Mickiewicz i kobiety w jego życiu

Kobiety w życiu Mickiewicza

Julia Górska Oliwia Kusior

Życie prywatne Mickiewicza

Od wielu lat, autorzy setek publikacji analizują niemal każde zdanie napisane przez Adama Mickiewicza. Biografię poety poddawano wszechstronnym badaniom, opisując każdy dzień jego życia, śledząc praktycznie każdą rozmowę, każdą nową znajomość wieszcza. Niestety, nie dotyczyło to niemal zupełnie pewnej ważnej sfery jego życia. Były nią sprawy intymne, związki Mickiewicza z kobietami.

Życie intymne

Według ocenzurowanego życia intymnego wieszcza, po romansie (platonicznym!) z Marylą nastąpiło małżeństwo z Celiną z Szymanowskich. Pruderyjni biografowie Mickiewicza pisali, że poeta dziesięć lat żył w celibacie, a sam (bardzo dramatyczny) przebieg jego małżeństwa zbywali ogólnikami. Inne kobiety Mickiewicza otaczała przez wiele lat zmowa milczenia, badacze woleli unikać niewygodnych faktów.

Maryla Wereszczakówna

Szlachcianka, ukochana Adama Mickiewicza, Latem 1818 lub 1819 roku Adam Mickiewicz przyjechał wraz z Tomaszem Zanem do Tuhanowicz, co zapoczątkowało wzajemną, niespełnioną i nieszczęśliwą miłość do Maryli Wereszczakówny. Wereszczakówna była wówczas już zaręczona z hrabią Wawrzyńcem Puttkamerem, z którym wzięła ślub i zamieszkała w majątku w Bolcienikach. Majątkiem w Płużynach zarządzał Michał Wereszczaka, przyjaciel Adama Mickiewicza; po ślubie Maryli zamieszkała tu jej matka. Zarówno w Płużynach, Tuhanowiczachi Bolcienikach bywał Adam Mickiewicz. W Płużynach w sierpniu 1821 przy okazji imienin ukochanej Mickiewicza powstawała Świtezianka. Wereszczakówna była ponadto adresatką wiersza Do M***, upamiętniona w Balladach i romansach (w wierszu Do przyjaciół poprzedzającym balladę To lubię i tejże) i w IV cz. Dziadów.

Karolina Kowalska

Mickiewicz zakochał się w doktorowej, by zwrócić na siebie uwagę Maryli. Napadały go ataki depresji i czarnej melancholii. Znajomość przekształciła się bowiem w romans pod okiem niedostrzegającego - lub też tolerującego kaprysy żony - męża. Uczucie Mickiewicza do owej damy stawało się zresztą coraz żywsze. Była piękna, niegdyś pozowała ona Andrzejowi Lebrun, który był nadwornym rzeźbiarzem Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ferie 1823 roku Adam spędził w Wilnie, gdzie spotkał się z Marylą. Było to spotkanie pożegnalne. Mickiewicz rozstał się z jedną kochanką, by wkrótce wyjechać z drugą nad morze. Otóż wyjechał z piękną doktorową i jej mężem na kąpiele morskie. Ostatecznie opuścił ojczyznę w 1824 roku i nigdy nie zobaczył pięknej doktorowej Karoliny Kowalskiej.

Joanna Zalewska

Darzyła w Odessie Mickiewicza sentymentalnym uczuciem. Słowa, które były zawarte w liście, jaki poeta wysłał do niej z Moskwy, świadczą o znacznej zażyłości między nimi. Mickiewicz napisał do niej ponowniew styczniu w związku z odmianą losu, jaka się dokonała w jej życiu. Zwierzył się swemu przyjacielowi, że zakochała się w nim, choć on sam nie dał jej ku temu żadnego powodu.

Eudoksja Bakunin

Mickiewicz zakochał się najprawdopodobniej również w Eudoksji Bakunin, córce gubernatora Petersburga. Zwierzył się raz jednemu z przyjaciół, że o małżeństwie nie może być mowy, gdyż Eudoksja jest Rosjanką: Powiedział: - Przed tobą nie będę ich ukrywał. Czuję, że wzrok mojego narodu jest zwrócony na mnie i że muszę wobec tego liczyć się z jego zdaniem. Co powiedzieliby o mnie Polacy, gdybym się ożenił z Rosjanką, córką senatora? Nie mam prawa poniżać siebie w ten sposób, gdyż wyrządziłbym szkodę swemu narodowi. Zresztą (tu uśmiechnął się), po co ci to mówię; wszak nie wiem, czy p. Bakuninówna przyjęłaby moje oświadczyny."

Karolina Sobańska

W 1825 roku 27 - letni Adam Mickiewicz wraz kolegami przyjechał do Odessy, gdzie miał zostać nauczycielem w liceum. Wkrótce trafił do sypialni Sobańskiej. Karolina była piękna, inteligentna i temperamentna. W towarzystwie opowiadano sobie o jej licznych romansach i o tym, że roznegliżowana jeździła konno. Niechęć miejscowej szlachty do mężatki wywoływały nie tyle jej zdrady, co Jan Witt. Nie bez podstaw uważano, że Sobańska jest nie tylko kochanką Witta, ale i rosyjską agentką. Mickiewiczowi te plotki nie przeszkadzały w żaden sposób w spędzaniu czasu w jej sypialni. Badacze wieszcza uważają także, że to Karolina kryje się pod inicjałami D.D. Po powrocie z jednej z podróży uczucia Mickiewicza do Sobańskiej ochłodziły się. W 1946 roku para spotkała się ponownie w Paryżu, lecz Mickiewicz zrobił na dawnej miłości fatalne wrażenie: "Nie ten sam człowiek, którego kiedyś dobrze znałam. Herezje czyste prawił...szaleniec, jakobin" – zanotowała w jednym z listów.

