Kultura polska na przełomie XIX i XX wieku

Temat: Kultura polska na przełomie XIX i XX w.

Zajęcia 31.01.2021

Cele: Po dzisiejszych zajęciach będziesz potrafił:

• wyjaśnić czym był pozytywizm i jak rozwijała się kultura narodowa pod zaborami
• wyjaśnić jaką rolę w kształtowaniu świadomości narodowej odgrywała historia
• wymienić najwybitniejszych twórców epoki i ich dzieła

Polski pozytywizm

W narodzie, który musiał walczyć o przetrwanie rodziła się silna świadomość narodowa. Najwięcej swobód mieli Polacy w zaborze austriackim . Najtrudniej pod tym względem miał zabór pruski.

Na ziemiach po upadku powstania styczniowego powstał nowy nurt zwany pozytywizmem. Jrego głównymi hasłami były praca organiczna i praca u podstaw.

Praca u podstaw to działanie w celu rozbudzenia świadomości narodowej od najniższych warstw społecznych. Praca organiczna to idea traktująca naród jako cały organizm. Wszystkie jego części muszą z takim samym wysiłkiem starać się odbudować świadomośc narodową. Praca organiczna objęła wszystkie trzy zabory. Idee te popularyzowały edukację wśród chłopów i emancypację kobiet.

Rola historii

Główne założenia polskiego pozytywizmu zebrał w swoim dziele "My i Wy" publicysta Aleksander Świętochowski

Ogromną rolę w krzewieniu świadomości narodowej odgrywała historia. Ożywiono wówczas badania historyczne. Naukowcy próbowali przedstawić Polakom prawdziwy, niezafałszowany obraz historii Polski.

My jesteśmy młodzi, nieliczni, nie rządzący się widokami materialnych korzyści, uwolnieni z obowiązku hołdowania pewnym stosunkom i znajomościom, wypowiadamy swoje przekonania otwarcie, nie lękamy się sądu i kontroli, pragniemy ją rozciągnąć na wszystkich, pragniemy pracy i nauki w społeczeństwie, pragniemy wywołać siły nowe, zużytkować istniejące, skierować uwagę przed, a nie poza siebie - oto nasze wady.

Ogromną rolę odgrywali tu twórcy pozytywistyczni; pisarze, malarze, kompozytorzy, aktorzy

Przedstawiciele polskiego pozytywizmu

Bolesław Prus

Maria Konopnicka

Stanisław Moniuszko

Henryk Sienkiewicz

Jan Matejko

Eliza Orzeszkowa

Helena Modrzejewska

Stanisław Wyspiański

Młoda Polska

Pod koniec XIX wieku rozpowszechnił się w Polsce nurt modernizmu.Epokę, w której panował modernizm nazywamy Młodą Polską. Artyści modernistyczni tworzyli dla przyjemności. Szerzono hasła "Sztuka dla sztuki". Zerwano z narodowym c.harakterem. Twórcy modernistyczni lub neoromantycy, jak ich nazywano, czerpali także z dzieł romantycznych.

Twórcy modernistyczni

Stanisław Wyspiański

Olga Boznańska

Leon Wyczółkowski

Stefan Żeromski

Kultura masowa na ziemiach polskich

Wraz z postępem technicznym i szerszym dostępen do prasy rozpowszechniła się na ziemiach polskich kultura masowa. Przejawem tego zjawiska był na przykład kinematograf, pierwsze aparaty fograficzne, pierwsze kina, teatry, wydawane czasopisma.

Zastanów się jak wyjaśniłbyś termin "kultura masowa"?

Powstały także pierwsze organizacje skautingowe. Ich inicjatorem był Andrzej Małkowski.

Tworzono pierwsze ogródki jordanowskie.

"Pamiętajcie, że nie w tym jest wart człowiek co przemyślał i przeżył, ale co zrobił dobrego w świecie."

Praca domowa

Wyjaśnij pod tematem terminy: pozytywizm, Młoda Polska i kultura masowa. Stwórz krótką notatkę na temat jednego z twórców pozytywistycznych.

Zapraszam Cię także do spróbowania sił w poniższym quizie.

W ramach utrwalenia zachęcam Cię także do obejrzenia poniższego filmu.

Powodzenia!