Zdania podrzędnie złożone 1,2

Cel: Odróżniam zdania współrzędnie złożone od podrzędnie złożonych.

Nacobezu: 1. Wiem, czym różnią się zdania współrzędnie od podrzędnie złożonych. 2. Dzielę zdanie złożone na zdania składowe.

ZDANIA WSPÓŁRZĘDNIE ZŁOŻONE

Zgubiłem telefon, więc nie mogłem do ciebie zadzwonić. Zgubiłem telefon. Nie mogłem do ciebie zadzwonić.

ZDANIA PODRZĘDNIE ZŁOŻONE

Przygarnąłem kota, który błąkał się po ulicy.

jakiego kota?

Nie rozumiem, dlaczego się na mnie gniewasz.

czego nie rozumiem?

Zdanie podrzędnie złożone zbudowane jest ze zdań składowych.

Obejrzałem film, | który mi poleciłeś.

1. zdanie składowe 2. zdanie składowe

W zdaniu podrzędnie złożonym można zapytać jednym zdaniem o drugie.

Obejrzałem film, | który mi poleciłeś.

jaki film?

Zdanie, którym pytamy, to zdanie nadrzędne (ważniejsze), a zdanie, którym odpowiadamy, to zdanie podrzędne.

jaki?

Spróbuj rozróżnić zdania pojedyncze od złożonych współrzędnie i podrzędnie.

https://wordwall.net/play/10241/635/163

Zadaj pytania o zdania podrzędne.

1. Wczoraj była premiera komedii, na którą czekałam od roku. 2. W szkole umówiłyśmy się, że wieczorem pogramy on-line. 3. Przyszedłem do ciebie, żeby pozyczyć zeszyty. 4. Wybierzmy się tam, gdzie spotkaliśmy się pierwszy raz. 5. Okazało się, że mam alergie na kocią sierść. 6. Krzyczał tak głośno, że rozbolała mnie głowa.

Cel: Rozpoznaję zdania przydawkowe i dopełnieniowe.

Nacobezu: 1. Znam pytania o przydawkę i dopełnienie. 2. Dzielę zdanie złożone na zdania składowe. 3. Wskazuję zdanie nadrzędne i podrzędne.

To jest dziewczyna, o której ci opowiadałem.

Zdania przydawkowe odpowiadają na te same pytania co przydawka.

Kasia powiedziała, że nie ma czasu.

Zdania dopełnieniowe odpowiadają na te same pytania co dopełnienie.

Ćwiczenie 1. Rozróżnij zdania przydawkowe i dopełnieniowe.

https://wordwall.net/play/10258/631/665

Ćwiczenie 2. Dokończ zdania...

https://forms.gle/LPJBcje9GETMqo6e8

Cel: Rozpoznaję zdania okolicznikowe.

Nacobezu: 1. Znam pytania o okolicznik. 2. Dzielę zdanie złożone na zdania składowe. 3. Wskazuję zdanie nadrzędne i podrzędne.

MIEJSCE

CZAS

kiedy? jak długo?

SPOSÓB

gdzie?

skąd? dokąd?

jak?

CEL

OKOLICZNIK

po co?

PRZYCZYNA

dlaczego?

PRZYZWOLENIE

WARUNEK

pod jakim warunkiem?

mimo czego?

UWAGA! Nie zawsze pierwsze zdanie jest nadrzędne.

Gdy zobaczyliśmy niedźwiedzia, głosno krzyknęliśmy. Głośno krzyknęliśmy, gdy zobaczyliśmy niedźwiedzia. Odwiedzę cię, jeśli mnie zaprosisz. Jeśli mnie zaprosisz, odwiedzę cię.

Zdanie nadrzędne nie zawiera spójnika.

Zapytaj o zdanie podrzędne pytaniem okolicznika.

1. Przeprowadzam się do Krakowa, ponieważ będę tam pracować.2. Byłem tak zmęczony, że ledwo trzymałem się na nogach. 3. Mimo że zjadłem obfity obiad, nadal odczuwałem głód. 4. Spotkanie rozpocznie się, gdy przybędą wszyscy zaproszeni goście. 5. Jeżeli spadnie śnieg, wybierzemy się na narty. 6. Wyjedźmy tam, gdzie nigdy nas nie znajdą. 7. Mówię głośno, abyś wyraźnie mnie usłyszał.

Ćwiczenie obowiazkowe Zanim je rozpoczniesz, przypomnij sobie pytania charakterystyczne dla zdań przydawkowych, dopełnieniowych i okolicznikowych. https://wordwall.net/play/10338/575/746

Cel: Rozpoznaję zdania podmiotowe i orzecznikowe.

Nacobezu: 1. Znam pytania o podmiot. 2. Wiem, jak zbudowane jest orzeczenie imienne. 3. Wskazuję zdanie nadrzędne i podrzędne. 4. Pytam o zdanie podrzędne podmiotowe i orzecznikowe

PODMIOT kto?

Wygra ten, kto pierwszy dobiegnie do mety.

PODMIOT co?

DOPEŁNIENIE B. co?

Wczoraj ustalono, że wycieczka nie odbędzie się.

Organizatorzy ustalili, że wycieczka nie odbędzie się.

ORZECZENIE IMIENNE

uzupełnienie treści (orzecznik)

osobowa forma czasownika BYĆ, STAĆ SIĘ, ZOSTAĆ (łącznik)

Marek zostanie piłkarzem. Jonatan jest odmianą jabłoni. Te muchy stają się coraz dokuczliwsze.

