Motyw podróży

Motyw wędrówki i podróży przez epoki

start

Podróż to najlepszy sposób na ukazanie bohatera w różnym świetle, jego zachowania wobec nieprzewidzianych zdarzeń. Dzięki podróżom bohater zdobywa wiedzę, dorośleje, zmienia się. A przy okazji utwór staje się ciekawy, pojawiają się nowe postacie i egzotyczne miejsca.

Spis treści

śREDNIOWIECZE

ANTYK

BAROK

RENESANS

ROMANTYZM

OŚWIECENIE

POZYTYWIZM

MŁODA POLSKA

(Realizm)

WSPÓŁCZESNOŚĆ

DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE

Antyk

IX w.p.n.e - około IV-VI w.n.e

Odyseja

Dziesięcioletnia tułaczka Odyseusza - króla Itaki, któremu gniew bogów uniemożliwiał powrót do ojczyzny. Bohater odwiedził kraj Lotofagów, wyspę Kyklopów, wyspę boga wiatrów, kraj Lajstrygonów, a nawet Hades- krainę umarłych, w której spotkał poległych towarzyszy. Zmierzył się z mitycznymi potworami takimi jak Syreny, Skylla i Charybda. Spotkał się z greckimi bogami, którzy obserwowali go i ingerowali w jego losy. Jego przygody zakończyły się powrotem do Troi, gdzie odzyskał majątek i rodzinę. W czasie swojej podróży wykazał się sprytem i intelektem, które umożliwiły mu pokonanie wszelkich trudności. Pragnął powrócić do ojczyzny i wytrwale dążył do osiągnięcia swojego celu.

-Inne przykłady-Mit o Dedalu i Ikarze Księga wyjścia Podróże Sindbada żeglarza

Średniowiecze

od V do XV wieku

Boska Komedia

Bohater - Dante podróżuje przez średniowieczne wyobrażenie zaświatów: Piekło, Czyściec i Raj. Piekło znajduje się we wnętrzu ziemi i ma 9 kręgów. Doznają tam cierpienia grzesznicy, zależnie od przewinień. Jest strasznym miejscem pełnym cierpienia i pozbawionym nadziei. Czyściec ma podobną budowę, jednak dusze, które w nim przebywają mają nadzieję i wierzą w Boską nieomylność. Kroczą ku zbawieniu. Raj znajduje się w niebie i również składa się z 9 kręgów. Bohatera oprowadza po nim Beatrycze- jego dama serca. Podróż Dantego pokazuje, że celem życia człowieka jest Bóg i powinien dążyć do zbawienia. Jest przypowieścią o sensie istnienia człowieka na Ziemi.

-Inne przykłady- Pieśń o Rolandzie Legenda o Św. Aleksym Tristan i Izolda

Renesans

od XIV w. do XVI w.

Hamlet

Stryj Hamleta postanawia wysłać głównego bohatero do Anglii, aby ten nie wyjawił swoich podejrzeń na temat morderstwa króla. Klaudiusz domaga się zabicia Hamleta, gdy tylko dotrze on do celu. Zatem zesłanie Hamleta do Aglii jest równoznaczne, ze skazaniem go na śmierć. Król chce w ten sposób uniknąć kary i uciszyć Hamleta, który docieka kto jest mordercą. Bohater idąć na statek obiecuje sobie, że pomści śmierć ojca. W trakcie podróży do Anglii doszło do bityw między jego statkiem a korsarzami. Księciu udało się przedostać na drugi statek w trakcie zamieszania, gdzie napisał list, w którym informuje, że wraca do Danii. Plan Klaudiusza na pozbycie się Hamleta nie powiódł się.

-Inne przykłady- Do gór i lasów- Jan Kochanowski Dekameron Pamiętniki- Chryzostom Pasek

Barok

od XVI w. do schyłku XVII w.

