Sprawa Polska podczas I wojny światowej

Temat: Sprawa polska w czasie I wojny światowej

Opcje polityczne

orientacja proaustriacka

orientacja prorosyjska

Polskie formacje zbrojne w czasie wojny - dzięki nim Polacy wzięli czynny udział w walce o niepodległość i umiędzynarodowili sprawę polską. Zmuszono państwa zaborcze do zajęcia stanowiska wobec sprawy polskiej.

Około 3 miliony żołnierzy polskiego pochodzenia zostało powołanych do armii państw zaborczych podczas I wojny światowej. Około 500 tysięcy zginęło, wielokrotnie toczyły się bratobójcze walki przeciwko swoim rodakom zmuszonych do walki o nieswoją sprawę.

3 mln żołnierzy w armiach państw zaborczych

0.5 mln zabitych

W sojuszu z państwami centralnymi

6 VIII 1914 - I Kompania Kadrowa pod dowództwem Józefa Piłsudskiego wkroczyła do Królestwa Kongresowego by wywołać powstanie przeciwko Rosji. Próba zakończyła się klęską.

Legiony Polskie

1914 - z udziałem byłych żołnierzy Kompani Kadrowej rozpoczęto formowanie Legionów Polskich u boku armii austriackiej.

I Brygada Legionów Polskich pod dow. Józefa Piłsudskiego

1915 II Brygada "Karpacka" - dow. Józef Haller

III Brygada - dow. Stanisław Szeptycki ( walki na Lubelszczyźnie, Wołyniu)

Kryzys przysiegowy

W 1917 roku niekorzystny dla państw centralnych przebieg wojny sprawił, że Piłsudski przestał widzieć sens w popieraniu tej strony w wojnie. Odmówił on złożenia kolejnej przysięgi wierności Niemcom i Austriakom, za co został uwięziony w twierdzy w Magdeburgu.

Obóz internowanych w Szczypiornie

W sojuszu z Ententą

Legion Puławski

1914

Walczył on na terenie Królestwa Polskiego, a po zajęciu go w 1915 r. przez Niemców został wycofany na Wschód

1917 rok - po obaleniu caratu i powołaniu Rządu Tymczasowego w Rosji powstały trzy Korpusy Polskie. W skład II Korpusu Polskiego weszła dawna II Brygada Legionów Polskich gen. Hallera. Po podpisaniu przez bolszewików pokoju z Niemcami Korpusy zostały zlikwidowane. Rozwiązania odmówił jedynie II Korpus, który po zaciekłych bojach z Niemcami pod Kaniowem złożył broń.

1917 rok z inicjatywy Komitetu Narodowego Polskiego we Francji powstała Armia Polska, którą od 1918 r. dowodził gen. Józef Haller

Notatka

Polskie formacje wojskowe: a) u boku państw centralnych: - Kompania Kadrowa ( Józef Piłsudski) - Legiony Polskie ( trzy brygady) b) u boku ententy: - Legion Puławski - Trzy Korpusy Polskie - Błękitna Armia gen J. Hallera ( Francja)

Sprawa polska w polityce państw centralnych

Akt 5 listopada (1916) in. manifest dwóch cesarzy- podpisany przez cesarzy Niemiec i Austro - Węgier, której celem było pozyskanie poparcia Polaków-gwarantowano powstanie Królestwa Polskiego jako dziedzicznej monarchii konstytucyjnej, - zapowiedziano powstanie polskiego wojska pod dowództwem niemieckim i austryjackim, - sprawę granic pozostawiono do roztrzygnięcia w przyszłości.

Akt 5 listopada – proklamacja dwóch cesarzy z 5 XI 1916 r., a. powołanie Tymczasowej Rady Stanu (namiastka polskiego rządu) b. tworzenie Polskiej Siły Zbrojnej (Polnische Wehrmacht) – do Polskiej Siły Zbrojnej zostały wcielone Legiony Polskie c. kryzys przysięgowy – VII 1917 r.

d. powołanie Rady Regencyjnej – IX 1917 r.

arcybiskup Aleksander Kakowski, książę Zdzisław Lubomirski, hrabia Józef Ostrowski)

Sprawa polska w polityce ententy

- grudzień 1916 - car Mikołaj II ogłosił powstanie państwa polskiego z ziem trzech zaborów,

a. oświadczenie prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona z 8 I 1918 r. ( czternaście punktów Wilsona) o konieczności odbudowy niepodległej Polski

b. 3 VI państwa ententy wydały deklarację, w której odbudowa niepodległej Polski została uznana za jeden z warunków trwałego pokoju (3 VI 1918 r.)

Polacy na konferencji paryskiej

-przedstawiciele: Ignacy Jan Paderewski, Roman Dmowski, Władysław Grabski, - Wielka Brytania nie zgodziła się na zaproponowane dla Polski nabytki terytorialne, ostatecznie do Polski została przyłączona Wielkopolska i Pomorze Gdańskie (bez Gdańska). Na pozostałych terenach miały odbyć się plebiscyty, - 28.06.1919 - podpisanie postanowień traktatu wersalskiego.

Umiędzynarodowienie sprawy polskiej1. Akt 5 Listopad 1916 r. 2. Oświadczenie prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona z 8 I 1918 r. o powstaniu niepodległej Polski

Polacy na konferencji paryskiej ( 18.I.1919 do 21.I.1920 r.)udział delegacji polskiej w konferencji paryskiej – premier Ignacy Jan Paderewski – Roman Dmowski – Władysław Grabski