Tkanki roślinne

Tkanki roślinne

twórcza

miękiszowa

przewodząca

okrywająca

wzmacniająca

OPRACOWAŁA AGNIESZKA DĄDA

Tkanka to grupa komórek o podobnym pochodzeniu i budowie, pełniąca w organizmie określoną funkcję.

PODZIAŁ TKANEK ROŚLINNYCH

Rośliny rosną przez całe swoje życie. Za ich wzrost odpowiedzialne są tkanki twórcze zbudowane z niewielkich komórek o cienkich ścianach i dużych jądrach komórkowych. nieustannie się dzielą, tworząc nowe komórki, dzięki czemu łodyga i korzeń rosną na długość.

Tkanka twórcza występuje w stożkach wzrostu pędu i stożku wzrostu korzenia. wydłużanie się rośliny. U roślin wieloletnich – drzew i krzewów – występuje również tkanka twórcza zwana miazgą, która znajduje się pod powierzchnią łodygi i korzenia. Dzięki niej rośliny przyrastają na grubość.

KOREK

ŁYKO

DREWNO

STOŻEK WZROSTU

CZAPECZKA

Polecenie 1 Rośliny rosną przez całe życie i tylko w stożkach wzrostu. Stożki wzrostu występują na szczytach pędów głównych i bocznych. Wyjaśnij, co się stanie, jeśli obetniemy główny stożek wzrostu pędu.

Tkanka okrywająca zabezpiecza przed uszkodzeniami i utratą wody, zapewnia roślinie kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. Stanowi najbardziej zewnętrzną warstwę jej ciała. Na łodygach zielnych jest SKÓRKA, na zdrewniałych – KOREK.

SKÓRKA - jedna warstwa żywych komórek - brak chloroplastów - komórki ściśle do siebie przylegają, - chronią przed utratą wody i wnikaniem mikroorganizmów do wnętrza rośliny. Zewnętrzne ściany komórek skórki liści i młodych łodyg pokrywa kutykula, warstwa ochronna złożona głównie z wosku, która ogranicza parowanie wody z rośliny. Niektóre komórki skórki tworzą w częściach nadziemnych (łodygi i liście) włoski i aparaty szparkowe, a w korzeniu – włośniki.

aparat szparkowy w komórkach skórki

komórki skórki cebuli

WŁOSKI na kwiatach i liściach sasanki i szarotki. Wytworzone przez skórkę. Chronią przed utratą ciepła oraz wiatrem, u roślin rosnących w zimnych i wetrzynych rejonach, np. w wysokich górach

• włoski czepne – umożliwiają niektórym roślinom (chmiel, przytulia czepna) owijanie się wokół podpór.

• włoski parzące – pełnią funkcje obronne, występują m.in. u pokrzywy

Skórka z włośnikami

Aparaty szparkowe

(KUTYKULI)

Korek tk. okrywająca na powierzchni łodyg i korzeni, które przyrastają na grubość. - komórki ułożone warstwowo, martwe, wypełnione powietrzem - zgrubiałe ściany komórkowe wysycone substancjami nieprzepuszczalnymi dla wody i powietrza. Taka warstwa chroni przed urazami mechanicznymi, utratą wody i mrozem. Luźniej ułożone komórki korka to tzw. przetchlinki, przez które odbywa się wymiana gazowa

łodyga, grubiejąc rozpycha warstwy korka, powodując jego spekanie

PRZETCHLINKI

Główną masę ciała roślin stanowią tkanki miękiszowe. Komórki tej tkanki są z reguły duże, cienkościenne i luźno ułożone. Pomiędzy nimi znajdują się wolne przestrzenie nazywane przestworami międzykomórkowymi.

