Odmiana przez tryby, Klasa 6

Tryby czasownika

Porównajcie poniższe formy czasownika czytać: czytam czytaj! czytałbym Czym się one od siebie różnią? To przecież ten sam czasownik! A jednak... Wszystko zależy od naszych intencji, czyli chęci: jeśli chcę coś stwierdzić, powiem: "czytam". Jeśli chcę komuś coś nakazać - powiem: "czytaj". A jeżeli chcę wyrazić przypuszczenie, powiem: "czytałbym".

CZASOWNIKI ODMIENIAJĄ SIĘ PRZEZ TRYBY

rozkazujący

przypuszczający

oznajmujący

Tryb oznajmujący

orzeka, oznajmia, informuje o czynności, która jest, była lub będzie, np. jestem,leżałem, będę śpiewać... Oznacza to, że czasowniki w tym trybie odmieniają się dokładnie tak, jak jest to Wam znane - we wszystkich trzech czasach

Tryb rozkazujący

wyraża prośbę lub rozkaz np. idź!, posprzątaj, zróbcie, usiądźmy,niech podejdą...UWAGA! Czasowniki w trybie rozkazującym nie mają czasów! Są to po prostu czasowniki w trybie rozkazującym - i tyle:)

Tryb przypuszczający

wyraża przypuszczenie, możliwość, wątpliwość.Uwaga! Jego formy zawierają cząstkę -by.Zwróćcie uwagę, że tu też nie ma czasów! Jest po prostu czasownik w trybie przypuszczającym:)

Po co nam tryby???

Trybów czasownika używamy w zależności od tego, co chcemy przekazać naszemu odbiorcy, co jest naszą intencją i jaki efekt chcemy uzyskać.

Czas na ćwiczenia

Podręcznik, strona 210/7, 8Ćwiczenia, strona 148/67, 149/68 Odmieńcie we wszystkich trzech trybach czasownik leżećPodpowiedzi:w trybie oznajmującym odmieniamy we wszystkich trzech czasach;w trybie rozkazującym - pamietaj o 1. osobie liczby pojedynczej i specyficznej 3. osobie;w trybie przypuszczającym zadbaj o ortografię

Zapamiętaj!

Cząstki by, byś, byście, byśmy piszemy z czasownikiem ŁĄCZNIE z: osobowymi formami czasownika, np. zrobiłbym, tworzącymi formy trybu przypuszczającego:Chyba że zmieni miejsce(bo jest cząstką ruchomą) i przemieści się przed czasownik. Porównaj:Chętnie kupiłbym nowy rower.Chętnie bym kupił nowy rower Cząstkę -by piszemy ROZDZIELNIE po: bezokolicznikach, np. pójść by, formach nieosobowych zakończonych na -no, -to, np. zrobiono by, nietypowych czasownikach, np. można by, trzeba by, warto by, wolno by, powinien by.

Agnieszka Pociask

Dziękuję