WOS Władza sądownicza

Władza

Sądownicza

START

W celu realizacji władzy sądowniczej powołuje się: sądy powszechne (orzekają w sprawach cywilnych i karnych), sądy szczególne (np. wojskowy, pracy).Organy władzy sądowniczej są z założenia niezawisłe i niezależne. Nie ma możliwości wywierania nacisku na sędziów, w czasie orzekania. Żaden organ władzy państwowej nie może wpływać na treść orzeczeń i wyroków wydawanych przez sądy czy trybunały.

Władza sądownicza sprawowana jest przez wymiar sprawiedliwości. Niezawisłe i niezależne sądy rozstrzygają spory prawne, sprawdzają zgodność działania innych organów z prawem.

W Polsce, władzę sądowniczą sprawują:

SECTION 1

sądy (Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne, sądy wojskowe) oraz trybunały (Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu).Sądy i trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz, wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.

konstytucja

Konstytucja RP zawiera wiele regulacji określających podstawowe zasady działania trzeciej władzy. Dotyczą one zasad organizacji sądownictwa oraz praworządnego procesu, a także praw jednostki związanych z postępowaniem sądowym.Konstytucyjne zasady organizacji sądownictwa w PolsceDwuinstacyjności (art. 176, ust. 1 Konstytucji RP)Postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. W każdej sprawie rozpatrywanej przed sądem musi istnieć możliwość odwołania się do sądu wyższej instancji w celu zbadania orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji. Dotyczy to zwłaszcza spraw karnych, cywilnych oraz z zakresu prawa pracy.Udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości (art. 182 Konstytucji RP)W niektórych sądach pierwszej instancji w składzie orzekającym zasiadają nie tylko zawodowi sędziowie, ale także tzw. ławnicy. Ławnikiem może zostać obywatel polski, który ukończył 30 lat, ma co najmniej średnie wykształcenie, pracuje lub mieszka w obszarze działania danego sądu co najmniej przez rok oraz odznacza się nieskazitelnym charakterem. Wyboru ławników na 4‑letnią kadencję dokonuje rada gminy.Jawności rozprawy (art. 45 Konstytucji RP)Każdy obywatel ma prawo wejść na salę i przyglądać się przebiegowi rozprawy. Zasada ta, zgodnie z art. 45 ust. 2 Konstytucji RP, może być ograniczona ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Jednak nawet gdy nastąpiło ograniczenie jawności rozprawy, ogłoszenie wyroku ma charakter publiczny.

Gwarancje niezawisłości sędziowskiej

niezawisłość

Stabilizacja urzędu sędziegoSędziowie są powołani na czas nieoznaczonyNieusuwalność sędziego Sędzia może zostać pozbawiony urzędu w wyjątkowych, przewidzianych ustawie przypadkach, wyłącznie na mocy orzeczenia sądu.Nieprzenaszalność sędziego Sędzia nie może być, bez swojej zgody, przeniesiony na inne stanowisko lub do innego sądu.Immunitet sędziowski Sędzia może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej tylko za zgodą sądu. Nie może być także zatrzymany lub aresztowany, chyba że zostanie zatrzymany na gorącym uczynku.Odpowiedzialność dyscyplinarnaSędzia ponosi odpowiedzialność za naruszenie obowiązków oraz za wykroczenia wyłącznie przed sądem dyscyplinarnym, złożonym z sędziów.Niepołączalność stanowiskSędzia nie może zajmować takich funkcji i urzędów, które uchybiałyby jego godności lub utrudniały pełnienie obowiązków.ApolitycznośćSędzia nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić żadnej innej działalności publicznej, której nie da się pogodzić z zasadami niezawisłości sędziów i niezależności sądów.Gwarancje statusu materialnego i odpowiedniego wynagrodzeniaArt. 178 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków.

Sądownictwo powszechne

regiony

Sądy okręgowe są sądami II instancji w sprawach rozpatrywanych przez sądy rejonowe, mogą być także (np. w sprawach poważniejszych przestępstw) sądami I instancji. Zazwyczaj w sądach okręgowych działają: wydziały karny, cywilny, pracy i ubezpieczeń społecznych, gospodarczy, penitencjarny i nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń karnych. Ponadto Sąd Okręgowy w Warszawie prowadzi rejestr partii politycznych. W Polsce funkcjonuje 46 sądów okręgowych.

Sądy rejonowe powstają dla gminy, kilku gmin lub części gminy. Są to sądy pierwszej instancji. W każdym sądzie rejonowym tworzy się wydziały karny i cywilny. Ponadto można w nich także powoływać wydziały rodzinne i nieletnich, pracy i ubezpieczeń społecznych, gospodarcze i ksiąg wieczystych. W Polsce działa ponad trzysta sądów rejonowych.

Sądy apelacyjne są sądami II instancji w sprawach, w których I instancją był sąd okręgowy. Obecnie działa w Polsce 11 sądów apelacyjnych.

Sądy administracyjne

administracja

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Do ich kompetencji należy m.in.: orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne; orzekanie w sprawie legalności aktów prawa miejscowego (uchwalonych przez organy samorządu terytorialnego lub terenowe organy administracji rządowej); rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między organami jednostek samorządu terytorialnego, a także między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej.

+ info

wojsko

We współczesnych systemach demokratycznych przyjmuje się, że władza sądownicza nie powinna podlegać bieżącym wpływom politycznym. Ma ona pewne specyficzne cechy, odróżniające ją od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Po pierwsze, swoją działalność opiera wyłącznie na prawie, a nie politycznych wymogach celowości i efektywności. Po drugie, głównym zadaniem władzy sądowniczej jest rozstrzyganie sporów, które powstają w procesie stosowania prawa lub jego stanowienia. Warunkiem właściwego funkcjonowania władzy sądowniczej jest przestrzeganie zasady niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

film

Dziękuję!