Czasy wielkich papieży

Czasy wielkich papieży.

Papiestwo jest powszechnie uważane za największy w świecie autorytet moralny i duchowy. Historia papiestwa XX wieku jest niewątpliwie świadectwem drogi, jaką pokonał Kościół, a wraz z nim cała ludzkość, na przestrzeni ostatniego stulecia:

1. pierwsza i druga wojna światowa,
2. komunizm i nazizm oraz ideologie propagujące antychrześcijański stosunek do obiektywnych wartości,
3. zabiegi Kościoła na rzecz obrony praw człowieka, zwłaszcza jego godności i wolności.

Pius XI (6 II 1922-10 II 1939)

Pontyfikat papieża Piusa XI był zwłaszcza konfrontacją z politycznymi systemami totalitarnymi. Wystarczy przypomnieć, że we Włoszech doszedł do głosu faszyzm, w Niemczech nazizm, natomiast w Rosji komunizm. Z jednej strony Pius XI zabiegał o wolność religijną w krajach owładniętych systemami totalitarnymi. Z drugiej strony zaś w bardzo zdecydowany sposób potępiał niewolnicze ideologie. Za jego pontyfikatu zostały podpisane liczne konkordaty: w 1925 roku z II Rzeczypospolitą, w 1929 roku z państwem włoskim oraz w 1933 roku z Niemcami. Nieprzestrzeganie przez Hitlera podpisanych umów spotkało się z jednoznaczną reakcją papieża w opublikowanej encyklice: Mit brennender Sorge (1937). Podobnie zareagował Pius XI na sytuację w Związku Sowieckim słowami encykliki: Divini Redemptoris (1937). (...) W roku 1929 doszło do podpisania tzw. układów laterańskich, na mocy których Watykan zyskał suwerenność. W celu szerokiego dotarcia do wiernych, papież ten założył Radio Watykańskie. Pius XI przeprowadził 500 beatyfikacji oraz 33 kanonizacje.

Pius XII (2 III 1939-09 X 1958)

Papież Pius XII był człowiekiem niezwykłego intelektu i ducha. (...) Jego pontyfikat przypadł na czas drugiej wojny światowej oraz trudny okres powojennych przemian. W perspektywie zbliżającej się wojny wystosował do świata apel o zachowanie pokoju. Podobnie było w czasie działań wojennych. W swoich przemówieniach podkreślał konieczność respektowania prawnych i religijnych zasad pokoju. (...) Niebywały jest również wkład Piusa XII w teologiczno-filozoficzny rozwój kwestii dogmatycznych i etycznych. Wydał 40 encyklik, w tym Summi pontyficatus (O solidarności ludzkiej i państwie totalitarnym). Kanonizował 33 świętych. Jego wypowiedzi najczęściej cytowano na Soborze Watykańskim II. Można powiedzieć, że Pius XII wyznaczył drogę dla II Soboru Watykańskiego. Obecnie w Kościele trwa proces beatyfikacji Sługi Bożego Piusa XII.

Jan XXIII (28 X 1958-3 VI 1963)

Papież Jan XXIII nazywany jest papieżem dobroci. Powszechnie uważano, że będzie to papież „przejściowy”. Ogromnym zaskoczeniem dla Kolegium Kardynałów była jego deklaracja, podana do wiadomości 24 I 1959 roku w bazylice św. Pawła za murami, iż zamierza zwołać II Watykański Sobór Ekumeniczny – Powszechny, choć nie miał jeszcze żadnego programu jego obrad i przebiegu. Przed rozpoczęciem Soboru papież odbył pielgrzymkę do Loreto i Asyżu. Było to niezwykłe zdarzenie, gdyż od 1870 roku po raz pierwszy następca św. Piotra opuścił Wieczne Miasto. Pod koniec tej sesji Jan XXIII zachorował. Drugiej już nie doczekał. W czasie krótkiego pontyfikatu Jan XXIII ogłosił kilka ważnych encyklik: Mater et Magistra (1961) – poświęcona kwestii społecznej oraz Pacem in Terris (1963) – o pokoju, wolności i sprawiedliwości. Bezpośrednim motywem wydania tego drugiego dokumentu było zagrożenie światowego pokoju. Jan Paweł II 3 X 2000 r. ogłosił go błogosławionym.

Paweł VI (21 VI 1963-6 VIII 1978)

Papież Paweł VI zamierzał kontynuować soborowe dzieło Jana XXIII. Ponieważ na zakończenie pierwszej Sesji II Soboru Watykańskiego nie podjęto żadnych uchwał, Paweł VI, chcąc nadać dalszym obradom dynamiczny kierunek, postanowił oprzeć je na słowie-kluczu – „dialog”. Obrady drugiej sesji Soboru wyznaczono na 29 X 1963 roku. Uroczystego zamknięcia II Soboru Watykańskiego dokonano 8 XII 1965 roku. Paweł VI był wierny szeroko rozumianej zasadzie dialogu, szczególnie dialogowi ekumenicznemu. Pewną nowością związaną z funkcją sprawowania posługi Piotra były zagraniczne podróże Pawła VI. Między innymi odwiedził on Ziemię Świętą, Bombaj, Bogotę,Fatimę, Genewę, ONZ w Nowym Jorku oraz Daleki Wschód. Bez wątpienia pontyfikat Pawła VI należy zaliczyć do jednego z najtrudniejszych w tym stuleciu. Główną przyczyną tego było wprowadzenie w życie nauczania Soboru Watykańskiego II. Papież zwoływał nadzwyczajne Synody Biskupów oraz ogłaszał encykliki. Spośród wielu na uwagę zasługują: Ecclesiam Suam (1964) – o Kościele; Misterium Fidei (1965) – o Eucharystii; Sacerdotalis Coelibatus (1967) – o celibacie kapłańskim; Humanae Vitae (1968) – o małżeństwie, miłości małżeńskiej i regulacji urodzin; Populorum Progressio (1967) – o rozwoju. W roku 1975 pod hasłem: „Pojednanie, odnowa, pokój” świętowano wydarzenie Roku Świętego. Przeszedł do historii jako papież, który w niespokojnych czasach kierował Kościołem z wielką rozwagą.