Zależnie od funkcji wyróżnia się cztery rodzaje miękiszu: - miękisz asymilacyjny występujący we wszystkich zielonych częściach rośliny, głównie w liściach; jego komórki zawierają dużo chloroplastów, co umożliwia przeprowadzanie fotosyntezy;

• miękisz zasadniczy wypełniający całe wnętrze rośliny; jego żywe komórki są luźno ułożone i zawierają duże wakuole; występują w łodygach, korzeniach, mięsistych owocach;

• miękisz spichrzowy magazynujący substancje pokarmowe i wodę; spotykany jest w łodygach, korzeniach oraz w nasionach roślin;

• miękisz powietrzny charakterystyczny dla roślin wodnych i bagiennych; jego komórki rozdzielone są przestrzeniami wypełnionymi powietrzem, co ułatwia unoszenie się liści i łodyg na powierzchni wody oraz umożliwia magazynowanie tlenu i dwutlenku węgla.

Tkanki wzmacniające nadają roślinie sztywność i elastyczność. Jest to szczególnie ważne u tych roślin lądowych, które osiągają duże rozmiary. Wyróżnia się dwa rodzaje tkanek wzmacniających: zwarcicę i twardzicę

Zwarcica (kolenchyma) występuje w młodych, szybko rosnących częściach roślin, jak ogonki liściowe i łodygi. Zbudowana jest z żywych, wydłużonych komórek, które ściśle do siebie przylegają. Ich ściany komórkowe są wzmocnione nierównomiernymi zgrubieniami (największymi w kątach komórek), co zwiększa wytrzymałość rośliny na rozerwanie.

Twardzica (sklerenchyma) występuje w wyrośniętych, starszych częściach roślin. Budują ją martwe komórki o grubych, zdrewniałych ścianach. Kształt komórek zależy od ich miejsca położenia w roślinie. Mocno wydłużone i ostro zakończone włókna spotykane są w łodygach lnu i konopi. Małe, nieregularne komórki kamienne znajdziemy w owocach gruszy, łupinach orzechów czy pestkach owoców.

Polecenie 2 W których organach tkanki mechaniczne występują obficiej, w łodygach czy w korzeniach? Uzasadnij swoją odpowiedź.

Im roślina jest wyższa, tym trudniej dostarczyć komórkom położonym na szczycie potrzebną ilość wody i substancji pokarmowych. Zajmują się tym tkanki przewodzące: drewno i łyko, które tworzą długie, przebiegające wzdłuż rośliny wiązki przewodzące.

Drewno (ksylem) jest zbudowane z martwych, zdrewniałych i pustych w środku komórek ułożonych jedna nad drugą. Ich poprzeczne ściany zanikły, więc przypominają długie rurki nazywane naczyniami. Przewodzą one wodę wraz z substancjami mineralnymi od korzeni przez łodygę aż do liści, kwiatów i owoców.

Łyko (floem) przewodzi po całej roślinie substancje pokarmowe wytworzone w liściach podczas fotosyntezy. Zbudowane jest z wydłużonych, żywych komórek, których poprzeczne ściany mają wiele otworów i przypominają sita. To przez nie komórki łączą się ze sobą długimi pasmami cytoplazmy. Komórki ułożone jedna nad drugą tworzą długie szeregi – rurki sitowe, przez które substancje pokarmowe przekazywane są z komórki do komórki.

PODSUMOWANIE

NOTATKA: 1. Tkanka – zespół komórek o podobnej budowie, pełniących wspólną funkcję. 2. Podział tkanek roślinnych: a) twórcze – ich komórki się dzielą, dzięki czemu umożliwiają roślinie wzrost (stożek wzrostu pędu, stożek wzrostu korzenia, miazga) b) stałe – ich komórki nie dzielą się. 3. Tkanki stałe: a) tkanki okrywające chronią rośliny przed uszkodzeniami i wyparowywaniem wody (są to: skórka pędu i skórka korzenia)

b) tkanki miękiszowe: - miękisz asymilacyjny występuje w liściach i zielonych łodygach, zachodzi w nim proces fotosyntezy

- miękisz zasadniczy wypełnia wolne miejsca między innymi tkankami, buduje większość rośliny - miękisz spichrzowy magazynuje substancje zapasowe i wodę, występuje np. w bulwach ziemniaka c) tkanki przewodzące: - drewno transportuje wodę i sole mineralne - łyko transportuje substancje odżywcze d) tkanki wzmacniające (zwarcica i twardzica) zapewniają roślinie ochronę przed złamaniem i urazami.

