Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

Get started free

CIENIE I BLASKI ŻYCIA - prezentacja z rozdziału II

Paulina Grzyb

Created on February 2, 2021

Prezentacja z rozdziału II - CIENIE I BLASKI ŻYCIA na lekcje języka polskiego

Start designing with a free template

Discover more than 1500 professional designs like these:

Smart Presentation

Practical Presentation

Essential Presentation

Akihabara Presentation

Pastel Color Presentation

Winter Presentation

Hanukkah Presentation

Transcript

PREZENTACJA Z ROZDZIAŁU II

Cienie i blaski życia

Paulina Grzyb i Amelia Woźniak kl. VII a

SPIS TREŚCI

1. Renesans i humanizm

2. Jan Kochanowski i jego twórczość

3. Gramatyka

4. Quiz

RENESANS I HUMANIZM

1.

Co oznacza nazwa renesans i humanizm?

-Renesans to epoka w historii kultury europejskiej, obejmująca przede wszystkim XVI wiek, określany często jako „odrodzenie sztuk i nauk”.

-Humaniz to światopogląd oparty na racjonalnym myśleniu, który wyraża się troską o potrzeby, szczęście, godność i swobodny rozwój człowieka w jego naturalnym i społecznym środowisku.

Od kiedy do kiedy trwała epoka renesansu?

- Renesans narodził się we Włoszech w połowie XIV wieku, w wieku XV pojawił się w innych krajach europejskich. We Włoszech kres epoki przypada na początek XVI wieku,w pozostałych krajach renesans trwał do wieku XVI i XVII.

Ważniejsze odkrycia i wydarzenia z epoki renesansu.

>1453 – zdobycie Konstantynopola przez Turków. >1452–1455 – wynalezienie druku przez Jana Gutenberga (wydruk Biblii). >1492 – odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. >1498 – odkrycie drogi morskiej do Indii przez Vasco da Gamę.

Przykłady sztuki renesansowej

Leonardo da Vinci Mona Lisa, 1503 r. - 1507 r.

Raffaello Santi Madonna Sykstyńska, 1512 r.

Michał Anioł Dawid (rzeźba), 1501 r. - 1504 r.

JAN KOCHANOWSKII JEGO TWÓRCZOŚĆ

2.

WAŻNE ETAPY W ŻYCIU JANA KOCHANOWSKIEGO

1559 - 1574Służba dworska

1574 - 1584Okres czarnoleski

22 VIII 1584Śmierć w Lublinie

1544 - 1558 Okres studiów

1530 Narodziny w Sycynie

Co to jest fraszka, pieśń, tren, wiersz sylabiczny?

To krótki utwór poetycki, pisany wierszem. Zwykle ma charakter żartobliwy, czasem refleksyjny i jest oparty na ciekawym pomyśle. Zazwtczaj fraszka jest zakończona puentą.

FRASZKA

POZNANE FRASZKI:

  • Na lipę - fraszka wtrażająca pochwałę życia zgodnego z naturą, dającego poczucie harmonii.
  • Na zdrowie - utwór przedstawiający zdrowie jako wielką wartość

poeta zwraca się do Boga i mówi o tym, co jest w życiu najważniejsze

w której poeta przekonuje, że przyjaźń i miłość dają większe szczęście niż dobra materialne.

  • O żywocie ludzkim - utwór refleksyjny, o tematyce filozoficznej, mówiący o tym, że wartości ziemskie, o które zabiegamy, są pozorne i ulotne.
  • Na młodość, Do Hanny, Na nabożną - fraszki o charakterze żartobliwym, które w dowcipny sposób mówią o codziennych ludzkich sprawach, np. urokach młodości czy fałszywej pobożności.
  • Na dom w Czarnolesie - autobiograficzna fraszka o charakterze

refleksyjnym, w której

  • Na zachowanie - fraszka,

Tren

To utwór żałobny będący pochwałą osoby zmarłej oraz wyrażąjący smutek i żal po jej stracie. Ten gatunek liryki znany był już w starożytności.

