Kultura łacińska

Kultura łacińska

czyli alfabet, cyfry i liczby, literatura, mozaika, muzyka, rzeźbiarstwo, architektura

Alicja Myszka Paweł Kaczor Maksymilian Bukowski Patryk Chronowski

Alfabet łaciński

Info

Pojawił się on w VII wieku p.n.e i wywodzi się z alfabetu Etrusków.

Składał się na początku z 21 liter, jednak po paru ważnych zmianach w wyniku działań cenzora Appiusza Klaudiusa Caescusa, a potem przez dołączenie obszarów z ludźmi mówiącymi po grecku, zmienił swoją liczbę na 23.

Cyfry i liczby rzymskie

Pojawiły się w Rzymie około 500 roku p.n.e. i też mają pochodzenie etruskie.

Istnieje 7 podstawowych znaków: I, V, X, L, C, D, M. Trudniejsze liczby są zapiwywane poprzez ich kombinacje.

Zapis liczb powyżej 4999 wyglądał np. VI.M, co oznacza 6000. Kropka między znakami staje się wtedy znakiem mnożenia.

By coś obliczyć stosowano abaki, czyli tabliczki, na których przesuwało się kamyki.

Podstawą rzymskich ułamków była uncia, czyli 1/12. Zapisywana była kropką, Połowa tej części, czyli 6/12 była zapisywana literą S.

Literatura rzymska (początki)

Rzymianie tworzyli na cześć bogów pieśni pisane wierszem saturnijskim oraz litanie.

Grecja była inspiracją dla Rzymian, którzy zaczęli przedstawiać w swoich utworach dzieje swojego państwa, np. Enniusz w III wieku p.n.e napisał epopeję narodową ,,Roczniki" zachowaną tylko we fragmentach.

Appiusz Klaudius Caescus jest uważany za najstarszego pisarza rzymskiego. Był on autorem pierwszej opublikowanej mowy i zbioru sentencji. To właśnie z jego inicjatywy powstała pierwsza rzymska książka napisana przez Gnejusza Flawiusza w 304 roku p.n.e.

Okresy literatury starożytnego Rzymu

cyceroński

cesarski

I - V wiek n. e.

80 - 30 p.n.e.

archaiczny

augustowski

30 - 14 p.n.e.

240 - 80 p.n.e.

Literatura rzymska (dramat)

Titus Macjusz Plautus (Plaut) wprowadził zmiany do rzymskiego dramatu: śpiewy; żarty; bijatyki; kłótnie; komiczne sceny. Był znany ze swoich komedii nowoattyckich.

Innym dramaturgiem był Publiusz Terencjusz Afer.

Twórcą satyr był Lucyliusz, który stworzył nowy gatunek.

Literatura rzymska (konflikt stron)

Katon był przedstawicielem poglądu zakładającego powrót do starorzymskich obyczajów. Przeciwni temu byli przedstawiciele filhellenizmu, którzy wspierali wpływ kultury greckiej na Italię.

Marek Porcjusz Katon (Katon Starszy) jest autorem najstarszego, zachowanego w całości do dziś, dzieła napisanego po łacinie prozą. Omawiane dzieło jest podręcznikiem prowadzenia posiadłości ziemskiej i postępowania z niewolnikami. Jego tytuł: ,,O gospodarstwie wiejskim" (De agri cultura). Katon w ,,Początkach" przedstawił historię miast Italii.

Literatura rzymska (gazeta rzymska)

Juliusz Cezar założył jedyną gazetę antyczną w roku 59 p.n.e. i wychodziła ona aż do 330 roku n.e , czyli przez około 400 lat. Nazywała się ,,Acta Diurna", czyli ,,Wydarzenia Dnia", lecz nie przetrwał żaden egzemplarz. Potocznie nazywana była ,,Diurnalis" - ,,Codzienniak". Opisywano w niej najważniejsze wydarzenia w kraju.

Literatura rzymska (retoryka)

Retoryka, czyli sztuka pięknego wysławiania się rozwijała się w Rzymie na przełomie II i I wieku p.n.e Bardzo przydatna była na rozprawach. Szczególnymi mówcami byli: Kwintus Hortensjusz Hortalus i Marek Tulliusz Cyceron. Dzieła Cycerona miały duży wpływ na Rzymian.

Literatura rzymska (historiografia)

Po dziele Enniusza, w I w p.n.e. nastąpił wzrost w spisywaniu dziejów narodu. Zajmowali się tym m. in. Kwintus Kladiusz Kwadrigariusz, Kwintus Waleriusz Antiasz i Gajusz Salustiusz Krispus.

Juliusz Cezar również się tym zajmował., co wielu dziwiło. Napisał ,,O wojnie galijskiej" i ,,O wojnie domowej". Często wyolbrzymiał własne sukcesy. Najstarsze listy po łacinie pochodzą z Egiptu.

Literatura rzymska (artyści)

Najbardziej utalentowanym epikiem był Wergiliusz, który napisał m.in ,,Eneidę" Wybitnym lirykiem był Horacy. Napisał np. ,,Wybudowałem pomnik".

Literatura rzymska (przybory do pisania)

Rzymianie pisali za pomocą tabliczek, często na papirusie lub wosku. Do pisania używano pióra z trzciny, a czasem z brązu maczanego w sepii. Wosk z tabliczek wydrapywano stylusem.

Mozaika rzymska (ogólnie)

Rozkwit mozaiki nastąpił między I p.n.e., a III wiekiem n.e. Typy kompozycji:

• kolorowe (hellenistyczno-wschodnie),
• czarno-białe (italskie).