Don Kichot

Wędrówka Don Kichota jest najważniejszym elementem tego dzieła. Miała za zadanie zbudować jego światopogląd. Wyruszył w podróż by pokonać zło, zainspirowany rycerskimi romansami. Chciał wypełnić obowiązki rycerza, który czyni dobro i wyzwala uciśnionych. Wprzez okolice La Manczy wraz ze swoim giermkiem Sancho Pansą. Zaznał wielu przygód i interpretował wędrówkę na swój sposób. Na przykład zaatakował stado baranów myśląc, że to wojsko. Wiatraki zdawały mu się olbrzymami, z którymi również przegrał walkę. Po powrocie z wyprawy, odzyskał świadomość i zrozumiał, że wszystko w co wierzył, było tylko zwykłym wymysłem. Don Kichot nie zrealizował założonego celu. Jego walka i wędrówka okazały się daremne.

-Inne przykłady- Jerozolima wyzwolona

Oświecenie

koniec XVII wieku do początku XIX wieku

Przypadki Robinsona Crusoe

Wędrówka Robinsona wynikała z jego chęci poznania świata, przeżycia czegoś w życiu, wzbogacenia się. Wiąże się to z oświeceniowym dążeniem do zrozumienia wszystkiego, co istnieje. Los głównego bohatera to obraz przekonań, jakie głosili ludzie tamtej epoki. W powieści Defoe motyw podróży służy nie tylko temu, by pokazać wyżyny racjonalnego myślenia, ale także, by urozmaicić akcję fabuły. Utwór Defoe wyrósł na kanwie książek podróżniczych. Każąc swemu bohaterowi zrezygnować ze spokojnego mieszczańskiego życia, pisarz miał pretekst do urozmaicenia wydarzeń. Autor w łatwy sposób mógł pokazać zmienność świata i jego różnorodność.

-Inne przykłady- Kandyd

Romantyzm

1789 – 1849

Kordian

Wędrówka Kordiana staje się jego momentem incicjacji w dorosłe życie. Czyni ona z niego człowieka świadomego. Wyrusza w podróż-tułaczkę po Europie, która wystawi na próbę jego marzenia i ideały. Celem wędrówki Kordiana jest konfrontacja marzeń z rzeczywistością. Odkrywa, że światem rządzą pieniądze, doznaje zawodu miłosnego, i następuje w nim przemiana duchowa na Mont Blanc. Celem jego życia stała się obrona narodu, a co za tym idzie zabicie cara. Romantyczna podróż Kordiana po Europie wiąże się z poszukiwaniem autentycznej wartości, która nadałaby życiu sens, przyniosła jednak same rozczarowania, stała się natomiast wędrówką do wnętrza bohatera, jego duszy i sumienia.

-Inne przykłady- Sonety Krymskie Pan Tadeusz Nie-Boska Komedia

Pozytywizm

od 1864 do lat 90. XIX w

Lalka

Po upadku powstania na Węgrzech Rzecki z kilkoma innymi oficerami tuła się bez celu. Po śmierci Katza sam wędruje po całej Europie, by wreszcie zdecydować się na powrót do Warszawy. Stanisław Wokulski wyjeżdża do Paryża, by zapomnieć o Izabeli Łęckiej. Niestety, każda spotkana kobieta przypomina mu ukochaną. W Paryżu poznaje też Geista, którego badania naukowe fascynują go. Wokulski wyjeżdża z Łęckimi i Starskim do Krakowa. Podczas podróży pociągiem staje się świadkiem czułej rozmowy Izabeli ze Starskim. To uświadamia mu, jaką kobietę pokochał. Na pierwszej stacji wysiada i ostatecznie rozstaje się z panną Łęcką.

-Inne przykłady- Latarnik W pustyni i w puszczy Nad Niemnem

Realizm

Epoka równoległa z pozytywizmem. Wiek pary i elektryczności.

