Seminar 9. ИЛТГЭХ УРЛАГИЙН ҮНДЭС, БҮТЭЦ, ЗАРЧИМ, ДАСГАЛ ДАДЛАГА

Хэл ярианы соёл S.MLM101

S.ML103 Хэл ярианы соёл

СЕМИНАР 9

ИЛТГЭХ УРЛАГИЙН ҮНДЭС, ЗАРЧИМ, ИЛТГЭЛИЙН БҮТЭЦ, ДАСГАЛ ДАДЛАГА

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Хичээлийн агуулга

• Илтгэх урлагийн үндэс
• Илтгэгчийн баримтлах зарчим
• Илтгэлийн бүтэц
• Дасгал дадлага

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Илтгэх урлаг гэдэг бол ухаалаг, зөв сэтгэх, цэгцтэй сайхан ярих, өөртөө итгэлтэйгээр үзэл санаагаа илэрхийлэх чадвар юм.

ИЛТГЭХ УРЛАГИЙН ҮНДЭС

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Эртний Ромын гүн ухаантан М.Цицерон

Илтгэх урлаг гэдэг нь:

1. Шинийг санаачлах
2. Дур сонирхолтой байх
3. Урнаар илтгэх
4. Цээжлэн тогтоох
5. Зөв дуудах зэрэг таван ухааныг агуулдаг агуу урлаг юм.

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Илтгэгчийн ёс зүй

• Сонсогчийн сонирхлыг хүндэтгэн үзэх
• Ярьж буй сэдвийн талаар аль болох дэлгэрэнгүй мэдээллийг олж авах
• Мэдээлэлд хариуцлагатай хандах
• Үнэн зөвөөр илтгэх
• Аливаа зүйлд хэт туйлшрахгүй байх, нэг талыг баримтлан өрөөсгөл хандахгүй байх

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Илтгэгчийн баримтлах 5 зарчим

1. Өөртөө итгэл өгч, айдсаа давах, өөрийгөө бэлдэх
2. Төрөлх чадвар, онцлог, давуу талаа ашиглах
3. Санаагаа оновчтой илэрхийлэн тайван, энгийн ярьж, заасан хугацаанаас хэтрэхгүй байх
4. Бэлтгэл дадлага хийх, ярих зүйлээ тэмдэглэж, сэдвийн хүрээнд нөөц мэдээлэлтэй байх
5. Дуу хоолой, дохио зангаа, биеийн хөдөлгөөн, нүүрний хувирал ашиглан дүрслэлтэй ярих

ИЛТГЭЛ БЭЛДЭХ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ

S.ML103 Хэл ярианы соёл

• СЭДЭВ
• ЗОРИЛГО
• ҮР ДҮН
• ОРЧИН НӨХЦӨЛ
• ЦАГ ХУГАЦАА
• СОНСОГЧИД
• ИЛТГЭЛИЙН БҮТЭЦ АГУУЛГА
• БАРИМТ ЖИШЭЭ
• ТАНХИМААС АСУУЛТ ГАРАХАД БЭЛДЭН НӨӨЦ МЭДЭЭЛЭЛ

СОНСОГЧДОО ТОДОРХОЙЛОХ

ИЛТГЭЛИЙН БҮТЭЦ

ЭХЛЭЛ ХЭСЭГИЛТГЭЛИЙН ЗОРИЛГО, АГУУЛГЫГ ТАНИЛЦУУЛАХЖИШЭЭ БАРИМТ, ТҮҮХ, ЭШЛЭЛ ДУРДАХҮНДСЭН ХЭСЭГ БАРИМТ НОТОЛГООГООР САНААГАА БАТЛАХ НЭМЭН ДЭЛГЭРҮҮЛЭХ ТӨГСГӨЛ ХЭСЭГ ГОЛ САНААГАА ДАХИН САНУУЛАХ ЯРИАГАА НЭГТГЭН ДҮГНЭХ ЦЭГЦТЭЙ, ТОДОРХОЙ ХААЛТ ХИЙХ

• НАС ҮЕ
• МЭРГЭЖИЛ, ХҮРЭЭ
• ТУРШЛАГА
• МЭДЛЭГ БОЛОВСРОЛ

S.ML103 Хэл ярианы соёл

ИЛТГЭЛЭЭ УДИРДАХ

ТӨГСГӨЛ ХЭСЭГТ гол санаа болон агуулгыг дүгнэх, сонсогчдод нөлөөлөх замаар өөрийн байр суурь, үзэл бодлыг итгүүлэн үнэмшүүлэх