Wiatr był taki, że łamał drzewa.

jaki był?

Olga jest taka, że wszyscy ją lubią.

jaka jest?

Władek zostanie tym, kim chciał być od zawsze.

kim zostanie?

Ćwiczenie Dopasuj pytania do zdań podrzędnych. https://wordwall.net/play/10412/375/375

Cel: Wskazuję w zdaniu złożonym imiesłowowy równoważnik zdania.

Nacobezu: 1. Rozróżniam rodzaje imiesłowów przymiotnikowych i przysłówkowych. 2. Wskazuję w zdaniu złożonym imiesłowowy równoważnik zdania. 3. Wiem, jak oznaczyć imiesłowowy równoważnik zdania na wykresie. 4. Przekształcam zdanie, wprowadzając do niego imiesłowowy równoważnik zdania (i odwrotnie).

Imiesłowy - odświeżamy...

Czynności wykonywane są jednocześnie.

Pierwsza czynność została wykonana wcześniej niż druga.

NOTATKA DO ZESZYTU

Imiesłowowy równoważnik zdania - część zdania złożonego, która zamiast orzeczenia zawiera imiesłów przysłówkowy (-ąc lub -łszy, -wszy). Pełni zawsze funkcję zdania podrzędnego. Schodząc ze schodów, potknąłem się. Wszedłem do pokoju, zdjąwszy kurtkę.

Przekształć podane wypowiedzenia ze zdań okolicznikowych na imiesłowowe równoważniki zdań. Bardzo się denerwowaliśmy, gdy czekaliśmy na egzamin. Wyciągnęliśmy długopisy i zaczęliśmy rozwiązywać test.

WYKRES ZDANIA Z IMIESŁOWOWYM RÓWNOWAŻNIKIEM ZDANIA

Oglądał film,

chrupiąc krakersy.

zamknął zeszyt.

Skończywszy zadanie,

Przekształć podane wypowiedzenia z imiesłowowych równoważników zdań na zdania podrzędne okolicznikowe. a) Wędrując ulicami miasta, podziwialiśmy fasady kamienic. b) Odniesiesz sukces, systematycznie ćwicząc na fortepianie.

Cel: Dopasowuję wykres do zdania.

Nacobezu: 1. Rozrózniam wykresy zdań współrzędnie złóżonych - wynikowego, łącznego, rozłącznego oraz przeciwstawnego. 2. Wskazuję za pomocą wykresu zdanie nadrzędne i podrzędne. 3. Oznaczam na wykresie imiesłowowy równoważnik zdania.

Dopasuj wykres do zdania. Połącz w pary odpowiednie cyfry i ltery.

1. Przeziębiłem się, więc mam katar. 2. Patrzę, ale niczego nie widzę. 3. Zadzwonię do niego lub wyślę SMS. 4. Umyła jabłko i schrupała je.

RYSUJEMY WYKRES ZDANIA PODRZĘDNIE ZŁOŻONEGO.

Dzielimy zdanie na zdania składowe, numerujemy je i podkreślamy orzeczenia.

Ciocia upiekła dla mnie tort, 1| ponieważ miałem urodziny. 2|

Szukamy zdania nadrzędnego, pamiętając, że nie może ono zawierać spójnika.

Ciocia upiekła dla mnie tort, 1| ponieważ miałem urodziny. 2|

Rysujemy wykres, zachowując kolejność zdań.

Stawiamy pytanie o zdanie podrzędne i określamy typ tego zdania.

dlaczego (ciocia upiekła tort)? - zd. okolicznikowe (przyczyny)

1. Skończywszy pracę, zdrzemnął się. 2. Zauważyłem, że jesteś smutny.

3. Jeżeli wyjdziesz, obrażę się. 2. Sowa pohukiwała, siedząc w dziupli.

2. Zauważyłem, że jesteś smutny.

3. Jeżeli wyjdziesz, obrażę się.

1. Skończywszy pracę, zdrzemnął się.

2. Sowa pohukiwała, siedząc w dziupli.

Cel: Potrafię przedstawić na wykresie zdanie wtrącone.

Nacobezu: 1. Rozumiem pojęcie zdania wtrąconego. 2. Wskazuję w wypowiedzeniu zdanie wtrącone. 3. Rysuję wykres zdania ze zdaniem wtrąconym.

NA ROZGRZEWKĘ - ĆWICZENIE....

https://wordwall.net/play/10742/835/759

ZDANIE KLASYCZNE

Na stole leży książka, 1|którą muszę zwrócić do biblioteki.2|

jaka?

Zdanie nr 1 - ZDANIE GŁÓWNE Zdanie nr 2 - PODRZĘDNE PRZYDAWKOWE

ZDANIE WTRĄCONE to zdanie podrzędne wewnątrz zdania głównego

Książkę, która leży na stole, muszę zwrócić do biblioteki.

1 zdanie - Ksiażkę muszę zwrócić do biblioteki. 2 zdanie - która leży na stole

Książkę, 1a| która leży na stole, 2|muszę zwrócić do biblioteki.1b|

1b

1a

Książkę

jaka?

muszę zwrócić do biblioteki

która leży na stole

Zdanie nr 1 - ZDANIE GŁÓWNE Zdanie nr 2 - PODRZĘDNE PRZYDAWKOWE

ZDANIE WTRĄCONE to zdanie podrzędne wewnątrz zdania głównego