20 tysięcy mil podmorskiej żeglugi

Poszukując rzekomego wieloryba niszczącego statki, trójka bohaterów dostała się na pokład wielkiej łodzi pododnej o nazwie Nautilus. Łodzią dowodził kapitan Nemo, który oznajmił bohaterom, że wybierają się razem w podróż dookoła świata. Nautilus był nie tylko łodzią, ale i domem załogi i kapitania. Rzadko wychodzili na ląd. Zwiedzali dno morskie w skafandrach do nurkowania. Nawet pogrzeby członków załogi odbywały się pod wodą- na rafie koralowej. Kapitan pokazywał bohaterom różne podmorskie cuda takie jak zatopioną Atlantydę. Wreszcie trójka bohaterów uciekła na ląd, aby uwolnić się od tej wspaniałej, ale i przymusowej podróży. Kapitan Nemo zerwał z cywilizacją i obiecał sobie, że nigdy nie postawi stopy na lądzie.

-Inne przykłady- W 80 dni dookoła świata 5 tygodni w balonie Wyspa skarbów

Młoda Polska

1890 – 1918

Ludzie bezdomni

Tomasz Judym wiele podróżował. Po pobycie w Paryżu postanowił wrócić do ojczyzny i zamieszkał w Warszawie. Otworzył tu gabinet lekarski, lecz nie miał żadnych klientów. Chciał leczyć ludzi z najbiedniejszych warstw społecznych. Po nieudanej próbie otworzenia gabinetu Judym otrzymuję propozycję pracy w Cisach. Podejmuje tę pracę i wyjeżdża z Warszawy. Dr Judym w akcie frustracji wrzuca administratora do jeziora. Za ten czyn zostaje wyrzucony z pracy w ośrodku. Po tej klęsce dr Tomasz wyrusza w nieznane, nie mając żadnego planu. W drodze spotyka Koreckiego, z którym wyjeżdża do Zagłębia. Judym wędruje w poszukiwaniu wiedzy.

-Inne przykłady- Jądro ciemności Listy z podróży /Z Zakopanego

Dwudziestolecie międzywojenne

1918 - 1939

Przedwiośnie

Cezary, wychowany na obcej ziemi, to człowiek z zachwianym poczuciem tożsamości, ani Polak, ani Rosjanin. Cezary podąża za marzeniem wpojonym mu przez ojca i szybko się rozczarowuje. Tak naprawdę nie zna celu swojej długiej podróży. Wędrówka Baryki ma charakter otwarty, koniec książki wydaje się dopiero początkiem właściwej podróży. Nie można powiedzieć, że Baryka w ostatniej scenie powieści jest już człowiekiem dojrzałym, w pełni ukształtowanym, podobnie jak jego ojczyzna znajduje się w stanie przedwiośnia, tak naprawdę ma za sobą wiele ciężkich, a jednocześnie cennych doświadczeń, z których dopiero teraz wysnuje odpowiednie wnioski.

-Inne przykłady- Ferdydurke Hobbit Przygody Koziołka Matołka

Współczesność

po 1945r.

Sklepy cynamonowe

Józef wędruje przez swoje miasto, które w ta noc nie wyglądało tak jak zawsze, niezwykle kuszące, wabiące swymi urokami. Bohater postanowił, iż uda się do sklepów cynamonowych, w których znajdowały się towary z wielkiego świata, niezwykle pobudzające jego wyobraźnię. Nie udało mu się jednak do nich dotrzeć, zamiast tego odwiedził gmach swojej szkoły. Następnie zaś wsiadł do dorożki, która powiozła go nie wiadomo gdzie. Po drodze widział wiele różnych, dziwnych rzeczy, jak choćby "grupy wędrowców, zbierających wśród mchu i krzaków opadłe i mokre od śniegu gwiazdy". W końcu koń, który był zaprzężony do jego powozu, zamienia się w drewnianą zabawkę, a nasz bohater szczęśliwy biegnie z powrotem do swego miasta.

-Inne przykłady- Tunele Bastion