POZNANE TRENY:

  • Tren I - pochwała zmarłej córki, cierpienie ojca bo stracie dziecka
  • Tren V - poetycki obraz śmierci dziewczynki
  • Tren VII - rozpacz ojca
  • Tren VIII - pustka po stracie

pieśń

To utwór stroficzny o regularnej budowie i wyrazistym rytmie, który jest oparty na jednakowej liczbie sylab w wersach i stałym układzie rymów. W pieśniach często występują refren oraz powtórzenia.

POZNANE PIEŚNI:

  • Pieśń świętojańska o sobótce (Panna XII: Wsi spokojna, wsi wesoła...) - utwór będący pochwałą życia na wsi, ukazujący wyidealizowany obraz wsi jako krainy szczęścia , spokoju i harmonii, w którym natura obdarza ludzi.
  • Serce rośnie - pieśń o tematyce refleksyjnej, filozoficznej, w której poeta przedstawia swoją receptę na szczęśliwe życie. Źródłem pogody ducha mają być uczciwość i czyste sumienie.

WIERSZ SYLABICZNY

To wiersz regularny, w którym wszystkie wersy mają jednakową liczbę sylab (zgłosek), stały rytm. Najpopularniejsze typy polskiego wiersza sylabicznego to: 8-zgłoskowiec, 11-zgłoskowiec i 13-zgłoskowiec. Przykładem wiersza sylabicznego jest fraszka Jana Kochanowskiego pt. ,,O żywocie ludzkim''.

przykłady ŚRODKów POETYCKIchZ TRENÓW, PIEŚNI I FRASZEK

PORÓWNANIA HOMERYCKIE Z ,,TRENU I'' I ,,TRENU V'':

EPITETY Z FRASZEK ,,NA ZDROWIE'' I ,,NA LIPĘ'':

  • Szlachetne zdrowie
  • Dom ubogi
  • Świat niemiły
  • Klejnocie drogi
  • Proste promienie
  • Rozstrzelane cienie
  • Chłodne wiatry
  • Wonnego kwiatu
  • Pracowite pszczoły
  • Pańskie stoły
  • Słodki sen
  • Hesperyskim sadzie
  • ,,Tak więc smok, upatrzywszy gniazdo kryjome, słowiczki liche zbiera, a swe łakome gardło pasie; tymczasem matka szczebiece uboga, a na zbójcę coraz się miece. Próżno, bo i na samę okrutnik zmierza, a ta nieboga ledwe umyka pierza.''
  • ,,Jako oliwka mała pod wysokim sadem idzie z ziemie ku górze macierzyńskim szladem, jeszcze ani gałązek, ani listków rodząc, sama tylko dopiro szczupłym prątkiem wschodząc: tę jeśli, ostre ciernie lub rodne pokrzywy uprzątając, sadownik podciął ukwapliwy, mdleje za raz, a zbywszy siły przyrodzonej, upada przed nogami matki ulubionej.''

PYTANIA RETORYCZNE W ,,PIEŚNI ŚWIĘTOJAŃSKIEJ O SOBÓTCE'':

ARCHAIZMY W ,,TRENIE VII'':

  • Ochędóstwo (stroje i ozdoby)
  • Cory (córki)
  • Letniczek pisany (letnia sukienka)
  • Uploteczki (wstążki)
  • Wniwecz (na nic)
  • Płone (niepotrzebne)
  • Mać uboga (nieszczęśliwa matka
  • Wyprawę (wyprawkę ślubną)
  • Giezłeczkoć (koszulkę)
  • Lichą tkaneczkę (skromną sukienkę
  • Skrzynce (trumnie)
  • ,,Wsi spokojna, wsi wesoła, który głos twej chwale zdoła?''
  • ,,Kto twe wczasy, kto pożytki może wspomnieć zaraz wszytki?''