Mozaika to kompozycja ze szklanych lub marmurowych kwadratów tworzących różnorodne obrazy. Stososowano ją głównie do dekoracji podłóg, ścian i fontann. Układano ją na róźne sposoby, jednak popularna była tessera - mozaika z bardzo małych elementów.

Read more

Mozaika rzymska (przykłady)

Muzyka rzymska (ogólnie)

Muzyka w Rzymie miała spełniać funkcje użytkowe, jednak niewiele o niej wiadomo. Wykonywano ją często na zewnątrz. Organizowano zawody muzyczne. Nie wiadomo czy Rzymianie używali zapisu muzycznego, jednak jest pewne, że ich muzyka była monofoniczna - składała się z pojedynczych melodii. Podział muzyki:

• artystyczna,
• ludowa,
• widowiskowa,
• rozrywkowa,
• obrzędowa,
• wojskowa.

Muzyka rzymska (instrumenty)

04

01

03

02

PERKUSJA

ORGANY

DĘTE

STRUNOWE

tubacornu (róg) tibia - flet o 2 rurkach askaules - dudy flety i fletnie Pana

hydraulis - organy na wodę

liralutnia kitara

scabellumkotły i kastaniety sistrum cymbala

Rzeźbiarstwo rzymskie (ogólnie)

Początek rozwoju rzeźbiarstwa: koniec II wieku p.n.e. Właśnie wtedy tworzone były kopie greckich rzeźb.Okresy rzeźbiarstwa:- etruski - grecki Rzeźby robiono z odlewów brązu, potem przerzucono się na kamień (był tańszy). Najczęściej rzeźbiono w marmurze białym, np. kararyjskim. Inne odcienie marmuru:

• żółty- numidyjski
• purpurowy - frygijski
• czerwony - porfir
• biały z elementami zieleni - karystyjski

Rzeźby były kolorwe, traciły kolor przez np. słońce. Marmur obrabiano poprzez użycie dłuta, młota, pilnika, piły, a potem też świdra.

Rzeźbiarstwo rzymskie (relief historyczny - płaskorzeźba)

Początek tego rodzaju sztuki nastąpił między II a I wiekiem p.n.e. Płaskorzeźba ukazywała historyczne i realne zdarzenia. Postacie były naturalne. Często przedstawiano też bóstwa i pejzaże. Około I wieku n.e zaczęto używać większej ilości kolorów. Artyści starali się uzyskać efekt głębi obrazu. Z czasem tematyka reliefów stawała się bardziej symboliczna, bez pejzaży. Reliefy historyczne zdobiły pomniki i budowle.

Rzeźbiarstwo rzymskie (rzeźba i portret)

Ważne osoby często były upiększane, przedstawiane nawet bosko, np. Oktawian August jako zawsze młody władca. Jednak nie wszyscy chcieli być tak przedstawiani, np. Cesarz Klaudiusz. Posągi często oddawały cechy charakteru człowieka. Rzeźbiarze starali się odwzorowywać najdrobniejsze detale, np. fryzurę, tęczówkę oka. Popiersie to grupa portretowa, która na początku obejmowała obszar głowy i szyi, a potem zmieniła się na obszar głowy do części tułowia. Powstało dzięki tradycji zdejmowania woskowych masek pośmiertnych. Wizerunek postaci na popiersiu nie był upiększany.

Info

Rzeźbiarstwo rzymskie (świątynie i sarkofagi)

Rzymskie ołtarze były skromnie zdobione, jak większość budowli z tamtego okresu. Ołtarze zwykle były skierowane ku wschodowi. Rzymianie na początku kremowali zmarłych i przechowywali prochy w urnach. Od II wieku n.e. zaczęli chować całe ciało w zdobionej reliefami trumnie (sarkofagu). Reliefy najczęściej były na pokrywie i froncie. Przedstawiały sceny mitologiczne, sceny batalistyczne ukazujące zwycięstwo zmarłego, a także sceny biblijne.

Info

Rzeźbiarstwo rzymskie (świątynie i sarkofagi) - przykłady

Architektura rzymska

Info

Na początku Rzym był drewnianym miastem. Pod koniec III wieku p.n.e. nastąpił rozwój architektury i zaczęto budować duże murowane budynki. Ulice przecinały się pod kątem prostym, a centrum miasta był rynek. Rzymianie wiele zapożyczyli od Greków, np. style architektoniczne, kształty budowli, do których dodali swoje ulepszenia, np. arkady, łuki triumfalne. Miasta rzymskie były otaczane murami obronnymi.

Info

Architektura rzymska

Rzymianie budowali akwedukty i wodociągi w celu zaopatrzenia się w wodę. Pierwszy akwedukt powstał w 312 roku p.n.e. i był to Aqua Appia. Rzymianie używali takiego sprzętu jak w Grecji, np. kołowrotów, dźwigów. W Rzymie wynaleziono beton oraz kopuły. Wiemy już jak wyglądał dom rzymski - uczyliśmy się tego. Budowane były m. in. drogi, cmentarze (nekropolia), mosty, pałace, bazyliki.

Cytaty Rzymian

"Każdy jest kowalem własnego losu"(Faber est suae quisque fortunae)

Appiusz Klaudiusz Caescus

"Kupuj nie to, co chcesz, ale to, czego potrzebujesz"(Emas non quod opus est, sed quod necesse est)

Marek Porcjusz Katon Starszy

"Wybrańcy bogów umierają młodo"(Quem di diligunt, adolescens moritur)

Plaut

"Wszyscy ludzie pragną, aby ich chwalono"(Omners mortales sese laudarier optant)

Enniusz