Илтгэлийн ҮНДСЭН ХЭСЭГ эмх цэгцтэй, логиктой байх ёстой. Хэлж буй санаа нь өмнөхөөсөө урган гарсан байхаар үндэслэлээ хүчтэй болгон шат шатаар ахиулах нь чухал. Өөрөөр хэлбэл, хамгийн хүчтэй үндэслэл, нотолгоог хамгийн сүүлд оруулах

ЭХЛЭЛ ХЭСЭГТ илтгэлийн гол санаа, ач холбогдлыг сонсогчдод танилцуулах

S.ML103 Хэл ярианы соёл

СОНСОХ ЧАДВАР

ИЛТГЭГЧИЙН ЧАДВАР

СЭТГЭХ ЧАДВАР

БИЧИХ ЧАДВАР

УНШИХ ЧАДВАР

ЯРИХ ЧАДВАР

S.ML103 Хэл ярианы соёл

ҮНДСЭН ЧАДВАРАА ХӨГЖҮҮЛЭХ ДАСГАЛУУД

• Өгүүлэхүйн эрхтнүүдийн ажиллагааг хөгжүүлэх
• Дуу хоолойг хувиргах, удирдах
• Хэл зүгшрүүлэх үг хэлэх
• Чанга, уран тодоор шүлэг унших
• Биеийн хэлэмж унших
• Биеийн хэлэмж болон дохио зангаагаар утга илэрхийлэх
• Сэдэв сугалан, 3 минутад багтаан шууд ярих
• Үг яриагаар дүрслэх

S.ML103 Хэл ярианы соёл

ИЛТГЭХ ЧАДВАРАА ХӨГЖҮҮЛЭХ ДАСГАЛ

• Тоо баримт цуглуулах, агуулгатай холбох
• Толинд харж ярих
• Илтгэлийн бүтэц төлөвлөх
• Сонсогчдыг ажиглан, тодорхойлох
• Анхаарал татахуйц эхлэл, хүчтэй төгсгөл бүтээх
• Илтгэх үедээ дуу болон дүрс бичлэг хийн, эргэн үзэж дүгнэх

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Бататгах сорил

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

S.ML103 Хэл ярианы соёл

АСУУЛТ 1

...... танхимын шууд хариу үйлдлийг мэдэрч, яриагаа хянах, тодруулах боломж олгодог.

Үзүүлэн хэрэглэж ярих нь

Цээжээр илтгэх нь

Бичвэр харж ярих нь

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Зөв

Дараагийн

S.ML103 Хэл ярианы соёл

АСУУЛТ 2

Илтгэлийн . . . нь сонсогчид хэр хэмжээний мэдлэг олж авсан, тэднийг хэр зэрэг үнэмшүүлж чадав гэдгээр хэмжигдэнэ.

сэдэв

үр дүн

төлөвлөгөө

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Зөв

Дараагийн

S.ML103 Хэл ярианы соёл

АСУУЛТ 3

Илтгэж сурах нь . . . ач холбогдолтой.

бусдыг хүндэлдэг харилцааны соёлтой болох

өөрийгөө хөгжүүлэх

бусдыг таних

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Зөв

Дараагийн

S.ML103 Хэл ярианы соёл

АСУУЛТ 4

“Зөвхөн хэрэгтэйг олж хэлээд зогсохгүй хэрэггүй ч бас хэлэхгүй байхад үгийн шидэт чанар оршино” гэж хэн хэлсэн бэ?

М.Т.Цицерон

У.Черчиль

Ц.Баатархүү

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Зөв

Дараагийн

S.ML103 Хэл ярианы соёл

АСУУЛТ 5

Илтгэх урлаг гэдэг нь ... –ыг/ийг хэлнэ.

хэлний хэм хэмжээний хүрээнд хэрхэн зөв сайхан бичихийг судалдаг ухаан

хэл шинжлэлийн салбар нэгжийг тус тусад нь шинжлэн нягталдаг ухаан

цэгцтэй сэтгэж, нотолгоотой ярих ухаан

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Зөв

S.ML103 Хэл ярианы соёл

Эффенди Мансурович Капиев

Альберт Арнольд Гор

Марк Туллий Цицерон

Хэл бол цахиур, үг бол оч юм. Нийлээд түймэр асааж мэднэ. Болгоомжтой хэрэглэж бай, та минь.

Яг үнэндээ ярианы урлаг бол хамгийн гайхамшигтай, хамгийн гай гамшигтай хоёрыг нэгэн зэрэг агуулдаг. Бодохгүйгээр ярих нь харахгүйгээр зам хөндлөн гарахтай адил.

Зөвхөн хэрэгтэйг олж хэлээд зогсохгүй хэрэггүйг ч бас хэлэхгүй байхад үгийн шидэт чанар оршино.

АНХААРАЛ ТАВЬСАНД БАЯРЛАЛАА.