PRZENOŚNIE W TRENACH:

ZDROBNIENIA W ,,TRENIE VII'':

  • Członeczków
  • Letniczek
  • Uploteczki
  • Tkaneczkę
  • Bryłeczkę
  • Główki
  • W ,,Trenie I'': smok pożerający pisklęta = śmierć, słowiczki = Urszulka.
  • W ,,Trenie V'': ogrodnik ścinający rośliny = śmierć, oliwka = Urszulka.
  • W ,,Trenie VII'': sen żelazny, twardy, nieprzespany = śmierć Urszulki, sen, z którego nigdy się nie obudzi.

3.

gramatyka

CZĘŚCI ZDANIA

PODMIOT: ORZECZENIE

PODMIOT: ORZECZENIE

  • To główna część zdania.
  • Odpowiada na pytania: Kto? Co?
  • PRZYKŁAD PODMIOTU W ZDANIU:
  • To główna część zdania, która wyraża czynność podmiotu.
  • Najczęściej jest wyrażone osobową formą czasownika.
  • Odpowiada na pytania: Co robi? Co się z kimś (czymś) dzieje? W jakim jest stanie?
  • PRZYKŁAD ORZECZENIA W ZDANIU:

Janek uzbierał mnóstwo jagód.

  • RODZAJE PODMIOTU: gramatyczny, logiczny, szeregowy i domyślny

Jego żona biega codziennie.

  • RODZAJE ORZECZENIA: imienne, czasownikowe

DOPEŁNIENIE PRZYDAWKA OKOLICZNIK

  • To część zdania oznaczająca przedmiot czynności wyrażonej orzeczeniem zdania w stronie czynnej w sposób bezpośredni bądź pośredni.
  • Odpowiada na pytania wszystkich przypadków z wyjątkiem mianownika.
  • PRZYKŁAD DOPEŁNIENIA W ZDANIU:
  • To część zdania, która może być wyrażona przymiotnikiem, zaimkiem przymiotnym, imiesłowem przymiotnikowym czynnym, imiesłowem przymiotnikowym biernym, liczebnikiem, wyrażeniem przyimkowym.
  • Odpowiada na pytania: Jaki? Jaka? Jakie? Czyj? Czyja? Czyje? Który? Która? Które? Ile? Ilu? Z czego?
  • PRZYKŁAD PRZYDAWKI W ZDANIU:
  • To określenie czasownika. Oznacza: miejsce, czas, cel, sposób, przyczynę, warunek i dotyczy czynności wyrażanej przez czasownik
  • Odpowiada na pytania: Jak? Gdzie? Kiedy? Po co? Dlaczego?
  • PRZYKŁAD OKOLICZNIKA W ZDANIU:

Kot pije wodę.

Pojedziemy jutro.

Mój kwiat zwiędł.

rodzaje wypowiedzeń

W zależności od celu wypowiedzi wyróżniamy:

WYPOWIEDZENIE OZNAJMUJĄCE

WYPOWIEDZENIE PYTAJĄCE

Kupisz mi coś w sklepie?

Kupię ci coś w sklepie.

WYPOWIEDZENIE ROZKAZUJĄCE

Kup mi coś w sklepie!

Ze wzglęgu na obecność orzeczenia w wypowiedzeniu wyróżniamy:

ZDANIE

RÓWNOWAŻNIK ZDANIA

Zawiera przynajniej jedno orzeczenie, np. Nienawiść jest wyniszczającym uczuciem.

Nie zawiera orzeczenia, ale łatwo można je wprowadzić, np. Nienawiść to wyniszczające uczucie.

ZDANIA ZŁOŻONE WSPÓŁRZĘDNIE

ZDANIE ŁĄCZNE:

Treści tych zdań łączą się ze względu na znaczenie. Informują o czynnościach odbywających się niezależnie od siebie w tym samym czasie i/lub przestrzeni. Zdania składowe są najczęściej połączone spójnikami i, oraz, np. Zjem obiad i odrobię pracę domową.

WYKRES:

ZDANIE ROZŁĄCZNE:

Treści zdań składowych wzajemnie się wykluczają. Zdania składowe są najczęściej połączone spójnikami albo, lub, bądź, czy, np. Pogram na komputerze lub wyjdę na dwór.

