Aspekt czasownika. Klasa 6

W JAKIEJ POSTACI WYSTĘPUJĄ CZASOWNIKI? CZASOWNIK DOKONANY I NIEDOKONANY.

Przyjrzyj się czasownikom w parach. Które z nich opisują czynność zakończoną, a które tę niezakończoną?

C Z A S O W N I KI

DOKONANE

NIEDOKONANE

- informują o czynności już zakończonej, np. doszedł, napisał, zrobiła; lub takiej, która na pewno zakończy się w przyszłości, np. dojedzie, napisze, nauczy się

- informują o przebiegu lub trwaniu czynności, np. idzie, pisze, robi; o trwałych stanach, np. mam, lubię; oraz o czynnościach, które się powtarzają, np. grywam, pisuję

Czasowników niedokonanych używamy m.in.: 1. W czasie teraźniejszym, gdy mówimy o czynności, która właśnie trwa, np. jem, piję, czytam, maluję, odrabiam, gram, rozmawiam; 2. W czasie przeszłym lub przyszłym, gdy nie wiemy, czy czynność, o której mówimy, została / zostanie zakończona, np. jadłem, czytałam, będę malować, będziemy odrabiali; 3. Gdy mówimy o czynności, która trwała / będzie trwała przez dłuższy czas, np. całą noc odrabiała lekcje, przez trzy tygodnie czytali lekturę, przez dwie godziny będę grał w szachy, cały wieczór będziemy rozmawiać z przyjaciółmi; 4. Gdy mówimy o czynności, która była / będzie powtarzana, np. co dzień chodzę na spacer, co dwie godziny będę dzwonił, często rozmawiałem z kolegami; rzadko graliśmy w szachy.

Czasowników dokonanych używamy m.in.: 1. Gdy mówimy o czynności, która została zakończona lub co do której mamy pewność, że zostanie zakończona w przyszłości, np. napisałem list, zjadła kolację, pozmywam naczynia, odrobię lekcje; 2. Gdy mówimy o czynności jednorazowej, np. chrząknął, krzykniecie; 3. Gdy mówimy o początku lub końcu czynności, np. wstała (i stoi), usnęli (i śpią), dojadą (i będą na miejscu). Uwaga! Czasowniki nie odmieniają się "przez dokonanie" - jest to cecha, którą każdy posiada, nazywamy ją ASPEKTEM.

ZADANIE 1. Przeredaguj karteczkę napisaną przez Krzyśka w taki sposób, żeby jego tata miał pewność, że syn wywiązał się z obowiązków.

Tato, robiłem to, o co mnie prosiłeś: czytałem instrukcję, oliwiłem łańcuch, wymieniałem koło, dokręcałem siodełko, ustawiałem hamulec, ukła-dałem narzędzia, sprzątałem garaż Krzysiek

Czasowniki mają dwie formy czasu przyszłego: przyszły złożony oraz czas przyszły prosty. Czas przyszły złożony : będę gotował będziesz gotował będzie gotowała Pewnie zauważyłeś, że czas przyszły złożony składa się z osobowej formy czasownika być oraz z innego czasownika. Czas przyszły prosty : ugotuję, ugotujemy, zrobię, zrobicie, przeczytasz, zje / nie zawiera czasownika będę , będziecie, będą /

będziecie gotowali będziemy gotowali będą gotowali

ZAPAMIĘTAJ! • czas przyszły prosty tworzą czasowniki dokonane: zrobię, narysujesz, wyjedziemy, pójdą; Kasia posprząta wieczorem swój pokój. Po obiedzie wybierzemy się na krótki spacer. Za kilka lat człowiek wyląduje na Marsie.Te lody jeszcze wam zaszkodzą. • czas przyszły złożony tworzą czasowniki niedokonane: będę czekała (będę czekać), będą gotowały (będą gotować), będą milczeli (będą milczeć), będziesz wiedział (będziesz wiedzieć);Zimą będę trenować jazdę na nartach. Jutro dziewczyny będą przygotowywały się do egzaminów na studia. Na festynie artyści będą występować pod gołym niebem. Kiedy będziecie remontować swój dom?

Czas na ćwiczenia Podręcznik, str. 208/2, 3; 209/4 Ćwiczenia, str. 144 - 146