kl. 7 NOWE RUCHY POLITYCZNE

NOWE

RUCHY POLITYCZNE

NA ZIEMIACH POLSKICH

CEL

1. Rozwój polskiego ruchu socjalistycznego 2. Powstanie ruchu narodowego i ludowego 3. Cele nowych ruchów politycznych na ziemiach polskich

ZAGADNIENIA

1. Okoliczności narodzin nowych ruchów politycznych na ziemiach polskich 2. Założenia programowe i działalność partii socjalistycznych, nacjonalistycznych i ludowych 3. Podziały na polskiej scenie politycznej na przełomie XIX i XX wieku.

„Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy ”

W XIX wieku wykształciła się wśród Polaków nowoczesna świadomość narodowa. Wcześniejograniczała się jedynie do szlachty i była pojmowana jako wspólnota polityczna.Szlachta uważała się za przewodnią sile narodu miała: - prawa, które stanowiła - państwo, którym rządziła Do narodu szlacheckiego dawnej Rzeczypospolitej należała szlachta polska, ruska, litewska, pruska , tatarska, czyli różniąca się pochodzeniem i językiem. Chłopi nie mieli poczucia przynależności do wspólnoty narodowej, a jedynie do osoby władcy. Wraz z utratą niepodległości pojawiło się pytanie- Czy możliwe jest istnienie narodu bez własnego państwa, skoro naród (dotąd szlachecki) był wspólnota polityczną. „Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy ”–NARÓD ISTNIEJE, MIMO BRAKU WŁASNEGO PAŃSTWA I WALCZY O ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI. W XIX wieku dzięki stopniowej likwidacji podziałów stanowych i uwalniania się chłopstwa spod władzy szlachty świadomość narodowa Polaków uległa transformacji. Ogromny wpływ na rozwój świadomości narodowej miało upowszechnienie oświaty, poznanie narodowej literatury w ojczystym języku, polskiej historii, tradycji, wspólnych losów przodków.

Po powstaniu styczniowym przebudzenie aktywności politycznej Polaków wiązało się z głębokimi przemianami społecznymi, które ostatecznie przyczyniły się do powstania pierwszych partii politycznych.

SOCJALIŚCI

PROGRAM BRUKSELSKI W roku 1879 dzięki działalności Ludwika Waryńskiego został ogłoszony pierwszy program socjalistyczny. Aby uniknąć aresztowań podano, że program został przyjęty w Brukseli, nie w Warszawie. Celem działaczy było wprowadzenie komunizmu na całym świecie. Socjaliści odrzucali ideę walki o niepodległość

WIELKI PROLETARIAT W roku 1882 z inicjatywy Waryńskiego w Warszawie została założona pierwsza partia polityczna Międzynarodowa Socjalno Rewolucyjna Partia Proletariat Działacze zostali aresztowani przez władze carskie przy pierwszej próbie zorganizowania strajku Dopiero po kilku latach po porażce ruch socjalistyczny odrodzi się. Do tradycji Wielkiego Proletariatu odwołał się w 1888r. (powstały w tym roku) Drugi Proletariat pod przewodnictwem Ludwika Kulczyckiego.

Nurt socjalistyczny ruchu robotniczego

a. utworzenie Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) – 1893 r.– głównym przywódcą Polskiej Partii Socjalistycznej był Józef Piłsudski– znaczną rolę odgrywał również Bolesław Limanowski i Stanisław Wojciechowskib. program Polskiej Partii Socjalistycznej– walka o poprawę warunków życia i pracy robotników oraz sprawiedliwość społeczną– walka o odzyskanie niepodległości przez Polskę

c. w Galicji powstała Polska Partia Socjalno-Demokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego (PPSD )– założycielem i przywódcą Ignacy Daszyński – PPSD pod względem programowym zbliżona była do PPS

Nurt komunistyczny polskiego ruchu robotniczego

a. powstanie Socjaldemokracji Królestwa Polskiego (SDKP) – 1893 r.b. program polityczny nawiązywał do idei marksistowskich– hasło walki klasowej– rezygnacja z walki o niepodległość – uznanie jej za szkodliwą dla międzynarodowego ruchu robotniczego– przekonanie, że zwycięstwo międzynarodowej rewolucji zlikwiduje wszelkie formy niewoli i problem granic między narodamic. główni działacze– Julian Marchlewski– Róża Luksemburgd. w 1900 r. SDKP przekształciła się w Socjaldemokrację Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL)

RUCH NARODOWY

Pod koniec XIX w. naziemiach polskich powstał ruch narodowy. Wsparcia krajowym konspiratorom udzielała utworzona w Szwajcarii Liga Polska była to tajna organizacja, która obejmowała wszystkie zabory.

LIGA NARODOWA Rok 1887 Szwajcaria Zygmunt Miłkowski zakłada Ligę Polską (LP), tajną organizację w celu walki o odzyskanie niepodległej Polski w granicach przedrozbiorowych W 1893r. z inicjatywy m.in. Romana Dmowskiego Liga Polska przekształca się w Ligę Narodową (LN) Liga Narodowa działająca w trzech zaborach wspierana przez Zygmunta Balickiego Związek Młodzieży Polskiej Zet Działania zostają przerwane, ponieważ poprzez aresztowania przeprowadzone przez carską policję zmuszają aktywistów do wyjazdu do Galicji

NARODOWA DEMOKRACJA

NARODOWA DEMOKRACJA W 1897 roku w Królestwie Polskim powstała pierwsza partia o podłożu nacjonalistycznym Stronnictwo NarodowoDemokratyczne. (SND) Podobne partie nacjonalistyczne powstały także w Galicji w 1904r. oraz w zaborze pruskim w Ruch reprezentowany przez Ligę Narodową nazywano Narodową Demokracją (ND) Program został stworzony przez Dmowskiego w wydanej w 1903r. pracy "Myśl nowoczesnego Polaka", Dmowski popierał egoizm narodowy, uważając za najważniejsze prawa i interesy narodu Polskiego, a innych narodów za drugorzędne

Ruch Ludowy

PIERWSZA PARTIA CHLOPSKA W zaborze austriackim pod koniec XIX wieku powstał ruch ludowy. Wzięto za cel walkę o poprawę sytuacji chłopów w Galicji Powodem tego były ciągłe walki chłopów z właścicielami ziem o SERWITUTY czyli korzystanie z lasów oraz pastwisk. Walki najczęściej kończyły się w sądzie, który był bardziej przychylny dla właścicieli ziem. Przedstawiciele różnych środowisk zaczęli zwracać uwagę i działać na rzecz chłopów. Byli to m.in. Franciszek Stefczyk, ks. Stanisław Stojakowski, oraz Maria i Bolesław Wysłouchowie. 28 lutego 1895 roku w Rzeszowie powstało Stronnictwo Ludowe (SL)

PSL

W roku 1903 SL przekształcono w Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) z Janem Stapińskim na czele. Po paru latach doszło do sporów partii o program. Przez spory partia podzieliła się na dwa stronnictwa PSL Lewicę oraz PSL Piasta skupiającą biedniejszych kierowanego przez chłopów Wincentego Witosa Ruch ludowy nie rozwinął się w żadnym z zaborów poza Galicją.

VS

VIDEO

oś czasu

1903

1900

1897

1892

Socjaldemokracjia Królestwa Polskiego i Litwy

Polska Partia Socjalistyczna

Polskie Stronnictwo Ludowe

Stronnictwo Narodowo–Demokratyczne

THANKS!