• Tkanki twórcze mają stałą zdolność do podziałów i odpowiadają za wzrost rośliny na długość i grubość.
• Tkanki okrywające zabezpieczają roślinę przed wpływem środowiska zewnętrznego.
• Tkanka przewodząca odpowiada za transport wody i substancji odżywczych do wszystkich części rośliny.
• Miękisz wypełnia przestrzenie między innymi tkankami, magazynuje substancje wytworzone przez roślinę, a gdy posiada chloroplasty – prowadzi fotosyntezę.
• Tkanki wzmacniające nadają pędom roślin sztywność i elastyczność.

Po zapoznaniu się z powyższym materiałem proszę odpowiedzieć na poniższe pytania:

1. Co to jest tkanka?
2. Jak dzielą się tkanki roślinne?
3. Co to są tkanki twórcze, jaką pełnią w roślinie rolę? Podaj ich przykłady.
4. Co to są tkanki stałe? Podaj przykłady.
5. Jak zbudowane są poszczególne tkanki roślinne, gdzie występują i jaką funkcję w roślinie pełnią ? Uzupełnij tabelę.

Nazwa tkanki roślinnej

tkanka twórcza - merystem wierzchołkowy

miazga ( kambium)

skórka

korek

tkanka miękiszowa

• asymilacyjna
• zasadnicza (gąbczasta)
• powietrzna
• spichrzowa (magazynująca)

tkanka wzmacniająca

• zwarcica (kolenchyma)
• twardzica (sklerenchyma)

tkanka przewodząca

• drewno (ksylem)
• łyko (floem)

Budowa

Funkcja

Występowanie

Sprawdź się !!!!

Ćwiczenie 1 Uzupełnij zdania. Nowe komórki powstają dzięki podziałom komórek tkanek ………………… . Komórki tkanek stałych ………………… , rosną i powiększają masę rośliny. Skórka łodygi jest przykładem tkanki …………………………… .

Ćwiczenie 2 Dopasuj nazwę tkanki do opisu jej funkcji.

1. tkanka przewodząca …………….
2. tkanka miękiszowa …………..
3. tkanka wzmacniająca …...........
4. tkanka okrywająca …………
5. chroni przed szkodliwym wpływem czynników środowiska
6. gromadzi substancje zapasowe, wypełnia przestrzenie w organach rośliny
7. transportuje wodę z solami mineralnymi i substancje pokarmowe
8. chroni przed złamaniem i rozerwaniem

Ćwiczenie 3 Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń i zaznacz odpowiedź Prawda lub Fałsz.

• Naczynia są przedzielone ścianami poprzecznymi przypominającymi sita.
• Martwe elementy tkanki przewodzącej transportują wodę, a żywe – asymilaty.
• Ściśle przylegające do siebie, pokryte kutykulą komórki skórki liści utrudniają wyparowywanie wody.
• Duże przestwory międzykomórkowe i luźne ułożenie komórek miękiszu ułatwiają wymianę gazową.

Ćwiczenie 4 Przyporządkuj nazwy tkanek roślinnych do odpowiednich kategorii.

1. tkanki okrywające ………………..
2. tkanki miękiszowe …………………
3. tkanki wzmacniające ………………..
4. tkanki przewodzące ………………..
5. skórka łodygi
6. twardzica
7. zwarcica
8. miękisz asymilacyjny
9. skórka korzenia
10. korek
11. miękisz spichrzowy
12. łyko
13. miękisz zasadniczy

TKANKI epodręczniki