WYKRES:

ZDANIE PRZECIWSTAWNE:

Treści tych zdań wykazują jakieś przeciwieństwo. Zdania składowe są najczęściej połączone spójnikami: ale, lecz, jednak, natomiast, zaś, a, np.Planujemy jechać na wycieczkę, ale podobno będzie padać.

WYKRES:

ZDANIE WYNIKOWE:

Treści drugiego zdania składowego wynika z pierwszego. Zdania składowe są najczęściej połączone spójnikami: więc, toteż, dlatego, zatem, np.Zrobiłam zadanie domowe, więc mogę odpocząć.

WYKRES:

przykłady pisowni wyrazów małą i wielką literą w historyjce

Pewnego razu, na Marsie żył sobie kot o imieniu Astro, który miał do wykonania misję. Jego zadaniem bylo znalezienie marsjańskiego kamienia, który miał podobno magiczne właściwości, jednak kotu bardziej zależało na powrocie na Ziemię. Tęsknił za mazurskimi jeziorami, zachodami Słońca, wycieczkami nad Morze Bałtyckie, artykułami z Gazety Polskiej i swoją rodziną. Mimo tej tęsknoty nie poddawał się i całymi dniami kopał w ziemi wielkim wiertłem. Kiedy w końcu się dokopał i zobaczył kamień, na jego maszynę spadła planetoida Hestia, która zniszczyła cały sprzęt i zasypała marsjański kamień. Astro myślał, że to już koniec i nie wróci na Ziemię, jednak zauważył, że planetoida pękła a w środku wyglądała identycznie jak poszukiwany kamień. Kot był jednak tak zmęczony, że nie był w stanie dojść do rakiety Mira123. Powiedział tylko: ,,Chciałbym wrócić do domu...'', zamknął oczy i nagle... usłyszał swoją rodzinę! Kocur pojawił się akurat w święta, a kiedy wszyscy go zobaczyli byli tak szczęśliwi jak nigdy wcześniej. Ten dzień i tą Wigilię, Astro pamiętał do końca życia.

4.

QUIZ

1. gDZIE NARODZIŁ SIĘ RENESANS?

C) W Hiszpanii

A) We Francji

D) W żadnym z wymienionych

B) We Włoszech

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

2. pRZYKŁADAMI SZTUKI RENESANSOWEJ SĄ MONA LISA I STWORZENIE ADAMA:

B) NIE

A) TAK

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

3. JAN KOCHANOWSKI ZMARŁ W:

C) 1584 r.

A) 1576 r.

D) 1484 r.

B) 1564 r.

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

4. ile fraszek poznaliśmy?

C) 7

A) 10

D) 9

B) 8

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

5. w którym punkcie są zapisane same epitety?

C) Proste promienie, dom piękna

A) Dar urody, dom ubogi

D) W żadnym

B) Szlachetne zdrowie, pracowite pszczoły

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

6. ile części zdania poznaliśmy?

C) 6

A) 5

D) 2

B) 10

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

7. w którym punkcie nie ma pytań przydawki?

C) Jak? Gdzie? Kiedy?

A) Jaki? Jaka? Jakie?

B) Czyj? Czyja? Czyje?

D) Ile? Ilu?

Sonic-cat!Sonic-cat!Biega,biega,biega bo to Sonic-Cat!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

8. w zależności od celu wypowiedzi wyróżniamy zdanie i równoważnik zdania.

B) NIE

A) TAK

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

9. poznaliśmy 4 typy zdań złożonych współrzędnie - zdanie łączne, zdanie rozłączne, zdanie przeciwstawne i....

B) Rozkazujące

A) Wynikowe

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

10. WYKRES KTÓREGO ZDANIA ZŁOŻONEGO WSPÓŁRZĘDNIE ZOSTAŁ PRZEDSTAWIONY OBOK?

1 2

A) Zdanie łączne

B) Zdanie wynikowe

C) W żadnym z wymienionych

źle!

SPRÓBUJ PONOWNIE!

DZIĘKUJEMY ZA UWAGĘ!