578 – 1582 – wojna z Moskwą o Inflanty; wyprawy połocka, wielkołucka i pskowska doprowadziły do rozejmu w Jamie Zapolskim (1582) Utworzył piechotę wybraniecką – 1 żołnierz utrzymywany przez 20 chłopów z dóbr królewskich ustalił podział jazdy na ciężkozbrojną husarię, chorągwie kozackie i jazdę lekką. 1579 – założył Akademię Wileńską

Batory pod Pskowem

Jan Sariusz Zamoyski (łac. Ioannes Zamoyski de Zamoscie) (19 marca 1542 – 3 czerwca 1605) był polskim szlachcicem, magnatem i I ordynatem Zamościa. Pełnił funkcję sekretarza królewskiego od 1565 r., zastępcy kanclerza od 1576 r., kanclerza wielkiego koronnego od 1578 r. I hetmana wielkiego koronnego od 1581 r. Dowodząc wojskiem pokonał w wojnie Rosję i odzyskał dla Polski Inflanty (ziemie dzisiejszej Łotwy). Zamoyski był starostą generalnym miasta Krakowa w latach 1580-1585, starostą bełskim, międzyrzeckim, krzeszowskim, knyszyńskim i tartu. Był oprócz tego ważnym doradcą królów Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego, był jednym z głównych przeciwników następcy Batorego, Zygmunta III Wazy, i jednym z najbardziej utalentowanych dyplomatów, polityków i mężów stanu swoich czasów, stanowiąc znaczącą postać w polityce Rzeczypospolitej Obojga Narodów przez całe swe życie.

Kanclerz – najwyższy urząd w dawnej Polsce. Hetman – tytuł dowódcy wojsk w dawnej Polsce.

Jan Zamoyski. Założyciel miasta Zamość. • Był współtwórcą Akademii Wileńskiej. • W Zamościu założył Akademię Zamojską. Zamość. • Miasto założone przez Jana Zamojskiego w 1580 roku. • Było to nowoczesne miasto. • Stało się bogatym ośrodkiem rzemiosła i handlu oraz ważną twierdzą

Dziękuję