Droga ku wspólnej Europie

DROGA KU WSPÓLNEJ EUROPIE

Przyczyny integracji europejskiej

POWSTANIE EWWis

Od traktatów rzymskich do traktatu w Maastricht

POCZĄTEK INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

ROZWÓJ SYSTEMU DEMOKRATYCZNEGO

OJCOWIE ZAŁOŻYCIELE

Przyczyny integracji europejskiej

• Państwa europejskie wyszły z II wojny bardzo zniszczone. Zgodnie z planem Marshalla (1948) miały otrzymad 17 mld bezzwrotnej pomocy na odbudowę swojej gospodarki. W celu zarządzania pomocą utworzono OEEC – Europejską Organizację Współpracy Gospodarczej, która skupiła 16 państw. Miało to duży wpływ na proces integracji gdyż pomoc w ramach planu Marshalla uzyskały zarówno państwa zwycięskie jak i pokonane w wojnie. Kontynuacją tej organizacji jest OECD – Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, która powstała w 1960 r.
• Po II wojnie światowej znaczenie państw europejskich znacznie się zmniejszyło. Świat stał się dwubiegunowy – miejsce dawnych imperiów kolonialnych zajęły dwa supermocarstwa – USA i ZSRR, wzajemnie się zwalczające. Integracja europejska była odpowiedzią państw Europy Zachodniej na tę sytuację – dążyły one do odzyskania dawnej pozycji międzynarodowej.
• Po doświadczeniu dwóch wojen światowych politycy europejscy zrozumieli, że dalszy konflikt między państwami nie ma sensu. Obawa przed możliwością wybuchu trzeciej wojny światowej i jej konsekwencjami, obawa przed komunizmem były przyczynami szukania innej drogi.
• Początkowo najważniejszym aspektem były zniszczenia i ruina gospodarek państw europejskich oraz walka z głodem. Integracja gospodarcza wydawała się jedynym rozsądnym rozwiązaniem. Dopiero później, podjęto działania zmierzające do integracji politycznej.

POCZĄTKI INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ

a) integracja małych państw – 1948 – Belgia, Holandia, Luksemburg zawarły unię celną – powstał Benelux b) 1949 r. – powstanie Rady Europy - organizacja europejska, która znacznie przyczyniła się do integracji europejskiej. Stanowiła forum, na którym spotykali się politycy 16 państw europejskich. Jednocześnie dbała o rozwój idei praw człowieka. c) plan Schumana i początek integracji W 1950 r. Jean Monnet zaproponował rządowi francuskiemu globalny plan modernizacji gospodarki. Zauważył, że tarcia między Francją i Niemcami w sprawie kontroli nad Zagłębiem Ruhry (regionem produkcji węgla i stali) nasiliły się tak jak po I wojnie światowej. Jean Monet zaproponował ideę Wspólnoty Europejskiej, którą 9 maja 1950 r. przedstawił w imieniu francuskiego rządu minister spraw zagranicznych Robert Schuman (deklaracja Schumana). Na podstawie planu Schumana miała powstad organizacja międzynarodowa, do której mogły wstąpić państwa Europy Zachodniej. Plan miał powiązad gospodarczo Francję i Niemcy. Dzięki temu miała zostad podwyższona stopa życiowa mieszkańców krajów, które weszłyby do tej wspólnoty, a wojna między nimi stałaby się nieopłacalna z ekonomicznego punktu widzenia. Propozycję zaaprobowały: Republika Federalna Niemiec, Włochy, Belgia, Luksemburg i Holandia. Wielka Brytania nie wyraziła zgody. Skutkiem planu Monneta było powstanie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.

OJCOWIE ZAŁOŻYCIELE

• Ojcowie – założyciele późniejszej Unii Europejskiej wywodzili się z kręgu chrześcijańskich demokratów:
• Robert Schuman – francuski premier i minister spraw zagranicznych, pomysłodawca niemiecko – francuskiego pojednania przez połączenie tych państw silnymi więzami gospodarczymi i politycznymi.

• Jean Monnet - francuski dyplomata, współtwórca Planu Schumana.
• Konrad Adenauer – pierwszy kanclerz Republiki Federalnej Niemiec, która powstała w 1949 r. Był zwolennikiem zjednoczenia Europy na podstawie jej chrześcijańskich korzeni tkwiących w kulturze, tradycji i cywilizacji kontynentu. Uważał, że warunkiem wstępnym do budowy zjednoczonej Europy jest pojednanie i sojusz francusko – niemiecki.
• Alcide de Gaspari – włoski premier i polityk. Obok Adenauera i Schumana zaliczany do tzw. „wielkiej trójki” europejskich polityków chadeckich. Współtwórca projektów budowy jedności Europy.
• Paul Henri Spaak - belgijski polityk, socjalista. Był współtwórcą Beneluxu, NATO i Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG). Od 1949 r. był pierwszym przewodniczącym Rady Europy. Był jednym z twórców raportu, który zawierał plan powołania EWGi EURATOMU.

POWSTANIE EWWIS

1951 r. – powstanie EWWiS – Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali – pierwsza europejska wspólnota gospodarcza powstała na mocy traktatu paryskiego, które podpisało sześć państw: RFN, Francja, Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy. Państwa te zgodziły się znieść wobec siebie cło na węgiel i stal i przyjąd wspólną taryfę celną wobec paostw trzecich. Ta integracja gospodarcza doprowadziła do szybkiego rozwoju ekonomicznego państw członkowskich EWWiS, co zdecydowało o podjęciu decyzji o dalszym zacieśnieniu tej współpracy.

