W jaki sposób wyrazy wiążą się ze sobą?

W jaki sposób wyrazy wiążą się ze sobą?

Przygotowała Małgorzata Zawichrowska

Orzeczenie

orzeczenie czasownikowe

Stanisław ( co zrobił?) usnął o piątej nad ranem.

orzeczenie imienne

Mój brat jest sportowcem.

Podmiot

Podmiot gramatyczny

Podmiot domyślny

Natalia śpiewa.

Chodzę na basen. ( forma osobowa czasownika – ja - to podmiot domyślny)

Podmiot szeregowy

Podmiot logiczny

W rzece przybyło wody. W klasie ubyło uczniów.

Emilka, Ola i Paweł chodzą do jednej klasy.

Podmiot i orzeczenie tworzą w zdaniu związek główny. Wskazują, co jest tematem wypowiedzi.

Wskaż w podanych wypowiedzeniach części zdania tworzące związek główny i je nazwij. Które z wypowiedzeń to zdania bezpodmiotowe?

Wczoraj w całej Polsce zanotowano obfite opady deszczu. Na skutek gwałtownej ulewy przybyło wody w zbiornikach retencyjnych. Miejscami wystąpił porywisty wiatr. Na północy grzmiało. Na południu natomiast nie zabrakło opadów gradu. Strażacy interweniowali kilkadziesiąt razy. Dziś mają mnóstwo pracy przy usuwaniu skutków ulewy.

Określenia w zdaniu

Przydawka

Dopełnienie

Okolicznik

Przydawka

jaki?, który? czyj?

• przymiotna: słodki deser,• rzeczowna: komedia „Jaś Fasola”, • dopełniaczowa: kaganiec psa, • przyimkowa: torba na zakupy

czego? z czego? ile?

Dopełnienie

➢ jest określeniem najczęściej czasownika, ➢ uzupełnia treści czasownika o dodatkowe ważne informacje, np. Marta pisze ( co?) list. Przyjaźnię się ( z kim?) z bratem Anki. ➢ odpowiada na pytania przypadków zależnych, tzn. wszystkich przypadków oprócz mianownika i wołacza, ➢ najczęściej jest wyrażone rzeczownikiem, np. Lubię Piotra. ➢ rzadziej czasownikiem w bezokoliczniku, np. Lubię spacerować.

Okolicznik

• okolicznik czasu (kiedy?, od kiedy? do kiedy?) – Spotkamy się jutro. • okolicznik miejsca (gdzie?, skąd?, dokąd?, którędy?) – Spotkanie odbędzie się w parku. • okolicznik sposobu (jak?, w jaki sposób?) – Przygotujmy się starannie. • okolicznik celu (po co?, w jakim celu?) Zrobimy to dla satysfakcji. • okolicznik przyczyny (dlaczego?, z jakiej przyczyny?) – Kipiałem ze złości. • okolicznik warunku (pod jakim warunkiem?) – Dostanę awans, jeśli skończę projekt. • okolicznik przyzwolenia (mimo czego?, mimo co?) – Wygrałem mimo trudności. • okolicznik stopnia i miary (jak bardzo?) – Impreza bardzo się podobała.

trening czyni mistrZa

Związki w zdaniu

zgody

Rządu

przynależności

Przepisz ukryte w dymkach informacje do zeszytu

Plansza gramatyczna

Ćwiczenia interaktywne

Wypisz do zeszytu wszystkie związki wyrazowe występujące w zdaniu:

Wczoraj oglądałem bardzo interesujący program.

Wskaż wyrazy nadrzędne i podrzędne. Nazwij każdy z tych związków.

Utwórz związki z wyrazów

dom, siostry, oszczepem, śpiewa, nakarmiłem, film, niedawno, chłopak,odrobił, sąsiada,książka, psa, ciekawy, rzut, dobry, został

Dziękuję!