Krzyżacy

Temat: Rozmawiamy o elementach świata przedstawionego w powieści Henryka Sienkiewicza "Krzyżacy".

Cele: 1. Omawiam elementy świata przedstawionego przeczytanej lektury. 2. Znam okoliczności powstania "Krzyżaków".

Kto jest autorem powieści Krzyżacy i co o nim wiesz? To Henryk Sienkiewicz (pseudonim Litwos), jeden z czołowych i najpopularniejszych polskich pisarzy pozytywistycznych, autor głośnych powieści historycznych, między innymi Trylogii (Ogniem i mieczem, Potop, Pan Wołodyjowski) i Quo vadis. W 1905 roku został noblistą. Bohaterowie Sienkiewicza stali się ważnym punktem odniesienia dla pisarzy późniejszych epok, podobnie propagowane przez niego wzorce literackie i ideały. To Sienkiewicz kształtował w dużej mierze gusta czytelnicze, model patriotyzmu, a nawet model kobiecości i miłości. Jedni czytali go z zachwytem, inni, jak Gombrowicz, choć doceniali jego rolę, zaznaczali, że tworzył raczej „pierwszorzędną literaturę trzeciorzędną”, kulturę masową, nie literaturę wysoką.

Jakie były okoliczności powstania Krzyżaków? Powieść została wydana w 1900 roku. Był to czas, gdy Polska jeszcze znajdowała się pod zaborami. W zaborze pruskim była prowadzona intensywna akcja germanizacyjna, zapoczątkowana przed kilkudziesięciu laty przez kanclerza Rzeszy Ottona von Bismarcka. Sienkiewicz dostrzegał podobieństwo dążeń Prus i Zakonu Krzyżackiego. Twierdził, że akcja wspierania niemieckiej kultury i ekspansja osadnictwa pruskiego na ziemiach polskich nie różni się od wcześniejszej działalności Krzyżaków. Uważał, iż Bismarckiem i jego następcami kierowały te same pobudki, co mistrzami krzyżackimi. Po wstąpieniu na tron polski Władysława Jagiełły i zawarciu unii polsko-litewskiej Polska zamierzała w pokojowy sposób schrystianizować Litwę. W zrealizowaniu tych planów przeszkadzali Krzyżacy, gdyż stały one w sprzeczności z polityką Zakonu, który pod pozorem ewangelizacji Litwinów zamierzał zająć i włączyć (siłą bądź podstępem) ziemie litewskie do swojego państwa. Ich postępowanie świadczy, że zapomnieli oni o kodeksie rycerskim, zasadach swojej religii, regule Zakonu i wszelkich normach moralnych. Deklarowane przez rycerzy krzyżackich zamiary szerzenia wiary chrześcijańskiej były jedynie pretekstem do zagarnięcia nie tylko Litwy, ale także Żmudzi, Prus i Pomorza. Sienkiewicz skierował uwagę czytelników na wspaniałych rycerzy tamtych czasów, którzy w sytuacji zagrożenia potrafili zjednoczyć się, by stanąć w obronie swego kraju, honoru i zasad wiary chrześcijańskiej. Zwycięska bitwa pod Grunwaldem w finale powieści miała dać Polakom pozbawionym niepodległej ojczyzny nadzieję i wiarę, że podobnie jak ich przodkowie, i oni są w stanie zwyciężyć zaborców. Chciał w ten sposób przypomnieć swoim rodakom chwile potęgi militarnej i moralnej wielkości państwa polskiego.

Przy pisaniu powieści Sienkiewicz oparł się na "Dziejach Polski" Jana Długosza oraz opracowaniu XIX - wiecznego historyka Karola Szajnochy "Jadwiga i Jagiełło". Początkowo powieść ukazywała się w odcinkach w "Tygodniku Ilustrowanym" (30 I 1897 - 20 VII 1900). W wydaniu książkowym ukazała się w 1900 r.

Czas i miejsce akcji Akcja powieści toczy się w latach 1399 (śmierć królowej Jadwigi) – 1410 (bitwa pod Grunwaldem). Miejs­ce akcji: m.in. Kraków, Bogdaniec (Wielkopolska), Spychów (Mazury), Szczytno, Grunwald, Malbork.Tereny Królestwa Polskiego i Prus.

Narrator Wszechwiedzący, zazwyczaj trzecioosobowy, o dużej wiedzy historycznej. Autor korzysta z materiałów źródłowych. Narrator przedstawia znane sobie i Polakom fakty z historii w sposób subiektywny – nierzadko komentuje zdarzenia, stojąc po stronie polskiej. Sienkiewicz prowadził długotrwałe studia nad historią przełomu XIV i XV w. Autor korzystał z opracowań takich jak Dzieje Polski Jana Długosza oraz Jadwiga i Jagiełło Karola Szajnochy.

Bohaterowie utworu

Postacie historyczne Postacie fikcyjne

Praca domowa Zapisz w zeszycie informacje na temat świata przedstawionego powieści "Krzyżacy".

Posłuchaj, obejrzyj...

Streszczenie Film

Dziękuję!