Członkowie EWWiS, flaga

a) 1957 r. – traktaty rzymskie - RFN, Francja, Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy utworzyły dwie kolejne wspólnoty:  EWG – Europejską Wspólnotę Gospodarczą – na czele EWG stanęła Komisja EWG, której siedzibą była Brukseli  EURATOM – Europejską Wspólnotę Energii Atomowej Państwa te stworzyły wspólny rynek na wszystkie towary i usługi, zniosły cła wobec siebie i zezwoliły obywatelom podejmowad pracę w każdym z nich. Utworzony został również wspólny rynek rolny, który był dotowany i chroniony cłami zaporowymi przed napływem żywności z krajów trzecich. b) w 1959 r. powstała EFTA – Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu Organizacja ta została zainicjowana przez Wielką Brytanię i początkowo stanowiła kontrpropozycję wobec EWG. W przeciwieostwie do EWG nie narzucała tylu ograniczeo, a paostwa członkowskie, podejmując współpracę gospodarczą, zachowały pełną suwerennośd. Członkami EFTY zostały: W. Brytania, Norwegia, Dania, Szwecja, Szwajcaria, Austria, Portugalia. EFTA nie była jednak w stanie konkurowad z EWG i częśd krajów przeszła później do EWG (W. Brytania i Dania w 1973 r., Portugalia w 1986 r. , Szwecja i Austria w 1995 r. Obecnie w EFTA pozostają Norwegia i Szwajcaria). c) rozwój terytorialny EWG  1957 - RFN, Francja, Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy,  1973 – Dania, Irlandia, Wielka Brytania,  1981 – Grecja,  1986 – Portugalia i Hiszpania  1995 – Szwecja, Finlandia, Austria, d) dalsze zacieśnienie współpracy europejskiej

DALSZE ZACIEŚNIANIE WSPÓŁPRACY EUROPEJSKIEJ

• 1967 r. – trzy organizacje EWWiS, EWG i Euratom przekształcają się w WE – Wspólnoty Europejskie, tworząc wspólne instytucje.
• 1979 r. – powstał Parlament Europejski w Strasburgu, w którym zasiadali deputowani wybrani w wolnych wyborach przez paostwa członkowskie EWG,
• 1985 r. – traktat w Schengen - zniesienie kontroli granicznej między paostwami członkowskimi EWG; wprowadzał swobodny przepływ osób. Wszedł w życie dopiero w 1995 r. Nie wszystkie kraje EWG ratyfikowały traktat. W 1997 r. było to tylko 7 z 15 krajów. Obecnie do strefy Schengen nie należą Wielka Brytania i Irlandia.
• 1992 r. – traktat w Maastricht – traktat, który przekształca Wspólnoty Europejskie w Unię Europejską (UE), która powstała na jego mocy 1 listopada 1993 r. W skład UE wchodziło w 1993 r. 15 paostw. W 1991 r. rozpadł się Związek Radziecki, a kraje, które powstały na jego gruzach, lub te które należały do radzieckiej strefy wpływów zaczęły kandydowad do członkostwa w UE. Do UE przystąpiły kolejne kraje:
• 2004 r. – Estonia, Łotwa, Litwa, Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, Malta, Cypr,
• 2007 r. – Rumunia, Bułgaria,
• 2013 r. – Chorwacja.
• Obecnie w skład UE wchodzi 28 paostw. Do jej członkostwa kandyduje: Albania, Islandia, Macedonia, Serbia, Czarnogóra, Turcja.

ROZWÓJ SYSTEMU DEMOKRATYCZNEGO

• a) uwarunkowania rozwoju demokracji w Europie:
• rozwój ekonomiczny i stabilizacja polityczna przyczyniły się podniesienia poziomu życia obywateli,
• funkcjonowanie społeczeostwa obywatelskiego w krajach o wielowiekowej historii,
• przemiany kulturowe i obyczajowe, które doprowadziły do rozwoju tolerancji, podkreślały wolnośd jednostki i jej swobodę,
• rozwój i przestrzeganie praw człowieka,
• rozwój integracji europejskiej b) rozwój systemów demokratycznych w Europie:
• 1949 r. – powstaje Republika Federalna Niemiec, w której dzięki demokratycznym reformom wprowadzonym po wojnie wykształcił się system kanclerski,
• 1958 r. – Francja przekształciła się w V Republikę o systemie semiprezydenckim,
• lata 70-e XX w. – upadają autorytarne rządy w Hiszpanii i Portugalii oraz w Grecji  lata 90-e XX w. – demokratyzacja krajów byłego bloku wschodniego po upadku komunizmu i rozpadzie ZSRR

BONUS - Współpraca państw komunistycznyc

• 1949 r. w Moskwie utworzono RWPG - Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej . Powstała z inicjatywy Józefa Stalina. Jej siedzibą została Moskwa. W jej skład weszły paostwa podporządkowane ZSRR. RWPG istniała do 1991 r. Kraje członkowskie:
• wprowadziły gospodarkę centralnie planowaną,
• industrializację na wzór radziecki, z naciskiem na rozwój przemysłu ciężkiego,
• międzynarodowy socjalistyczny podział pracy – został wprowadzony w 1962 r. Jego skutkiem było uzależnienie od siebie gospodarek paostw członkowskich RWPG
• w 1975 r. wprowadziły wzajemne rozliczenia w walucie zwanej rublem transferowym, co było bardzo niekorzystne. Rubel transferowy był fikcyjną walutą. Kraje RWPG kupowały technologie zachodnie za dolary, ale rozliczały się z ZSRR za pomocą bezwartościowej waluty.