Karolina Jaenisch

Dziewiętnastoletnia piękność zrobiła na dobiegającym trzydziestki Mickiewiczu ogromne wrażenie. Panienka była nie tylko śliczna, ale także bardzo inteligentna, wrażliwa i niezmiernie utalentowana. Czytywała dzieła niemieckich romantyków, sama pisywała poezję i doskonale malowała. Mickiewicz zaoferował Karolinie korepetycje z polskiego, a ona chętnie skorzystała z tej propozycji. W czasie tych lekcji polski poeta zapałał do dziewczyny uczuciem szczerym, gorącym i odwzajemnionym. Co prawda raziła go skłonność Karoliny do popadania w pewną przesadę, ale zaangażował się tak bardzo, że gotów był prosić o jej rękę. Do tego jednak nigdy nie doszło.

Henarietta Ankwiczówna

Polska hrabianka, jedna z młodzieńczych miłości Adama Mickiewicza, jego korespondentka i pierwowzór postaci z jego utworów. Znajomości Mickiewicza ze swoją córką położył jednak kres jej ojciec, hr. Stanisław Ankwicz, który nie uznał młodego poety za odpowiedniego kandydata na zięcia. Kilka lat później z Henriettą miał się żenić Zygmunt Krasiński, który poświęcił jej kilka wierszy, lecz do ślubu nie doszło. Tym razem, ku rozczarowaniu rodziców, zrezygnował poeta.

Konstancja Łubieńska

Pochodziła z rodu Bojanowskich. Była słynna z talentu i urody, starannie wykształcona. Wyszła za mąż za Józefa Łubieńskiego z którym zamieszkała w Budziszewku. Miała 5 dzieci. W 1831 r. poznała Adama Mickiewicza. Został on ojcem chrzestnym Marii Tekli – córki Konstancji. Nawiązali romans. Łubieńska była gotowa porzucić dla poety męża z dziećmi oraz udać się na emigrację. Gdy poeta zamieszkałw Paryżu, założyła na jego nazwisko konto gdzie wpłacała znaczne sumy. Fascynacja zmieniła się w podtrzymywaną, trwającą 20 lat korespondencję. Obejmowała ona 29 listów. Uważa się powszechnie, że Konstancja Łubieńska jest pierwowzorem Telimeny z Pana Tadeusza. W 1850 r. Łubieńska-Wodpolowa założyła w Marcelinie Szkołę Gospodarską dla dziewcząt. Na wieść o śmierci wieszcza w listopadzie 1855 r. wyruszyła do Paryża, gdzie brała udział w pogrzebie Adama.

Celina Mickiewiczowa

Kiedy poznała ona Mickiewicza po raz pierwszy, była zaledwie nastolatką, której nie interesowały jeszcze tak przyziemne sprawy jak zamążpójście. Jego zaś zajmowały w tamtym czasie kobiety starsze, często zajęte albo chociaż rozwiedzione, i młodziutka panienka nie wzbudziła jego zainteresowania. Po ślubie małżonka Mickiewicza spotkała się z niechęcią środowiska polskiej emigracji. Zarzucano jej rozrzutność, brak umiejętności gotowania, tendencje do dominacji w związku, niezrównoważenie psychiczne. W 1838 roku uznała się za wieszczkę, a także wcielenie Matki Bożej, odkupicielkę Polski, emigracji i Żydów. Twierdziła też, że posiada moc uzdrawiania. Adam Mickiewicz początkowo sam opiekował się żoną, lecz gdy uznał, że jej stan psychiczny pogarsza się, oddał ją do szpitala dla obłąkanychw Vanves, gdzie kilkakrotnie przeszła terapię polegającą między innymi na straszeniu pacjentów, odmawianiu im snu czy też polewaniu zimną wodą.

Ksawera Deybel

Śpiewaczka operowa, kochanka Adama Mickiewicza, któremu prawdopodobnie urodziła co najmniej jedno dziecko. W Paryżu uczęszczała na lekcje do Chopina. Zamieszkała u Adama i Celiny Mickiewiczów. Uczyła ich najstarszą córkę, później młodsze dzieci. Wraz z Mickiewiczami dołączyła do Koła Sprawy Bożej. Później Adam i Ksawera nawiązali romans. Około 1849 roku urodziła jedno z dzieci, Andrée, której ojcem miał być Mickiewicz. Gdy w wyniku choroby zmarła Celina, niebawem Ksawera poślubiła Mainarda. Mieli troje dzieci. Po śmierci ojca Władysław Mickiewicz wraz z siostrą postanowili zniszczyć wszystkie dokumenty dotyczące Ksawery, aby jej romans z poetą odszedł w niepamięć. Dopiero Boy-Żeleński odkrył tę tajemnicę w "Brązownikach".

Mickiewiczowskie tajemnice

O wielu sprawach z życia poety się nie dowiemy, ponieważ jego syn Władysław, wraz z siostrą Marią, chcąc chronić pamięć o ojcu, zniszczył dokumenty, listy, pamiętniki, mogące zaszkodzić jego sławie. Także wiele jego utworów nie przetrwało do dziś w całości, jak np. dramat Konfederaci barscy.O wielu sprawach z życia poety się nie dowiemy, ponieważ jego syn Władysław, wraz z siostrą Marią, chcąc chronić pamięć o ojcu, zniszczył dokumenty, listy, pamiętniki, mogące zaszkodzić jego sławie. Także wiele jego utworów nie przetrwało do dziś w całości, jak np. dramat Konfederaci barscy.

DZIĘKUJEMY ZA UWAGĘ

Oliwia Kusior i Julia Górska